ଏହି ସଂଗ୍ରାମରେ, ଭୈରବ ଏକ ହାତରେ ତଳୱାର ଧରି, ଗର୍ବିତ ଓ ମିଥ୍ୟା ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପଞ୍ଚମ ମୁଣ୍ଡକୁ ଧରି ଛେଦ କଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରୀରର ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଉପର୍ଣ୍ନ ଓ ଝଟା ଖସିଗଲା; ସେ ଜଣେ ଝଡ଼ରେ ଲତା ପରି ଅସ୍ଥିର ହେଇ ଭୈରବଙ୍କ ଚରଣକମଳରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ତାପରେ କୃପାମୟ ଅଚ୍ୟୁତ, ନିୟମ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚରଣର ଧୂଳି ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି ଓ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ନୟନରେ, ଶିଶୁ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଅପରିଶ୍ରମରେ ଯାହା ଦେଇଥିଲେ—ପଞ୍ଚମୁଖ ଚିହ୍ନ, ଶାସନର ଚିହ୍ନ—ସେହି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ସେ କୃପାର ଯୋଗ୍ୟ। ନିୟମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।” ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧରେ, ପ୍ରଭୁ ଦେବସଭାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ଭୈରବଙ୍କୁ ପଛେଇ ନେଲେ। ଏହା ପରେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଣ୍ଡହୀନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ବିଧି, ତୁମେ ଯେ ପୂଜା ଚାହଁ, ଚଳକ ବେଶ ଧରିଛ; ତୁମେ ପୁନଃ କଦାପି ସମ୍ମାନ ନ ପାଇବ, କୌଣସି ଉତ୍ସବ କିମ୍ବା ସମ୍ମାନିତ ଆସନ ମିଳିବ ନାହିଁ। ଏହି ମୁଣ୍ଡର ମୋକ୍ଷ ହିଁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା। ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ସହିବାକୁ ସମର୍ଥ, ଶମ୍ଭୁ, ଗିରିଧନୁଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ନିୟମ ବିନା, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯିବ; ଏହିପରି ଯେଉଁଠି ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ, ଦିଅ, ଓ ଜଗତର ଭାର ଉଠା, ହେ ପୁତ୍ର। ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦେଉଛି: ସମସ୍ତ ବୈତାନିକ ଓ ଗୃହ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଆଚାର୍ୟ ହେବ। ତୁମେ ନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଅଙ୍ଗ ଓ ହୋମ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ ନାହିଁ।” ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ମିଥ୍ୟାସାକ୍ଷୀ କେତକୀକୁ କହିଲେ: “ହେ କେତକୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଚଳକ; ଏଠାରୁ ଦୂରେ ଚାଲିଯାଅ! ମୋ ପୂଜାରେ ତୁମ ଫୁଲ କଦାପି ନ ଆସୁ, ଏହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ନ ରହୁ।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଗଣ କେତକୀକୁ ଦୂରେ ରଖିଲେ। ଏହାପରେ, କେତକୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋ ଜନ୍ମ ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ତାହାକୁ ଫଳବତୀ କରନ୍ତୁ; ମୋର ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପାପ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ନଶ୍ୱର; ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, କିପରି ମୋପରେ ମିଥ୍ୟା ଦୋଷ ଆସିବ?” ସଭାମଞ୍ଚରେ କେତକୀଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପରେ, ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ମିଥ୍ୟା ବକ୍ତା ନୁହେଁ, ତୁମକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବି ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜର ପରି ଧାରଣ କରିବି, ଏହିପରି ତୁମ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେବ। ଛତ୍ର ରୂପେ ତୁମେ ମୋପରେ ଉପରେ ରହିବା।" ଏହିପରି କେତକୀଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ପ୍ରଭୁ ବିଧି ଓ ମାଧବଙ୍କ ସହିତ ସଭାମଝିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବିଧି ଓ ମାଧବ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦାୟାଁ ଓ ବାମଁପାର୍ଶ୍ୱରେ ହାତ ଜୋଡି ଚୁପଚାପ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ସମ୍ମାନିତ ଆସନରେ ବସାଇ ଶୁଭ୍ର ଓ ଉଚିତ ଉପଚାରଣା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଗଳା, ଖଡ଼ା, ବାହୁଳି, ମୁକୁଟ, ମଣି, କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ଉପବୀତ, ଉପର୍ଣ୍ନ, ମାଳା, ଚୀର, ଫୁଲମାଳା, ଅଙ୍ଗୁଠି, ଚନ୍ଦନ, ଅଗରୁ, କପୂର, ତାମ୍ବୁଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ; ଧୂପ, ଦୀପ, ଶୁଭ୍ର ଛତ୍ର, ବେନ୍ତା, ପତାକା, ଚାମର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଉପଚାରଣା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ। ମନୁଷ୍ୟ କିମ୍ବା ପଶୁ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଓ ଉଚିତ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଉପଚାରଣା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଉପଚାରଣା ସଭାକୁ ଆନନ୍ଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବଣ୍ଟିଲେ। ଏହି ବଣ୍ଟନ ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ଉପସ୍ଥିତି ହେଲା; ଏଠି, ପୁରାତନ କାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରଭୁ, ଦୁଇଜଣ ନମ୍ର ଭାବେ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ବିଧି ଓ ମାଧବଙ୍କୁ ଦେଖି, ହସି ଦେଲେ ଓ କହିଲେ: “ଆଜି ତୁମେ ଯେମିତି ମୋର ପୂଜା କଲ, ତାହାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ଦିନ ସର୍ବପରି ଶୁଭ ହେବ; ଏହି ତିଥି ‘ଶିବରାତ୍ରି’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଏହା ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏହି ସମୟରେ ଯେ କେହି ମାଳାଧାରୀ ଲିଙ୍ଗମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ସେ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଥାନ୍ତି। ଶିବରାତ୍ରି ଦିନ ଓ ରାତି, ଯେଉଁଠି ଉପବାସୀ, ସଂଯମୀ, ନିୟମାନୁସାରେ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ, ଚଳ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବର୍ଷପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜାର ଫଳ ଏକଥରେ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟ ମୋର ଧର୍ମ ବୃଦ୍ଧିର ଦିନ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପରି; ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉତ୍ସବ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ମାର୍ଗ। ପୁନର୍ବାର, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ତମ୍ଭ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ସେଇ ସମୟ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଥିଲା। ଏହି ଦିନ, ଯେ କେହି ମୋତେ ଉମାସହିତ, କିମ୍ବା ମୋର ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଭକ୍ତଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ। ଏହି ଶୁଭ ଦିନରେ, କେବଳ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା ଫଳ ମିଳେ; ପୂଜା କଲେ ତାହାର ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନାତୀତ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ସେଉଁଠି ଲିଙ୍ଗର ସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏହି ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ ସ୍ତମ୍ଭ, ଜଗତ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶନ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଅଣୁ ଆକାରରେ ରହିବ। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୌତିକ ଉପଭୋଗର ଏକମାତ୍ର ସାଧନ; ଦର୍ଶନ, ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନେ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଗ୍ନିପର୍ବତ ସଦୃଶ ଲିଙ୍ଗ ‘ଅରୁଣାଚଳ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏଠାରେ ଅନେକ ମହାତୀର୍ଥ ଥିବ; ଏଠି ବାସ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ।