ଏକ ଦିନ, ଡକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ—ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ ଦେବତାମାନେ, ଉଷ୍ମପା, ସୋମପା, ଆଜ୍ୟପା ଓ ଧୂମପା ଦେବତାମାନେ—ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର, ପିତୃ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହା ଋଷିମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ ଅତିଥି ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଶ୍ୱର ଉପସ୍ଥିତ ନଥିବା ଦେଖି ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ଦଧିଚି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଯଦି ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟକୁ ଅପୂଜିତ ରଖାଯାଏ, ତେବେ ମାନବ ମହାପାପରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟମାନେ ସମ୍ମତି ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଶୁଭମାନେ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।” ଏପରେ ଦଧିଚି ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ—“ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାଥ, ସମ୍ମାନିତ ପୂଜ୍ୟ ଏଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହିଁ? ମୋ ଏଗରୋଟି ରୁଦ୍ର, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଜଟା ଧାରଣ କରି, ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାନ୍ ନାୟକୁ ଜାଣେନି। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହେଲେ କଣ ଉପକାର? ସେ ଅବିନାଶୀ ନାୟକ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ; ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୂତମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଦାସ। ସେ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ପୁରୁଷ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି; ଯୋଗୀ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ପରମ ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ, ତାଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ, ସେ ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଓ ଶାଶ୍ୱତ। ସେ ଉତ୍ପତ୍ତିକାରୀ, ନାଶକ, ରକ୍ଷକ—ମହେଶ୍ୱର; ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖୁନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ହୋମ, ଶୁଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦେଉଳରେ ଅପରିମିତ ନାୟକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଜି ଅର୍ପିତ ହେବା ଉଚିତ। ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ, ପୂଜିତ ହେଇନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ଡକ୍ଷ, ତୁମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ବିଫଳ ହେବ।" ଏହିପରି କହି, ମହା ଋଷି ଦଧିଚି କ୍ରୋଧରେ ତିଆରି ହୋଇ, ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଦଧିଚି ବିଦାୟ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯାଇନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଦିନ, ଭଗବାନଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଜାଣି, ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ଯେ, ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ। ଦେବୀଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ, ଦେବତା ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏହି ବୀରଭଦ୍ର ଦେବତା ହଜାର ମୁହ, ହଜାର ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଚକ୍ଷୁ, ହଜାର ଗଦା ଓ ହଜାର ତୀର-କୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, କୁଟାର, ମୁସଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧନୁ, ଚକ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା; ସେ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ଉତ୍ତଳ ବଜ୍ର ଅଳୋକ, ଚୁଲ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ପ୍ରଭା, ମୁଁହ ଭୟଙ୍କର ଦନ୍ତ ଓ ବିଶାଳ ପେଟ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜିହ୍ବା ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା, ଠୋଡ ଲମ୍ବା, ରୋର ମେଘ ଓ ସାଗର ଭଳି, ବାଘଚର୍ମ ପରିଧାନ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବହୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ଦେଖିବାକୁ ବୃତ୍ତ ଆକୃତିର କଣ ଦୁଇ ଗଲା ଛୁଇଁଥିଲା, ମୁକୁଟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁଣ୍ଡ ମାଳା ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର—ପାଦ ଓ ହାତରେ ଅଙ୍ଗଦ, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ରଣ୍ଗା ହୁଏ, ଛାତିରେ ମଣି ଓ ମୁକ୍ତା ମାଳା ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଶରଭ, ବାଘ, ସିଂହ ଭଳି; ଗଜର ମାନ୍ୟ ଚାଳରେ ଚାଲିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରଭା ଶଙ୍ଖ, ଚାମର, ମଲ୍ଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମକଣ୍ଠ ଭଳି; ସେ ହିମାଳୟ ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ଭଳି ଚଳିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ମାଳାରେ ଆବୃତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁକ୍ତା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ; ସେ ଏପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ଯେ, କଳାନ୍ତର ଅନ୍ତରେ ଦଗ୍ଧ ଅଗ୍ନିର ଭଳି। ବୀରଭଦ୍ର ଭୂମିରେ ଗୁଡ଼ି ଯାଇ, ହାତ ଦୁଇ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଗଣେଶଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ ହେବାକୁ। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୁଭ ହେଉ।” ବୀରଭଦ୍ର ଓ ଭଦ୍ରକାଳୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆଜ୍ଞା ଚାହିଲେ—“ମହା ଦେବ, କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି?” ତେବେ ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରେମରୁ, ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଡକ୍ଷ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଭଦ୍ରକାଳୀ ସହିତ ଏବେ ନାଶ କର; ଏହି ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ। ମୁଁ ଭଦ୍ରକାଳୀ ସହିତ ରୈଭ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହି, ତୁମର ଶୌର୍ୟ ଦେଖିବି।" କନଖଳାର ଗଛମାନେ, ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାରର ନିକଟେ, ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦାର ପାହାଡ଼ର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଭଳି। ସେଠି ଏବେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଛି; ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କର। ଦେବତା ଏପରି କହିବା ପରେ, ହିମାଳୟ ନାୟକଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୀ, ଭଦ୍ରକାଳୀପ୍ରତି ମାତୃ ସ୍ନେହରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଗାଈ ଝିଅ ପିଲାପ୍ରତି ଯେପରି ଦେଖିଥାଏ। ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ହସି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—“ପ୍ରିୟ ଭଦ୍ର, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବାନ ଓ ଶୌର୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ମୋ କ୍ରୋଧ ଦୂର କରିବାକୁ। ଡକ୍ଷ ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ, ଶତ୍ରୁତାରେ, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ, ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କର।