ଏହିଠାରେ ଏକ ଦିନ ଦାନବ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାଥୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ପୃଥିବୀକୁ ଦଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ । ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଉଥରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ କିଛି କ୍ଷୋଭ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ବ୍ୟକ୍ତ କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁରୋଧ କଲେ — ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ରଙ୍ଗର ଖଜାନାରୁ ଜନ୍ମିତ ଏକ ନିର୍ଲୋଭ କନ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭକୁ ବିନାଶ କରିବେ । ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ, ନୀଳ-ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଶୁଭ ଦେବୀ କଳୀ ରୂପେ ହସିବା ସହ କିଛି ଗୁପ୍ତ ଉପାଳି କଥା କହିବାରେ ଲାଗିଲେ । ତାପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ହସ୍ତିରେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଦେହ ନେଇ, କ୍ରୋଧ ଭରିତ ହସି, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଅସନ୍ତୋଷ ଭରିତ କଥା କହିଲେ — “ଯଦି ତୁମେ ମୋ ରଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଏପରି ଆକାଂକ୍ଷା ରଖିଛ, ତେବେ ଏହାକୁ ବହୁଦିନ ଅଟକାଇ ରଖିବା କିପରି ସମ୍ଭବ? ଯଦି ତୁମେ ନିର୍ଲୋଭ, ତେବେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦ କିପରି ଅନୁଭବ କରୁଛ? ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଭୋଗ ହେଉଛି ସୁଖର ଉପାୟ ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରୁ କାମକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଭସ୍ମ କରାଯାଇଥିଲା । ଏକ ମହିଳା, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର, ଯଦି ତାଙ୍କର ପତି ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ, ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ । ନାରୀ ସୃଷ୍ଟିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପତିଙ୍କର ଭୋଗ ପାଇଁ; ଯଦି ଏହି ନୁହେଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପଯୋଗ ନାହିଁ । ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ଗୁପ୍ତରେ ଉପାଳି କରିଥିବା ଏହି ରଙ୍ଗକୁ ଛାଡି, ମୁଁ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ନେବି — କିମ୍ବା ମୁଁ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ନେବିନାହିଁ, ମୋ ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ ।” ଏପରି କହି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଶୟନକୁ ଛାଡି, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ କଥା କହି, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ, ଏବଂ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସମ୍ପର୍କ ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ପ୍ରଭୁ ଭବାନୀଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ନମି, କହିଲେ — “ପ୍ରିୟେ, କାହିଁକି ତୁମେ କ୍ରୁଧିତ? ମୁଁ କିପରି ତୁମେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ହରାଇପାରିବି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ପ୍ରତି ମୋର ଆନନ୍ଦ ଆସିପାରିବ? ତୁମେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମାତା, ମୁଁ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପିତା ଓ ପ୍ରଭୁ; ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ କିପରି ତୁମେ ପ୍ରତି ଆନନ୍ଦ ନିପାଇପାରିବି? ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କାମ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ କି? କାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା । ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମୁଁ କାମକୁ ଆକାଂକ୍ଷାର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତେବେ ମୁଁ କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଥିଲି ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଉପାଳି କରୁଛ? ମୁଁ ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଭାବି, ମନୋଭବ କିଛି ଅପମାନ କରିଥିଲେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲି । ବିଶ୍ୱର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ମୁଁ ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗତ କରିଥିଲି; ତେବେ ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ଆଜି ମୋତେ କିଛି କ୍ରୁଧିତ କଥା କହିଲା । ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବ; ଏହି କ୍ରୁଧିତ କଥାକୁ ଅନ୍ତରରେ ଧରି, ମୁଁ କହିଲି — ‘ଶୁଭେ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମର ମନୋହର କଥା ଶୁଣିଛି; ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ଦୃଢ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକଥା ବେଳେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଥିଲି ।’ ‘ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ, ଯିଏ ନିଜ ପତି ପାଇଁ ଜୀବନ ଛାଡିନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଏବଂ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅପମାନ କରନ୍ତି । ତୁମର ମୋତେ ଅସନ୍ତୋଷ ବହୁତ, ଏବଂ ମୋର କଳା ରୂପ ଏହାର କାରଣ; ତୁମର ଖେଳା କଥା ସମୟୋପଯୋଗୀ — ଅନ୍ୟଥା କିପରି ହେବ? ଏହିପରି, ତୁମର କଳା ଚିହ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏନାହିଁ; ମୁଁ ମୋର ତପସ୍ୟା ଛାଡି ଏଠାରେ ରହିପାରିବିନାହିଁ । ଯଦି ତୁମର ତପସ୍ୟା ଏହିପରି, ତେବେ ଏପରି ତପସ୍ୟାର କି ଉପଯୋଗ? ମୋ ଇଛା କିମ୍ବା ତୁମର ଇଛା ଅନୁଯାୟୀ, ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ନେବା । ମୁଁ ଚାହେନାହିଁ ତୁମର ରଙ୍ଗକୁ ମୁଁ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ବଦଳାଇବି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ଶୀଘ୍ର ଗୌରୀ ହେବି । ମୋର କୃପାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ ପାଇଥିଲେ; ତେବେ, ମହାଦେବୀ, ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କଣ ସାଧିବ? ବ୍ରହ୍ମା ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମଠାରୁ ଏହି ପଦ ପାଇଛନ୍ତି; ତଥାପି, ତୁମର ଆଜ୍ଞାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଥିଲେ ।’ ‘ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ମୁଁ ସତୀ ଭାବେ ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମକୁ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁ, ପତି ଭାବରେ ପାଇଥିଲି । ଏହିପରି, ଏବେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଦ୍ବିଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଗୌରୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ; ଏଥିରେ କଣ ଦୋଷ? ଏଠାରେ ଏହା କହାଯାଉ ।” ମହାଦେବୀଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବାମଦେବ ହସି, ଦେବମାନଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ, ଦେବୀ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ବିରହର ବେଦନାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ହିମାବତ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ । ପ୍ରେମରେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତପସ୍ୟା କରିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ବାଛି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଏଠାରେ, ଦେବୀ ନିଜ ପିତା ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ଘରେ ଯାଇ, ନମସ୍କାର କରି, ଘଟିଥିବା ଘଟଣା ବଉଁ କହିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସତୀ ପୁନି ତପସ୍ୟା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଛାଡି, ଶୁଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀ ରୂପ ନେଇ, ନିର୍ମଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ସ୍ନାନ କରି, ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଦେବୀ ଏକ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିବାରେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, ଏବଂ ସେ ନିଜ ମନରେ ପତିଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଅନୁସ୍ଥାନ କଲେ । ତାଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ ଋତୁଅନୁସାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଲିଙ୍ଗରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଥିଲେ । ସେ ଏକ ମନରେ ଧାରଣ କଲେ — “ତିନି ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ରୂପେ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଦେବେ ।