ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ରୂପରେ ଏହି ଶ୍ରୁତି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଏକ ଅଭିନବ, ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଏହିପରି ଏକତାରେ କଥା ହେଉଛି: ଅପାର ତେଜର ମାଳିକ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ଦକ୍ଷ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ, ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିସଙ୍କ ନାତି ଭାବରେ ଚାକ୍ଷୁଷ ବିଭାଗରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଶାଳ ଯଜ୍ଞ କାଳରେ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମା ଭାରୁଣୀ ରୂପକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ମନୁ ବୈବସ୍ବତର ଅନ୍ତରାଳରେ ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ମୁନିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାପରେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ, ମହେଶ୍ଵର ଏକ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ବିପଦ କିପରି ଘଟିଲା, ମହେଶ୍ଵର କିପରି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଧର୍ମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞକୁ ବିଘ୍ନ କଲେ? ଏହି ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ତାପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜଗତର ମା, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ହିମବତ ପର୍ବତରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଅନେକ ସମୟ ପରେ ହିମବତର ଶିଖରରେ ତାଙ୍କ ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବୀ ଶିବଙ୍କ ସହ ଲୀଳା କରୁଥିଲେ। ବୈବସ୍ବତ ମନୁର ଯୁଗ ଆସିଲାପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ନିଜେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ହିମବତ ପର୍ବତର ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାରରେ, ଏକ ପବିତ୍ର ଥାନରେ, ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୱାନ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବରମ୍ବାର ଯାଉଥିଲେ, ସମ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଯାଇବା ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ। ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତଗଣ, ଉଷ୍ମପା, ସୋମପା, ଆଜ୍ୟପା, ଧୂମପା, ଅଶ୍ୱିନୀ, ପିତୃ, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନ ମୁନିମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଆଦରସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦେଖିଲେ, ଏହି ବିଶାଳ ଦେବସଭାରେ ଈଶ୍ୱର ଉପସ୍ଥିତ ନାହିଁ; ଦଧିଚି ଏହା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଯଦି ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା ନକରାଯାଏ, ତେବେ ମଣିଷ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ଫସିଯାଏ—ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ମତ ଚାଳିଥାଏ ଏବଂ ଶୁଭକାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅପମାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥାନ୍ତି।" ଏପରି କହି, ଦଧିଚି ଆଉ ଏକଥା କହିଲେ: "ତୁମେ କାହିଁକି ସମସ୍ତ ଜୀବର ମାସ୍ତର ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହିଁ?" ଦଧିଚି କହିଲେ, "ମୋର ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି—ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ଜଟାବାଲା ଥିବା—ମୁଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାପ୍ରଭୁକୁ ଜାଣେନି।" "ଏହି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ଆଦରିତ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଦକ୍ଷ, ଯଦି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ?" "ସେ ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା; ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଭୂତମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଦାସ।" "ସେ ପଞ୍ଚଭୂତ ଓ ପୁରୁଷରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ; ଯୋଗୀ ଓ ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମ; ଅସ୍ତି ନାହିଁ, ନାସ୍ତି ନାହିଁ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଏବଂ ନିତ୍ୟ।" "ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ପାଳକ—ମହେଶ୍ୱର; ଯଜ୍ଞରେ ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ୱରୂପ ଦେଖୁନାହିଁ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ହବି, କ୍ରିୟା ଓ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୁଧ୍ଧ, ଆଜି ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ ଭାବେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ।" "ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେ ମାସ୍ତର, ପୂଜିତ ହୋଇନାହିଁ; ତେଣୁ, ଦକ୍ଷ, ତୁମର ଯଜ୍ଞ ସଫଳ ହେବନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ଦଧିଚି ମୁନି କ୍ରୋଧରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଦଧିଚି ଚାଲିଯିବାପରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେନି, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ଫଳ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ କଥା ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣା ହେବା ପରେ, ଦେବୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ଯେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଦହିଦିଅ। ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଦେବତା ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଏବଂ ହଠାତ୍ ଏକ ବିଶାଳ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ସେନାପତି ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରେ ହଜାର ମୁହଁ, ହଜାର ପଦ୍ମ ନୟନ, ହଜାର ଗଦା, ହଜାର ତୀର ଭରା ତୁଣୀ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, କୁହା, ମୁସଳ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଧନୁ, ଚକ୍ର ଓ ବଜ୍ର ଥିଲା; ସେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ତାଙ୍କ ଶିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ହାତରେ ବଜ୍ର ଉତ୍ତଳ ହେଉଥିଲା, ଚୁଆ ଅଗ୍ନିର ଦେଖା ଦେଉଥିଲା, ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦାନ୍ତ ବାହାରିଥିଲା, ପେଟ ବିଶାଳ। ତାଙ୍କ ଜିବ୍ହା ଅଗ୍ନିର ଦେଖା ଦେଉଥିଲା, ଠୁଣ୍ଡ ଲମ୍ବା, ଗର୍ଜନ କଳା ମେଘ ଓ ସାଗର ଭଳି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ ରକ୍ତ ବହୁ ଭାବେ ବହୁଥିଲା। ଏହି ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ କାନ ଦୁଇ ଚିକ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲା, ଶିର ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସେ ସୁନା ଗହଣା, ଗୁଂଗୁର ଓ ବାହୁଦଣ୍ଡ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଛାତିରେ ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାମାଳା ଥିଲା। ସେ ଶରଭ, ବାଘ, ସିଂହ ଭଳି ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଉଥିଲେ, ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ଚାଳ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ତେଜ ଶଂଖ, ଚାମର, ମଲ୍ଲିକା, ଚନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମ ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲା; ସେ ହିମବତ ପର୍ବତର ଶିର ଭଳି ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ଚଳିତ ଦେଖାଉଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ମୁକ୍ତା ଗହଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତେ ଏବଂ ସମୟାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ଭଳି ତେଜ ଦେଖାଉଥିଲେ। ବୀରଭଦ୍ର ଭୂମିରେ ଗୋଡ଼ ରଖି, ହାତ ଜୋଡି, ଗଣେଶଙ୍କ ଦେଖାରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଉଭୟ ପାସରେ ଦଉଡ଼ିବାକୁ ଦେଖାଉଥିଲେ।