ଏହି ଗୁପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଏପରି ଅତିଶୟ ଉତ୍କର୍ଷ ଯେ, ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; କାରଣ ଏହି ଉପଲବ୍ଧି ଭଲପାଇବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହା ଏହି ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଏହି ଭାବ ଜପଟି ଧରିଥାଏ। ଦ୍ବାରପାଳମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ୍ତ ଓ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତରେ ନେଇ ଗଲେ। ଦେବୀ ଅନ୍ତରେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରମୁଖ ଗଣମାନେ ମହଲରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଆଦରରେ ସମ୍ମାନ କଲେ; ଦେବୀ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଦେବୀ ଆପଣା ନମସ୍କାରରୁ ଉଠି ନଥିଲେ, ସେଇ ସମୟରେ ପରମେଶ୍ୱର ଦୁଇ ଭୁଜରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କଲେ, ମହାନ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆବୃତ କରିଲେ। ସେ ଚାହିଲେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇବାକୁ, କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ଶୟନରେ ବସିଲେ; ଶୟନରୁ ଦେବୀ ହସିଥିବା ସ୍ମିତାନ୍ନା ମୁହଁକୁ ଦେଖି ଶିବ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇଲେ। ପ୍ରଭୁ ହସି ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରଥମେ କଥା କହିଲେ। "ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେ ସମୟ ପରିଗତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ କ୍ରୋଧରୁ ମନ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ମିଳୁ ନଥିଲା। ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ଚଳି ନଥିଲା, ତୁମ ରୂପ ମେଘାନ୍ତର ହୋଇନଥିଲା; ତୁମ ସ୍ୱଭାବ ମୋ ଚିତ୍ତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଛି, ଓ ଭାବ୍ୟଭ୍ରାମରେ ରଖିଛି।" "ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବ କିପରି ଭୁଲିଗଲା? ଯେଉଁଠାରେ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛାର ଏକତା ମାନସିକ ଅଶୁଦ୍ଧିର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ। ଯଦି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅସନ୍ତୋଷ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଚଳିତ ଏବଂ ଅଚଳ ଜଗତରେ କୌଣସିଠି ମିଳୁ ନାହିଁ।" "ମୁଁ ଅଗ୍ନିର ଶିରୋଭାଗରେ ବସିଛି, ତୁମେ ସୋମର ଶିରୋଭାଗରେ ବସିଛ; ଏହି ଜଗତ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମରେ ଗଠିତ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରୁଛୁ।" "ଜଗତର ଉତ୍ତମ ଭଲ ପାଇଁ, ଆମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଗଠିତ ଦେହରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ଯଦି ଆମେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଉ, ତେବେ ଜଗତ ନିରାଶ୍ରୟ ହୋଇଯିବ।" "ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ଅଛି, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ତର୍କରେ ନିର୍ଣ୍ୟୟ ହୋଇଛି; ଯେପରି ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ଅଜ୍ୟ, ଏପରି ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ମଧ୍ୟ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହେଁ।" "ତୁମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଶବ୍ଦାମୃତ, ମୁଁ ଅର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ; ଦୁଇଜଣ ଅମର, ତେବେ ଆମେ କିପରି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବୁ?" "ତୁମେ ଜ୍ଞାନ ଦେବାରୁ ଯିଏ, ମୁଁ ତୁମ ଜ୍ଞାନରେ ଜଣାଯିବା; ଆମେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞେୟ ରୂପରେ ଏକ, ବିଭାଜନ କିପରି ହେବ?" "ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି ନଥିଲି; ଯେପରି ସବୁ କିଛି ଆଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ, ଆଦେଶ ସର୍ବୋତ୍ତମ।" "ଏହି ଶାସନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଓ ଆଦେଶରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ, ତେବେ ଆଦେଶରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ମୋର କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ ଥିବ?" "ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବିଚ୍ଛେଦ କେବେ ହୁଏନାହିଁ; ଦେବତାମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଁ କେବଳ ଦେଖା ଦେବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି।" "ତୁମେ କୌଣସି କଥା ଅଜଣା ନୁହେଁ, ତେବେ କିପରି କ୍ରୋଧିତ ହେଲ? ତୁମ କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୋପରି ଲାଗିଥିଲା।" "ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ କୌଣସି ଦ୍ଵାର ତୁମେ ନୁହେଁ, ଓ ପ୍ରିୟମ୍ବଦା, ପରମେଶ୍ୱର ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ।" "ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରେମର ଉତ୍ସ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତି, ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ମୃଦୁ ଓ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ, ଦେବୀ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।" ଲାଜରୁ, କୌଶିକୀ ଏହି ଅବର୍ଣ୍ୟ କଥା ଛଡି ଅନ୍ୟ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ; ଏବେ ମୁଁ ଏହା ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି, ଦେବୀଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣ।" "ଦେବୀ କୌଶିକୀକୁ ଦେବତାମାନେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି କି? ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି କୌଶିକୀ ପୂର୍ବେ ଯେପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କନ୍ୟା ନ ଥିଲେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ନ ହେବେ।" "ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭା, ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ବସିବା, ଏବଂ ଶୁମ୍ଭ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିବା, ଏହା ସବୁ ଦେବୀଙ୍କ ଉପରେ।" "ସେ ସଦା ଜଗତ ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଜଗତର ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ସେଉଁଠି ଦେବୀଙ୍କୁ ସଦା ପ୍ରକାଶ କରିବେ।" ଏପରି ଦେବୀ କଥା କହୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସହଚରୀ ଏକ ବାଘକୁ ନେଇ ଦେବୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ବାଘକୁ ଦେବତାମାନେ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଆଣିଛନ୍ତି; ଦେଖ, ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବାଘ ପରି ନୁହେଁ।" "ଏହି ବାଘ ମୋ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦଳରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା; ସେ ମୋର ନିଷ୍ଠାବାନ ଭକ୍ତ, ଏବଂ ନିଜ ରକ୍ଷାରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସୀ।" "ତୁମେ ନିଜ ଦେଶ ଛାଡି ମୋର କୃପା ପାଇଁ ଏଠି ଆସିଛ; ଯଦି ମୋପାଇଁ ଆସକ୍ତି ଅଛି, ତେବେ ମୋତେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରେମ ଦେଖା।" "ନନ୍ଦିନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେ ନିଜେ ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ରକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ସଦା ଅନ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥାନ୍ତି, ଓ ପ୍ରଭୁ।" ଦେବୀଙ୍କ ମଧୁର, ପ୍ରେମମୟ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣି, ଦେବତା କହିଲେ: "ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ," ଏବଂ ସେଇ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଗଣେଶ, ରକ୍ଷକ ରୂପରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦଣ୍ଡ, ରତ୍ନ ତୋପ, ଏବଂ ସର୍ପ ଦଳ ଦାଗର ଧାରଣ କରି ଉଭୟ ଦେବୀ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ସୋମ ମହାଦେବ ଓ ନନ୍ଦି ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତେଣୁ ସେ "ସୋମନନ୍ଦି" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭାୟମାନ କଲେ। ତାପରେ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିବା ହର, ମହା ସମ୍ମାନରେ, ଗୌରୀ—ପାହାଡ଼ ପୁତ୍ରୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିବା—କୁ ଶୟନରେ ବସାଇ ଉତ୍ତମ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭାୟମାନ କଲେ। ଏହିପରି ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଏହି କଥା କହାଗଲା: "ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ରୂପରେ, ଏବଂ ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥ ରୂପରେ ଅଛି।" "ଶାସନ କେବଳ ଆଦେଶରେ ଅଛି; ତୁମେ ଏହି ଆଦେଶ," ଏହା କହାଗଲା। ଆମେ ଏହି କଥାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବଂ କ୍ରମରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁ।