ଭଗବତୀ ଦେବୀ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ନିଜ ଗା ରଙ୍ଗକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥିବା ଦେଖି, ସେ କହିଲେ, “ଏହି ରଙ୍ଗକୁ ଛାଡି ଆଉ ଏକ ନୂତନ ରଙ୍ଗ ନେବି, କିମ୍ବା ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ନେବି ନାହିଁ।” ଏପରେ, ନିଜ ଶୟନ କୁ ଛାଡି ଦେବୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଷ୍ଟ ସହି, ନିଜ ପତିଙ୍କ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରିଲେ। ଭଗବାନ ଶିବ, ଏହି ସ୍ନେହ ଭଙ୍ଗ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହେଇ, ଭବାନୀଙ୍କ ଚରଣରେ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟେ, କାହିଁକି ତୁମେ କ୍ରୁଧ ହେଲା? ମୁଁ କେମିତି ତୁମେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ହରାଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳା ପ୍ରତି ମୋର ଆନନ୍ଦ ହେବ?” ଶିବ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମା, ମୁଁ ଏହାର ପିତା ଓ ନାୟକ; ତେଣୁ କେମିତି ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ହରାଇପାରିବି?” “ଯଦି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଚାହା ଅଛି, ଏହା କାମ ଦ୍ୱାରା ହୋଇନାହିଁ। କାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ମୁଁ କାମକୁ ଚାହାର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତେଣୁ କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଥିବା ପାଇଁ ତୁମେ ମୋତେ କାହିଁକି ନିନ୍ଦା କରୁଛ? ମନୋଭବ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପରି ଭାବି ଅଳ୍ପ ଅପମାନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଇଥିଲି। ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଚାହାକୁ ଦୂରେ ରଖିଲି; ଏହି କାରଣରେ ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ ଖେଳାନ୍ତି ଭାବରେ କଥା କହିଲା। ଶୀଘ୍ର ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ; ଏହି କ୍ରୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ତୁମର କଥାକୁ ମୁଁ ମନେ ରଖିବି।” “ଓ ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମର ମଧୁର କଥାଗୁଡିକ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି; ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଦୃଢ଼ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏକଥାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲି। ଜଣେ ସତୀ ନାରୀ ଯିଏ ପତି ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଛାଡିନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଜନେ ଜନେ ଗୁଣବତୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅପମାନ କରନ୍ତି। ତୁମର ମୋପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ ବହୁତ, ଏବଂ ମୋର କଳା ଆକୃତି ଏହାର କାରଣ; ତୁମର ଖେଳାନ୍ତି ଭାବରେ କଥା ଏହି ସମୟରେ ଅନୁକୂଳ, ଏହା ଅନ୍ୟଥା କିପରି ହେବ?” “ତେଣୁ, ତୁମର କଳା ଚାମ ଗୁଣବତୀମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟା ଛାଡି ଏଠାରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମର ତପସ୍ୟା ଏହି ପ୍ରକାର, ତେବେ ଏପରି ତପସ୍ୟାର କଣ ଉପଯୋଗ? ମୋ ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଏକ ନୂତନ ରଙ୍ଗ ନେବା। ମୁଁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ତୁମର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଚାହେନି; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଶୀଘ୍ର ଗୌରୀ ହେବି।” “ମୋର କୃପାରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ପାଇଥିଲେ; ତେଣୁ, ମହାଦେବୀ, ତପସ୍ୟା କରି ତୁମେ କଣ ଲାଭ କରିବ? ବ୍ରହ୍ମା ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମଠାରୁ ନିଜ ପଦ ପାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ତପସ୍ୟା କରି ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ମୁଁ ଦକ୍ଷ ର ସତୀ ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ଏହିପରି ଭାବେ ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ତୁମକୁ ପତି ଭାବରେ ଲାଭ କରିଥିଲି। ଏହିପରି ଭାବେ, ଏବେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ଖୁସି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଏବଂ ଗୌରୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି; ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ? ଏହା ଏଠାରେ କହିଯିଅ।” ଦେବୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାମଦେବ, ହସିବା ଭାବରେ, ଦେବୀଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ ନାହିଁ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାପରେ, ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଦେବୀ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବିରହ ଦୁଃଖକୁ ଦମନ କରି, ହିମବତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ସେ ଆଗରୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଏବଂ ନିଜ ସଂଗିନୀମାନେ ସହ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ପୁଣି ଚୟନ କରିଲେ। ସେଠି, ନିଜ ପିତା ମାତାଙ୍କୁ ଘରେ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ, ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ସମ୍ବଲ୍ପ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସତୀ ପୁଣି ତପସ୍ୟା ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ନିଜ ଭୂଷଣଗୁଡିକ ଛାଡି, ସ୍ନାନ କରି, ନିର୍ମଳ ତପସ୍ୱିନୀ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କଲେ। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଅତି କଠିନ ଓ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମନକୁ ସର୍ବଦା ପତିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଲଗାଇ ରଖିଲେ। ସେ ତାଳିକିତ ଉପଚାର ଅନୁସାରେ ତାତ୍କାଳିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦିନର ତିନି ସଂଧିରେ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲ, ଫଳ ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କଲେ। “ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ମୋତେ ଦେବେ”—ଏହି ଭାବନାକୁ ସର୍ବଦା ମନେ ରଖି, ଦେବୀ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏପରେ, ଦେବୀ ଏପରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ବହୁ ସମୟ ପରେ ଏକ ବଡ଼ କୁମ୍ଭୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ, ସେଠାରେ ଆସିଲା। ଦେବୀ ନିକଟରେ ଆସିବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଅତି କଠୋର ହେଇଗଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିବା ଭଳି। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କୁମ୍ଭୀକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ, ଦେବୀ ନିଜ ସ୍ଵଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଭେଦ କଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ସେ କୁମ୍ଭୀ, ଶରୀର ଅପାରଳିତ ଏବଂ ଭୋକରେ ପିଡିତ, ଭାବିଲା—“ମୋ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମାଂସ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାଂସ ନାହିଁ”—ଏବଂ ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ରହିଲା। ସେ ଦେବୀକୁ ନିରନ୍ତର ଦେଖି, ଦିନ ରାତି ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲା, ଯେପରି ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା କରୁଛି। ଦେବୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୟା ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା: “ସେ ଏବେ ମୋର ଭକ୍ତ, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରୁଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।” ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, କୁମ୍ଭୀର ମନର ତିନି ପ୍ରକାର ମଳ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ କୁମ୍ଭୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତରେ ଚିନିଲା। ତାଙ୍କର ଭୋକ ନଶ୍ଟ ହେଲା, ଶରୀରର ଅପାରଳିତ ଭାବ ହେଲା, ଦୁଷ୍ଟତା ନଶ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ମନରେ ତୃପ୍ତି ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲା। ଏପରେ, ନିଜ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ବୁଝି, ସେ ସତ୍ତ୍ୱ ଭକ୍ତ ହେଇ, ଦେବୀଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରିବାରେ ସେ ଅଗ୍ରଣୀ ହେଲେ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ଅରଣ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଅତି ଗଭୀର ହେଲା, ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ତାରେ ଅଟଳ ରହିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।