ତାପରେ, ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳୀ ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୂତଗଣଙ୍କର ନାୟକ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବଳି ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସଂସାର ସଂହାର ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କରି। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ମହାଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର ବ୍ୟାନର ଲହରାଉଛି। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳ ପବିତ୍ର ଦର୍ଭା ଘାସ ଓ ଋତୁଅନୁସାରେ ନିବେଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଢାକି ରହିଛି, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେଠାରେ ବେଦ ନୁସାରେ ନିୟମିତ ରୂପେ କ୍ରିୟା କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଅନେକ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ, ଅପ୍ସରା ମଣ୍ଡଳୀ, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣା ଧ୍ୱନି, ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣରେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ମୁଖରିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବଳଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ମହାମେଘ ଗର୍ଜନା ପରି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଭୂତଗଣଙ୍କ ମହାନ ଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା, ଏପରି ଗର୍ଜନା ହେଲା ଯେ, ସମୁଦ୍ରର ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲା। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଚାରିପଟେ ପଳାଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ଛିଡ଼ିପଡ଼ିଲା। ଦେବମାନେ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ମହାନ୍ତ ମେରୁ ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା କି? ପୃଥିବୀ ଫାଟିଯାଉଛି କି? ଏହା କ'ଣ, ଏହା କ'ଣ?" ସିଂହର ଗର୍ଜନା ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲର ହାତୀମାନେ ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି, ସେପରି କିଛି ଦେବତା ଭୟରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ପର୍ବତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ, ପବନ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବେ ବହୁଥିଲା, ସମୁଦ୍ର ଅଶାନ୍ତ ହେଇଯାଇଥିଲା। ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳିଲା ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲା ନାହିଁ, ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ତାରାମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ଧକାରରେ ଲୁଚିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଅନୁଚର ଓ ଭଗ୍ୟଶାଳି ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଯଜ୍ଞବେଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହି, କୃତ୍ରିମ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ? କ'ଣ ଚାହିଁଛ?" ଦକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଧୃତିହୀନ ବୁଦ୍ଧି ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଉପହାସ ହସ୍ତେ ଚାହିଁ ଦେଖି, ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତା ଓ ଋତ୍ୱିଜ୍ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶର୍ବଙ୍କ ଗଣ, ଏଠାକୁ ଆମ ପ୍ରତିଫଳ ପାଇଁ ଆସିଛୁ। ଆମ ପ୍ରତିଫଳ ଦିଅ।" "ଯଦି ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆମ ପାଇଁ କିଛି ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇନାହିଁ, ତେବେ କାରଣ କହ, କିମ୍ବା ଏଠାରେ ଅମର ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ଏହିପରି ବଳିୟା ଭୂତଗଣପତିଙ୍କ ଉପରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଦେବମାନେ କହିଲେ, "ମନ୍ତ୍ର ଆମର ପ୍ରମାଣ; ଆମେ ନିଜେ କିଛି କରିପାରିବା ଶକ୍ତି ନାହିଁ।" ମନ୍ତ୍ରମାନେ କହିଲେ, "ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମ ମନ ମୋହିତ; ଯିଏ ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଆର୍ହ, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତୁମେ ପୂଜିଲା ନାହିଁ।" ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଏପରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦେବମାନେ ଅନ୍ଧକାର ମନସ୍କ ହୋଇ, ଶୁଭ ପାଇଁ କିଛି ଅଂଶ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ନିଜ କଥା ଥିଲା ସତ୍ୟ ଓ ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ନିର୍ଫଳ ହେଲା, ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଅବିଧିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ, ଭୂତଗଣପତି ଦେବମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, କହିଲେ, "ମନ୍ତ୍ରମାନେ ତୁମେ ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହିଁ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅହଂକାରୀ।" "ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଦେବମାନେ ଆମକୁ ଅପମାନ କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମେ ଏବଂ ତୁମ ଜୀବନ ସହିତ ଏହି ଅହଂକାର ମୁଁ ନଶ୍ୱ କରିଦେବି।" ଏପରି କହି, କ୍ରୋଧିତ ଭୂତଗଣପତି ତାଙ୍କ ନେତ୍ରାଗ୍ନିରେ ବଡ଼ ଯକ୍ଷ ବେଦୀକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଯେପରି ହରା ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଭୂତପତିମାନେ, ପର୍ବତପରି ବିଶାଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭ ଉପ୍ରୁଟି ନେଇ ଋତ୍ୱିଜ୍ମାନେ ଗଳାରେ ଦୌରି ଆଟିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞପାତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରି, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ସେଠାରେ ପର୍ବତପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ଦେବ ଭୋଜ୍ୟ ପାନ, ଦୁଧର ନଦୀ ମଧୁ ଭରି, ଗଢ଼ା ଦହି ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାଂସ, ଗନ୍ଧଦ୍ରବ୍ୟ, ରସାଳ ପାନ, ଚବା ଓ ଚାଟିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ଏହି ସବୁ ବୀରମାନେ ମୁହଁ ଦେଇ ଭକ୍ଷଣ କରି, ବିଦ୍ୟୁତ, ଚକ୍ର, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ପାଶ, ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ମୁସଳ, ତଳୱାର, ଶୂଳ, ଦଣ୍ଡ, କୁଠାର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଲୋକପାଳମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଉତ୍ପନ୍ନ ବୀରମାନେ ମାନେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେମାନେ ଘାତ, ଭଙ୍ଗ, ଫିଙ୍ଗ, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ କିଛି ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ: "କାଟ! ଭାଙ୍ଗ! ଫିଙ୍ଗ! ଚିର! ଫାଡ଼!" "ମାର! ଆକ୍ରମଣ କର! ଭାଗ! ଉପ୍ରୁଟ!"—ଏଭଳି କ୍ରୂର ଶବ୍ଦ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲା। ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଭୂତପତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କିଛି ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟି, କିଛି ଚିରି ଦନ୍ତ, ଦାଢ଼ି, ଜିଭ ଦେଖାଉଥିଲେ। ଅରଣ୍ୟବାସୀ ତାପସମାନେ ଉଠାଇ ନେଇ ହତ୍ୟା କଲେ, ତାଙ୍କ ହସ୍ତପାତ୍ର ଛିନିଲେ, ଅଗ୍ନିକୁ ଜଳରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଘଟ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ମଣିମୟ ବେଦୀ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଗୀତ, ହାସ୍ୟ, ଚିତ୍କାରରେ ମହାନ ହଲେ। ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଭୂତମାନେ ରକ୍ତମଦିରା ପିଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେବମାନେ ଦଳି, ନୃତ୍ୟ କଲେ; ସେମାନେ ବୃଷ, ସର୍ପ, ସିଂହ ନାୟକ ପରି। ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଚମକି ଉଠିଲେ; କିଏ ଆନନ୍ଦ କଲେ, କିଏ ମାରିଲେ, କିଏ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିଏ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ। କିଏ ନୃତ୍ୟ କଲେ, କିଏ ହସିଲେ, କିଏ ଲାଫିଲେ; ପ୍ରମଥମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ହର୍ଷିତ। କିଏ ମେଘ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଲାଫିଲେ, କିଏ ପବନ ସହିତ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚାହିଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରମଥମାନେ ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।