ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ସ୍ୱରୂପ, ଯାହା ଜ୍ଞାନର ଉପଯୋଗ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ, ମାଳା, ନୁପୁର, ବାହୁଳୀ, ମୁକୁଟ, ମଣି, ଓ କଣ୍ଠା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୁଏ—ସେ ଅନେକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବା କ୍ଷଣିକ ଭାବେ ଏହି ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି। ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ପବିତ୍ର ଉପବୀତ, ଉତ୍ତରୀୟ, ମାଳା, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲର ମାଳା, ଅଙ୍ଗୁଠି, ଓ ଫୁଲ, ପାନ, କପୁର, ଚନ୍ଦନ, ଓ ଅଗରୁ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପିତ ହୁଏ। ଧୂପ, ଦୀପ, ଧଳା ଛତା, ବିଶିଖ, ପତାକା, ଚାମରା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀୟ ଉପଚାରରେ ଏହି ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଶୋଭା କଥା ଓ ଚିନ୍ତାର ଅତୀତ। ଏପରି ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଯଥାଯଥ ଉପଚାର, ମନୁଷ୍ୟ ବା ପଶୁ ଯାହା ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପତାକା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ପ୍ରଭୁ ସେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁକୁ ସଭାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ। ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବେଳେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଓ କ୍ଲାନ୍ନି ହେଲା; ସେଠାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ମିଶି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣ ଶିରୋବନ୍ଦନ କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୟାକର ହସରେ କହିଲେ—“ଏହି ମହାଦିନରେ ତୁମେ ଯେଉଁପରି ଭାବେ ମୋତେ ପୂଜା କଲ, ତାହାରୁ ମୁଁ ଆଜି ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ଦିନ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର ହେବ; ଏହି ତିଥି, ଯାହା ‘ଶିବରାତ୍ରି’ ଭାବେ ପରିଚିତ, ମୋତେ ବହୁତ ଭଲ ଲାଗେ। ଏହି ସମୟରେ ଯିଏ ମାଳାଧାରୀ ଲିଙ୍ଗ ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟ—ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଆଦି—ସମ୍ପାଦନ କରେ। ଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଯିଏ ଉପବାସୀ, ନିୟମିତ, ଓ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ମୋତେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଦିନେ ଦିନେ ପୂଜା କଲେ ଯେତେ ଫଳ ମିଳେ, ଏକ ଦିନରେ ଶିବରାତ୍ରିରେ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଦିନ ମୋ ଧର୍ମ ଉନ୍ନତିର ସମୟ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଭଳି; ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଉତ୍ସବ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭମୟ ପଥ। ପୁନି, ଯେବେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନିସ୍ତମ୍ଭ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲି, ସେ ସମୟ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରର ଆରମ୍ଭ ଅଂଶରେ ପଡ଼େ। ଏହି ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ, ଯିଏ ମୋତେ ଉମା ସହିତ, କିମ୍ବା ମୋ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଭକ୍ତଠାରୁ ମୋତେ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ସେ ଶୁଭ ଦିନରେ କେବଳ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରେ ଫଳ ମିଳେ; ଯଦି ପୂଜା କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନାତୀତ। ସେ ରଣଭୂମିରେ, ଯେବେ ମୁଁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲି, ସେଠାରୁ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥଳ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ଏହି ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ପିଲ୍ଲର ଏପରି ଅଣୁ ଆକାରରେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଏହା ଏକମାତ୍ର ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୌତିକ ସୁଖର