ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀରେ ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା—ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ବାୟୁ ବିକରାଳ ଭାବେ ବହିଲା, ସମୁଦ୍ରର ଗୃହ ଉତ୍କଳିତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ, ଗ୍ରହମାନେ ଓ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଆଲୋକ ଦେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଭକ୍ତ ଦଳ ଓ ଭଗ୍ୟଶାଳି ଦେବୀ ସହିତ, ଜ୍ୱଲନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ବେଦିକାକୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଦକ୍ଷ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ରୂଷ୍ଟ ଅଭିନୟ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏଠାରେ କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ?" ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବୀରଭଦ୍ର ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ କଣ୍ଠରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, ଦେବତା ଓ ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଥିଲେ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବୀରଭଦ୍ର କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶର୍ବଙ୍କର ଗଣ, ଏଠାରେ ଆମ ପାଇଁ ଅଂଶ ଆଶା କରି ଆସିଛୁ। ଆମକୁ ଆମ ଅଂଶ ଦିଅ।" "ଯଦି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ ତାହାର କାରଣ କହ, ନାହିଁଲେ ଏଠି ଅମରମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମନ୍ତ୍ର ଆମର ପ୍ରମାଣ; ଆମେ ନିଜେ କିଛି କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ।" ମନ୍ତ୍ରମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମ ମନ ମୋହିତ ହୋଇଛି, କାରଣ ତୁମେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଦେଉନାହାଁ, ଯିଏ ତାହାର ଅର୍ହତା।" ଏହି ସତ୍ୟ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରମାନେ କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ମୋହବିମୁଢ଼ ହୋଇ, ଶୁଭର୍ଥ ଅଂଶ ଦେଇନାହାଁ, ବଞ୍ଚନା କରିଲେ। ତାଙ୍କ ନିଜ କଥା ଅସାର ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ଅବୁଦ୍ଧି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ଗଣପତି ବୀରଭଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ, "ତୁମେ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ମନ୍ତ୍ରମାନେର ଆଦର କରିନାହାଁ।" "ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବତାମାନେ ଆମକୁ ଅପମାନ କରିଛନ୍ତି, ଏହିପରି, ଆମେ ତୁମର ଜୀବନ ସହିତ ଅଭିମାନ ଦୂର କରିଦେବି।" ଏପରି କହି ବୀରଭଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ନୟନ ଅଗ୍ନିରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମହାବେଦିକାକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଯେପରି ହରା ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲେ। ତାପରେ, ଶିବଗଣମାନେ ପାହାଡ଼ ପରି ବିଶାଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଉପାଡ଼ିପାରି, ଋତ୍ବିଜ୍ମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ଦୂର୍ବଳ ରଶି ଦେଇ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର, ଭାଣ୍ଡ, ଓ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଭଙ୍ଗି ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଫେଙ୍କିଦେଲେ। ଏଠାରେ ପର୍ବତପରି ଦେବଭୋଜ୍ୟ ଓ ପାନ, ଅମୃତ ଝରିଥିବା ଦୁଧ ଓ ମଖନ ଦେଖାଗଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଖାଦ୍ୟ, ରସାଳ ପାନ, ଚବା ଓ ଚାଟିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଥିଲା। