ଏହି ଉତ୍କଳ ଗାଥାରେ, ମହାମାୟା ଶକ୍ତି, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଅପୂର୍ବ ଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ—ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ଏବଂ ଆଠଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂଜା ନେଇ ଅବତରିଲେ । ସେ ଅତି କ୍ରୂର, ମୃଦୁ ଓ ମିଶ୍ର ରୂପରେ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ, ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ଥିଲେ । ଏହି ଚିରଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବୀ, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଂହକୁ ଭାରା କରିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଦିଶାନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ—ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ମଦ, ମାଂସ, ମାଛ ଓ ପିଠା ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ । ଏହି ଶକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ, ମା ଗୌରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୌରବରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ । ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିସମାନ ଅନେକ ଶକ୍ତିମାନ ଝିଅମାନେ, ନିଜ ଦୁହିତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ । ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଏବଂ କାମଦେବଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱସ୍ତ କରିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ଶର ଓ କାମଦେବଙ୍କର ଶର ଦ୍ୱାରା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଶରୀର ଓ ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇନି, ଅନ୍ୟ ଥାନରୁ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯେଉଁଠି ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠି ଦେବୀଙ୍କ କାହାଣୀ ଚର୍ଚ୍ଚିତ । ଏହିପରେ, ଗୌରୀ ନିଜ ଶକ୍ତି ରୂପ କୌଶିକୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେବାକୁ, ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଯେଉଁ ଅଜଗରକୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଛି, ସେ ମୋର ଆଶ୍ରମକୁ ଦୁଷ୍ଟ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛି । ତାଙ୍କର ମନ ମୋ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ, ସେ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ । ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ମୋ ଗୃହ ଭିତରେ ବସିବେ; ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ଗଣପତି ରୂପରେ ଦେବେ । ତାଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ମୁଁ ନିଜ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିପାରିବି ।" ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହି, ହସିଲେ ଓ ମୃଦୁ ମୁହଁରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । "ହେ ଦେବୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ କ୍ରୂର; ତୁମ ମଙ୍ଗଳମୟ କରୁଣା କେଉଁଠି? ବିଷ ନାଗର ମୁହଁରେ କିଏ ନିକଟରେ ଅମୃତ ଦେଇପାରିବ? ଏକ ଦୁଷ୍ଟ ରାତି-ବାସୀ, ଏକ ଅଜଗରୀ ସହିତ, ଗାଁ ଓ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭକ୍ଷି ଦେଇଛି । ସେ ଇଚ୍ଛାମୂତ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସବୁକିଛି କରେ; ଅପରାଧର ଫଳ ଭୋଗିବା ଆବଶ୍ୟକ ।" "ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବମାନେ ପାଇଁ କରୁଣାର କଣ ଉପଯୋଗ? ଦେବୀଙ୍କୁ ଏପରି ଅଶୁଦ୍ଧ ଚରିତ୍ରବାନ୍କୁ କିଏ ଚାହିଁବେ?" ଗୌରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେ ଠିକ୍; ସେ ଏପରି ଅଛି । ତଥାପି, ସେ ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଅଜଣା ରହି, ତୁମେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କହିଛ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ତାଙ୍କର ଅପରାଧ କିଛି ମାନେ ନାହିଁ । ଏକ ଭକ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ ।" "ଏକ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ କରାଯାଏ; ତୁମେ ଅଜନ୍ମା, ଆଦି ଜ୍ଞାନ, ପରମ ଦେବୀ । ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ଓ ମୁକ୍ତି ତୁମେ, ତୁମ ବିନା କିଏ ପରମ ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରିବ? ତୁମେ ଏକା ଅନେକ ଶକ୍ତି; ସମସ୍ତ ଜୀବ କିଛି କରୁନା କରୁନ, ତୁମ ବିନା କିଏ କିଛି କରିପାରିବ?" "ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ, ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବ-ଦୈତ୍ୟ-ପିଶାଚମାନେ, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଥିବା । ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ ପରି ଗଲେ, ଆସିବେ, ତୁମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରି ।" "ତୁମେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଦେବୀ, ତୁମେ ନା ପୂଜିଲେ, ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ପାଇପାରିବା ନାହିଁ । ବ୍ରହ୍ମା ଅବସ୍ଥା ଓ ଜଡ ଅବସ୍ଥା ଦ୍ରୁତ ବଦଳିପାରେ; ଉତ୍ତମ ଓ ଅପରାଧ ତୁମେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କର ।" "ତୁମେ ଶିବଙ୍କର ଆଦି ଚିରଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତି, ପରମ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ । ବିଶ୍ୱର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ, ତୁମେ ରୂପ ଧାରଣ କର ।" "ଏହି କାରଣରୁ, ଏହି ଅଜଗର ଦୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମ ଦୟାରେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପାଇପାରିବ; କଣ ବାଧା ଅଛି?" ଏପରି, ନିଜ ପରମ ସ୍ୱଭାବକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଗୌରୀ ତପସ୍ୟା ଛାଡ଼ିଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଦେବୀଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଦେବୀ ନିଜ ମା ମେନା ଓ ହିମବତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେ ଦୁଃଖରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବିୟୋଗରେ, ନିଜ ଦେବତା ପିତାମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ତପସ୍ୱୀ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ । ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ, ଫୁଲ ଭଳି ଅଶ୍ରୁ ଝରିଲା; ଶାଖା ଉପରେ ବସିଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ଚିଁ ଚିଁ କରି ଚିତ୍କାର କଲେ । ଦେବୀ ଅନେକ ଭାବରେ ବିୟୋଗରେ ବିକଳ ହୋଇ, ନିଜ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ପତିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କଥା କହିଲେ । ସେ ଅଜଗରକୁ ନିଜ ପୁତ୍ର ଭଳି ଆଗରେ ରଖି, ନିଜ ଦେହର ଚାରିପାଖ ଦଶ ଦିଗକୁ ଉଜାଗର କଲେ । ଗୌରୀ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କର ପତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ, ଓ ସଂହାରକ ମହାଦେବ ବସିଥିଲେ । ପର୍ବତ ଝିଅ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମନ୍ଦରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ—ସେ କିପରି ନିଜ ପତି ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏହି ଅଳଙ୍କୃତ ଦେବୀ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ମହାଦେବ କଣ କଲେ, ଏବଂ ଗଣେଶମାନେ ପାଳେସ ଦ୍ୱାରରେ କଣ କଲେ—ଏହି କାହାଣୀ ଆଗକୁ ଚାଲିବ ।