ଉପାୟ; ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ, ଛୁଇଁଲେ ବା ଧ୍ୟାନ କଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନିପର୍ବତ ସମ ଲିଙ୍ଗ ‘ଅରୁଣାଚଳ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏଠାରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଥିବ; ଏଠି ବାସ କଲେ କିମ୍ବା ଏଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଉତ୍ସବ ଓ ଲୋକସମାଗମ ଏଠି ହେବ; ଏଠି ଯେଉଁଠି ଦାନ, ଅର୍ପଣ, ବା ପାଠ ହୁଏ, ତାହାର ଫଳ କୋଟିଗୁଣା ବଢ଼ିଯିବ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ମୋ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେହୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଏଠି ମୋତେ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପୂଜିଲେ, ମୋର ଲୋକରେ ବାସ, ସାନିଧ୍ୟ, ସାଦୃଶ୍ୟ, ଏଵଂ ସାର୍ବଭୌମତ୍ଵ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ଫଳ—ସାମୀପ୍ୟ, ସାଲୋକ୍ୟ, ସାରୂପ୍ୟ, ସାୟୁଜ୍ୟ, ଓ ସାର୍ବଭୌମତ୍ଵ—କ୍ରିୟାର ଫଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ଚାହିଦା ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏପରି ଦୟା କରି, ପ୍ରଭୁ ଭୂତପୂର୍ବରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ବିନୀତ ଓ ବିଧିମାଧବଙ୍କ ସେନାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ୍ତ କରିଦେଲେ। ସ୍ୱଶକ୍ତିର ଅମୃତଧାରା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରି, ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ଦୂର କରିବାକୁ କହିଲେ—“ମୋର ଦୁଇ ରୂପ ଅଛି—ଗୁଣସହିତ ଓ ନିର୍ଗୁଣ; ଏହି ଗୁଣ ଅନ୍ୟ କାହାରି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଅନ୍ୟେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନୁହେଁ। ପୂର୍ବେ ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ମୋର ସ୍ତମ୍ଭ ରୂପ ଓ ପରେ ଶିଶୁ ରୂପ, ବ୍ରହ୍ମାର ଅବସ୍ଥା ନିର୍ଗୁଣ ଓ ଇଶ୍ୱର ଅବସ୍ଥା ସଗୁଣ। ଏହି ଦୁଇ ମୋ ଭିତରେ ମାତ୍ର ସିଦ୍ଧ, ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ; ତେଣୁ ତୁମେ ବା ଅନ୍ୟ କେହି ଇଶ୍ୱରତ୍ୱ ରଖିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହେଲା, ତାହା ଅଜ୍ଞାନରୁ ହେଲା; ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର କରିବାକୁ ମୁଁ ଏଠି ରଣଭୂମିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ତୁମର ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି, ମନକୁ ମୋ ପ୍ରଭୁ ଉପରେ ନିବେଶ କର; ମୋର କୃପାରେ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଜଗତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ହିଁ ଚିହ୍ନ ଓ ପୁନଃପୁନଃ ପ୍ରମାଣ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଗୁପ୍ତ ସତ୍ୟକୁ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ କହୁଛି। ମୁଁ ହିଁ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ମୋର ରୂପ ଏକାଧିକ ଓ ଅଂଶହୀନ; ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱରୁ ମୁଁ ଇଶ୍ୱର, ସୃଷ୍ଟି ଓ କୃପା କାର୍ଯ୍ୟ ମୋର। ବିସ୍ତୃତି ଓ ବିସ୍ତାର କରିପାଇଁ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ କେଶବ, ତୁମେ ମୋ ସମାନ, ଏବଂ ବ୍ୟାପ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଆତ୍ମା; ହେ ଶିଶୁମାନେ, ଅନ୍ୟେ ଆତ୍ମା ନୁହଁ, ସେମାନେ କେବଳ ଜୀବ; ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ଓ ପଦ୍ମଯୋନି ଜଗତ ମୋର କୃପା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭବ। ମୋର ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଇଶ୍ୱରତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର, ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ, ପ୍ରଥମେ ନିରାକାର ଲିଙ୍ଗ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରତିତି ପାଇଁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତେଣୁ, ମୋର ଇଶ୍ୱରତ୍ୱ ଅଜ୍ଞାତ ଥିବାରୁ, ହେ ବାମା, ମୁଁ ଏଠି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲି; ଏଭଳି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ସକ୍ଷାତ୍ ଦର୍ଶିତ ହେଲେ।