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଏହି ସବୁ ମୁଁହରେ ଦେଇ ଭୋଜନ କରି, ବିଜୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଚକ୍ର, ଶକ୍ତି, ଶୂଳ, ପାଶ, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଗଲେ। ମୁସଳ, ତଳୱାର, ଶଳାକା, ଦଣ୍ଡ, କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଲୋକପାଳମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣମାନେ, "କାଟ! ଭଙ୍ଗ! ଫେଙ୍କ! ଫାଡ଼! ଚିରା!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି, ଆକ୍ରମଣ, ଭଙ୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନ ଓ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। "ମାଡ଼! ଆକ୍ରମଣ! ଭାଗ! ଉପାଡ଼!" ବୋଲି କ୍ରୂର ଧ୍ୱନି ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଭୟକମ୍ପିତ ହେଲେ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶିବଗଣମାନେ ଥିଲେ, କେହି ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି, କେହି ଦାଁତ କାମ୍ଡି, ଅନ୍ୟେ ଅନ୍ୟେ ଭୟାନକ ଚେହେରା ନେଇଥିଲେ। ତେମାନେ ଆଶ୍ରମବାସୀ ଋଷିମାନେକୁ ଉଠାଇ ହତ୍ୟା କଲେ, ତାଙ୍କର ଅଞ୍ଜଳି ନେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ଫେଙ୍କିଦେଲେ। ମଣିମଞ୍ଚ ଭାଣ୍ଡ ଭଙ୍ଗି ସଙ୍ଗୀତ, ହସ, ଚିତ୍କାର କରିଲେ। ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଗଣମାନେ ରକ୍ତମଦିରା ପାନ କରି, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦଳି ନୃତ୍ୟ କଲେ; ସେମାନେ ବୃଷଭ, ସର୍ପ, ସିଂହ ପ୍ରମୁଖ ନେତାମାନେ ସଦୃଶ ଦେଖାଗଲେ। ଅନେକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; କେହି ଆନନ୍ଦରେ କେଶ ଫୁଲାଇଲେ, କେହି ଖୁସି, କେହି ଆକ୍ରମଣ, କେହି ଦୌଡ଼, କେହି ବକ୍ବକ୍ କଲେ। କେହି ନୃତ୍ୟ, କେହି ହସ, କେହି ଲାଫ୍ କଲେ; ପ୍ରମଥଗଣ ଶକ୍ତିରେ ଅତିଶୟ। କେହି ମେଘ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଲାଫ୍ ଦେଲେ, କେହି ପବନ ସହ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ; କ୍ରୂର ପ୍ରମଥଗଣ ଆକାଶରେ ଦେଖାଗଲେ। କେହି ବିଶାଳ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଗରୁଡ଼ ସଦୃଶ ଚର୍ଚ୍ଚା କଲେ; ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ, ସେମାନେ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ଆକାଶରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କେହି ଜାଳି, ବାଡ଼, ବାଲକନି ସହିତ ଘର ଉପାଡ଼ି ଜଳମଧ୍ୟରେ ଫେଙ୍କିଦେଲେ; ପ୍ରମଥଗଣ ମେଘପରି କଳା ଚିତ୍କାର କଲେ। ଦ୍ୱାର, ଦିଅଲ, ବାଲକନି ଉଲଟାଯିବାରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଅର୍ଥହୀନ ବାକ୍ୟ ପରି ତ୍ୟାଗ ହେଲା। ଘର ଉପାଡ଼ିବା ସମୟରେ ମହିଳାମାନେ "ହେ ରକ୍ଷକ! ହେ ପିତା!" "ହେ ପୁଅ!" "ହେ ଭାଇ!" "ହେ ମା!" ବୋଲି ବିଳାପ କରିଲେ। ଏହିପରି ଭୟାନକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଭୟ ଓ ଆତଙ୍କରେ ପଳାଇଗଲେ। ନିଜ ଦେହ ଦୋଷମୁକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ଦଣ୍ଡିତ ହେଉନଥିବା ଦେଖି, ବୀରଭଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଦମନ କରିଥାଏ, ଉଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟି, ବିଶାଳ ବାହୁ, ମୁଁହରୁ ଅଗ୍ନି ନିସ୍ସରଣ କରି, ସିଂହ ଯେପରି ହାତୀ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ଦେବତାମାନେକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଚାଲ ଅତି ମନୋହର ଥିଲା। କାଶୀର ଏକ ବିମୁଢ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପ୍ରବଳ ବଳରେ ଦେବତାମାନେର ସେନାକୁ ବିଘ୍ନିତ କଲେ। ବଡ଼ ଝିଲିରେ ଏକ ଅବଧି ଅଧିପତି ହାତୀ ପରି, ସେ ନୀଳ, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ରକ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ଅନେକ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।