ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତର ପାଦଭାଗ ସୁନ୍ଦର ପଥର ଓ ଗଛ-ଗଛାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଛି, ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ନିରନ୍ତର ବାସରେ ଏହା ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ପର୍ବତର ଜଳ ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ନାନ ଓ ପାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ଶୁଦ୍ଧତା ଅର୍ଜନ କରିଛି, ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ସାରା ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତି ହୋଇଛି। ପର୍ବତର ସ୍ପଷ୍ଟ ଝରଣାର ଶୀତଳ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ପର୍ଶରେ, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବା ପର୍ବତର ରାଜା ଭାବରେ ଏହି ପର୍ବତ ଶୋଭା ପାଇଛି। ରାତିରେ, ଚନ୍ଦ୍ରର ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ରାଜା ଛତା ତଳେ ଅପୂର୍ବ ଭାବରେ ଚମକିଉଛି। ଏହି ପର୍ବତ ସମସ୍ତ ପର୍ବତର ରାଜା ଭାବରେ, କୁମାରୀମାନେ ଶୃଙ୍ଗାରିକ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଚମର ଝାଲୁଚିଉଛନ୍ତି। ପ୍ରଭାତ ହେଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଏହି ପର୍ବତ ନିଜ ସୌନ୍ଦର୍ୟକୁ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ଚିଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ଚିଁଚିଁ ଶବ୍ଦ, ଦଳା ହାଲୁଛି, ବାୟୁରେ ଲତା-ବେଳ ଉଡ଼ୁଛି, ଫୁଲ ଝଡ଼ିଉଛି, ଓ ନତୁନ ପତ୍ର ଲଟକିଉଛି—ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ପର୍ବତ ରାଜା ଏକ ତାପସୀ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ପୂଜିତ ହୁଏ। ପର୍ବତର ଶିଖର ତଳ, ଉପର, ଓ ପାଶ୍ୱ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ, ଏହା ମାନେ ତଳକୁ ମୃତ୍ୟୁଲୋକ କୁ ଖସିଉଛି କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରୁ ଉପରକୁ ଲାଉଛି। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘିରିବାରୁ, ପର୍ବତ ମାନେ ଆକାଶରେ ଚାଲିଉଛି, ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ନିରନ୍ତର ନୃତ୍ୟ କରୁଛି। ପ୍ରତିଦିନ କୁହୁଡ଼ିଆ ଗୁହା ଓ ବଡ଼ ଗୁହାମୁହଁ ଖୋଲି ଥିବା ପର୍ବତ ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଅତୃପ୍ତ ହୋଇ ବିଗ୍ରହ କରୁଛି। ଏହା ମାନେ ସାରା ବିଶ୍ୱକୁ ଭକ୍ଷିଉଛି, ସାଗରକୁ ପିଉଛି, ଅନ୍ତର୍ ଅନ୍ଧାରକୁ ବମିଉଛି, ଓ ଆକାଶରେ ମେଘ ସହ ଉଲ୍ଲାସ କରୁଛି। ଏହି ପର୍ବତର ଗୃହସ୍ଥଳ ଦର୍ପଣ ପରି ଉଦାର ଗୁହାରେ ଥିବା ଗଛ ଛାୟା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅଟକାଇ ଶୀତଳତା ଦେଉଛି, ଏହି ଶୀତଳତା ତାପସୀ ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ବଢ଼ିଯାଉଛି। ଏଠାରେ ନଦୀ, ଝିଲି, ଓ ପୋଖରୀରେ ଶୀତଳ ହୋଇଥିବା ବାୟୁ ଯେଉଁଠି ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହି ପର୍ବତର ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ରୈଭ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଥିବା ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ସମ୍ଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ଉଦ୍ୟାନରେ ପହଞ୍ଚି, ମହେଶ୍ୱର ଦେବୀ ସହ ତାଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ଲାଲିତ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସମୟ ବିତିବା ସହ ପ୍ରଜା ବଢ଼ିଲା, ଦୁଇ ଭାଇ ଦାନବ—ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭ—ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ତାପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ମାନବ ଉପରେ ଅଜେୟତା ଦାନ କଲେ। ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିବା, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, କୌଣସି ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ପର୍ଶିତ, ଅଜେୟ ସୌର୍ଯ୍ୟ ଥିବା କୁମାରୀ—ସେ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ଚାହିଦା ପ୍ରକାଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ଅମ୍ଲାନ କଲେ। ଏହି ଦିନରୁ, ଦୁଇ ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ବିଶ୍ୱକୁ ଅଧିକାର କଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠନ ଓ ବିଦି ଯଜ୍ଞକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇଲେ। ତାଙ୍କର ନାଶ ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନି ଦେବତାଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ଆପଣଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଉତ୍ତେଜିତ କରି। ଦେବତାଙ୍କୁ ରଙ୍ଗର ଧନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି ଦେବାକୁ, ଏହି ଅନିଚ୍ଛା କୁମାରୀ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ଶୁମ୍ଭ ଓ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ନୀଳ-ଲାଲ ଶୋଭା ଥିବା ଦେବୀ କାଳୀ ଭାବରେ ହସି, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଉପାଳମ୍ବ କଲେ। ତାପରେ, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁଦ୍ର ହସ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅସମ୍ମତ କଥା କହିଲେ। "ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମୋ ରଙ୍ଗ ପାଇଁ ଏପରି ପ୍ରେମ ଅଛି, ତେବେ ଏହାକୁ ଏତେ ଦିନ ଦମନ କିପରି ହେଉଛି? ଆପଣ ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ, ମୋ ସହ କିପରି ରମଣ କରିଛନ୍ତି? ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" "ନିଜରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଥିବା ପାଇଁ ଭୋଗ ଆନନ୍ଦର ଉପାୟ ନୁହେଁ; ଏହି କାରଣରୁ କାମ ଦେବତାକୁ ଆପଣ ଭସ୍ମ କରିଥିଲେ। ଏକ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ, ଯାହା ପତିଙ୍କ ଅଭିଲାଷାର ଅଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେ ନିର୍ବଳା ହୋଇଥାଏ।" "ପତିଙ୍କ ଭୋଗ ପାଇଁ ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି; ଏହା ନହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନାରୀର କି ଉପଯୋଗ?" "ଏହି ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଆପଣ ମୋ ରଙ୍ଗକୁ ଉପାଳମ୍ବ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି ରଙ୍ଗକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ନେବି, କିମ୍ବା ମୋ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ କିଛି ନ ନେବି।" ଏହି କଥା କହି, ଶୟନାଗୁରୁ ଉଠି, ଦେବୀ କମ୍ପିତ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହିଲେ, ତାପସ୍ୟା କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ତାପରେ, ଭାବାନୀଙ୍କ ମମତା ଭଙ୍ଗ ହେବାର ଭୟରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନିଜେ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦଯୁଗଳରେ ନମନ କରି, କଥା କହିଲେ— "ମୋତେ ଏହି କଥା ଖେଳା କଥା ଭାବି ନଥିଲି, ଆପଣ କିପରି କ୍ରୁଧ କରୁଛନ୍ତି? ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ନ ଦେଉଛି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣେ ମହିଳାରେ ମୋର ଆନନ୍ଦ ଆସିପାରିବ?" "ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱର ମାତୃ, ମୁଁ ଏହାର ପିତା ଓ ନାଥ; ତେଣୁ ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ନ ଦେଉ?" "ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିଲାଷା ଥିଲେ, କାମ ଦ୍ୱାରା କି? କାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା।" "ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ମୁଁ କାମକୁ ଅଭିଲାଷାର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ତେଣୁ ଆପଣ ମୋତେ କାମକୁ ଭସ୍ମ କରିଥିବାରେ ଉପାଳମ୍ବ କିପରି କରୁଛନ୍ତି?" "ମୋତେ ସାଧାରଣ ଦେବତା ଭାବି, ମନୋଭବ କିଛି ଅସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲି। ବିଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିଲାଷାକୁ ଦମନ କରିଥିଲି; ତେଣୁ ଏହି କାରଣରୁ ଆପଣ ଆଜି ମୋତେ ଏହି ଖେଳା କଥା କହିଛନ୍ତି।" "ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବ; ଏହି କ୍ରୁଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ଧରି, ସେ କଥା କହିଲେ।