ଏକ ସମୟର କଥା, ଦେବୀ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବାଘ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଲା, କିନ୍ତୁ ଦେବୀ ସ୍ୱଭାବତଃ ସେଉଁଠିକୁ ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀର ଭଳି ଦେଖିଲେ, ସେଠିକି ସେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟତା ବିଚାର କଲେ ନାହିଁ। ଏହି ବାଘ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡିତ ଏବଂ ଦେହ ଶିଥିଳ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କଲା, "ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଦେବୀ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାଂସ ନାହିଁ," ଏହି ଭାବରେ ସେ ସେଠାରେ ଅବିରତ ରହିଗଲା। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଦିନ ରାତି ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲା, ମାନେ ଯେପରି ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା କରୁଛି। ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦିତ ହେଲା—"ଏହି ବାଘ ସଦା ମୋର ଭକ୍ତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବା ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରିବି।" ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାଶକ୍ତିରେ ବାଘଙ୍କ ମନର ସମସ୍ତ ମଳ ମହୁର୍ତ୍ତରେ ଦୂର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ବାଘ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚିହ୍ନିଲା। ତାଙ୍କର ଭୋକ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଦେହ ଶିଥିଳତା ହଟିଗଲା, ମନର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର ହେଲା ଏବଂ ଅନ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ ହେଲା। ଏହିପରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରି, ସତ୍ୟ ଭକ୍ତ ହୋଇ ଦେବୀଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗିଗଲା। ସେ ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅରଣ୍ୟରେ ଚରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହିପରି ଦେବୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଅତିବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ଦୁଃଖ ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ ଏବଂ କିପରି ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାରୀ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି, ତାହା କହିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦୁଃଖର କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଦୟାପ୍ରବଳ ହୋଇ, ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ବିନାଶ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଏହି କଥାକୁ ମନେ ପକାଇଲେ। ଏହିପରି ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେବୀଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ମନେ ରଖିଲେ ଯେ ଏହି ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ନିଜେ ଉଦ୍ୟମ କରିବେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେଖିଲେ ଯେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଭବାନୀ ଦେବୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ—ସେଉଁଠି ସାର୍ବଭୌମ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ ଭଳି ପ୍ରତିତି ହେଉଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତ୍ଜନନୀ, ହରିଙ୍କ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ପାହାଡ଼ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଦେବୀ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଉଚିତ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସମ୍ମାନ ସହ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅବିଜ୍ଞତା ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ହେ ଦେବୀ, ଏତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ? ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତୁମେ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପଲବ୍ଧ କରିଛ। ତେଣୁ ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ତ ପୂର୍ବରୁ ମିଳିଯାଇଛି। କିମ୍ବା ଏହି ସବୁ ତୁମ ଲୀଳା ମାତ୍ର; ତଥାପି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିନା ଏମିତି କିପରି ତପସ୍ୟା କରୁଛ? ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ କୁହାଯାଏ, ତୁମେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲ, ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପ୍ରଥମଜା ଝିଅ ହେଲ। ପୁନି, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭବ ତୁମ ଭୂଜାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ହେଲ, ଏବଂ ମୋର ଜାମାତା ହେଲ। ପାହାଡ଼ର ରାଜା ତୁମେ ଓ ମୋ ପିତା ହେଲେ, ତେବେ ତୁମେ ମୋର ପ୍ରପୂର୍ବଜ ହେଲ। ଏହିପରି ତୁମେ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଚଳାଚଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ସେଠି ତୁମ ଏହି ସ୍ୱାମୀ ଧର୍ମ ପୂର୍ବରୁ ପୂରଣ ହୋଇଯାଇଛି; ତେଣୁ ପୁନି କିପରି ଏହି ବିଷୟରେ କଥା ହେବ?" "ଅଧିକ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯଦି ଏହି କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ସତ୍ତ୍ୱର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଗୌରୀ ହୋଇପାରିବି। ଏହି ଦୁଃଖ ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କାହିଁକି? ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଏକାକି ସମସ୍ତ କାମ ପୂରଣ କରିପାରେ, ଏହି ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ତୁମ ଲୀଳା ମାତ୍ର। ଏହି ତୁମ ଲୀଳା ମଧ୍ୟ ଜଗତ୍ର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ; ତେଣୁ ଏହି ତପସ୍ୟାର ଦ୍ୱାରା କିଛି ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପୂରଣ ହେଉ।" "ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ନାମକ ଦୁଇ ଦାୟତ୍ୟ, ମୋର ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଦ୍ୱାରା ଅହଂକାରୀ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ବିନାଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ନାହିଁ; ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୃଢ଼ ହୁଅ, ଏବଂ ତୁମ ଶକ୍ତି ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଆଜି ସେମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ଦେବୀ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ନିଜ ବାହ୍ୟ ଚର୍ମ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ତାହାରୁ ଗୌରୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ। ଏହି ତ୍ୟାଗିତ ଚର୍ମରୁ କୌଶିକୀ ନାମକ ଯୁବତୀ ଜନ୍ମିଲେ, ଯାହାକୁ କାଳୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ମେଘ ଭଳି କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳି। ସେଇ ଶକ୍ତି ମାୟାର ରୂପ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିଦ୍ରା ଭଳି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଏବଂ ଅଷ୍ଟବାହୁ। ସେ ମୃଦୁ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମିଶ୍ର ରୂପରେ, ତ୍ରିନୟନୀ, ଚନ୍ଦ୍ରାଳଙ୍କା, କୌମାରୀ, ଅପରାଜିତା ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର। ଏହି ଚିରଅବିନାଶୀ ଶକ୍ତିକୁ ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ଶୁମ୍ଭ ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କ ବଧକ ହେବେ। ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ଏକ ପ୍ରବଳ ସିଂହ ଦେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ବାହନ ହେଲା। ସେ ଦେଶାଲେ ଯେ ଏହି ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୂଜା ବିନ୍ଧ୍ୟାଚଳ ପର୍ବତରେ ମଦ୍ୟ, ମାଂସ, ମାଛ ଓ ପିଠାଦି ଦ୍ୱାରା କରାଯିବ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଅନୁମୋଦିତ ଏହି ଶକ୍ତି, ମା ଗୌରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଅନେକ ନିଜ ସମାନ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଝିଅମାନଙ୍କ ସହିତ, ଦାୟତ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କ ବଧ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ସେଠା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଶର ଓ କାମଦେବଙ୍କ ଶର ଦ୍ୱାରା ଦାୟତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଓ ମନ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।