ପୁଣି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଚରିତ୍ର କଥା କହାଯାଉଛି, ସେଠି ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ କରିବାକୁ ସଜ୍ଜନ ଲୋକମାନେ ଉଚିତ ମନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଅଧିକ କଥା କହିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମହିମାକୁ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହାର ବିସ୍ତାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି କୁହାଯାଇଛି। ଏବେ ଆମେ ଶୁଣିବା—ଡକ୍ଷ ପୁତ୍ରୀ ଦାକ୍ଷାୟଣୀ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ରୂପ ଛାଡ଼ି, କିପରି ପୁନି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ହିମାବତ ଓ ମେନାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ? ଏବଂ ଏହି ଘଟଣାରେ ଡକ୍ଷ ତାଙ୍କର ଦାମାଦ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କିପରି ନିନ୍ଦା କଲେ? କ’ଣ କାରଣରୁ ଭବଙ୍କୁ ଏମିତି ନିନ୍ଦା କରାଗଲା? ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଭବଙ୍କର ଶାପ ଫଳରେ ଡକ୍ଷ କିପରି ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁ ଓ ପୂର୍ବ ମନୁଙ୍କ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ? ଏହି ଅସାବଧାନ ଚିତ୍ତ ଡକ୍ଷଙ୍କ କଥା, ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍କର୍ମ, ଯାହା ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ କହିବି। ଏକଥର, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲେ, ଇଶାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ। ସେ ସମୟରେ ଦେବ ଓ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନରେ ବସି, ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଦେବତା ଓ ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ। ସେଠାକୁ ଡକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଅମରମାନେ ସହିତ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ଜାମାତା ହରା ଓ ନିଜ କନ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ। କିନ୍ତୁ ଡକ୍ଷ ଆତ୍ମମାନରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ଦେବୀ ସହ ଆସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ସ୍ୱେତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଭ୍ରମରୁ ତାଙ୍କର ମନରେ ଦେବୀ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏହି ଦ୍ୱେଷ ଓ ଭାଗ୍ୟର ଚାପରେ, ଡକ୍ଷ ଦିକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭବଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦେବୀ ପ୍ରତି ମନରେ ଘୃଣା ରଖିଲେ। ସେ ଅନେକ ଅଲଉକିକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏକାଏକି ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟଳରେ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ଉପଲକ୍ଷେ ନାରଦଙ୍କଠାରୁ ଏ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ରୁଦ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସଭା ବିଷୟରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ତାପରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦ୶ାନ୍ତିକ ରଥ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଥିଲା, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଚଡ଼ିବାକୁ ସହଜ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ। ସେହି ରଥ ଗଳିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ମୁକ୍ତା ଛତ୍ର ଓ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହାର ଗଠନ ପରିଷ୍କୃତ ସୁବର୍ଣ୍ଣର, ଶତଶଃ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଥିବା ଖମ୍ଭ, ହୀରା ପରି ଚଉଁକି ଓ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର କୋରଲ ରଙ୍ଗର ଖମ୍ଭର। ମାଲା ଓ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ମହାସିଂହାସନ, ହୀରା ଜାଲି ବିନ୍ୟାସ, ଦୋଷରହିତ ରତ୍ନ ତଳମାଟି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ସେଠି ଏକ ଶୁଭ ରତ୍ନଦଣ୍ଡ ଥିଲା, ତାହାର ଉପରେ ବୃହତ୍ ନନ୍ଦୀର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ମେଘ ପରି ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୱଜ। ରତ୍ନ ମୁଣ୍ଡିତ କବଚ ଧାରୀ ରକ୍ଷକମାନେ ତାଲଚିହ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧର୍ମର ନାୟକମାନେ ଅଜୟ ଭାବେ ରହିଥିଲେ। ଏହି ରଥରେ ବହୁ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର କୌଶଳ ଡ଼ୋଲ, ଝାଞ୍ଜ, ଗୀତ, ବାଁଶୀ, ଓ ବୀଣା ବଜାଇବାରେ; ସମସ୍ତେ ଚତୁର ଅଳଙ୍କାର ଓ ଭାଷାରେ ଶୋଭିତ। ମହାଦେବୀ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଂଗିନୀମାନେ ସହ ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ରତ୍ନ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଚାମର ଥିଲା। ଦୁଇ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରକନ୍ୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ଚାମର ବାହୁଡ଼ିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀଙ୍କର ମୁହଁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଦୁଇ ହଂସୀ ପରି ମଧୁର ମହିଳା ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଚମକୁଥିବା ଏକ କମଳପ୍ରଭା ଛତ୍ର ଦେବୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲ ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ଏହି ମୁକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ଛତ୍ର ଦେବୀଙ୍କର ମୁହଁ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଉପରେ, ଅମୃତ କୁମ୍ଭ ଚକ୍ର ବା ଚନ୍ଦ୍ରପରି, ସୁନ୍ଦର ଓ ହସୁଥିବା ଦେବୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ସୁୟଶା ଦେବୀଙ୍କୁ ଚକ୍ର ଖେଳାରେ ମନୋରଞ୍ଜନ କରୁଥିଲେ; ଦେବୀଙ୍କ ଶୁଭ ରତ୍ନ ପାଦୁକା ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏହି ପାଦୁକାକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଗିନୀ ତାଙ୍କର ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ରଖି, ଦେବୀଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନାରୀ ଏକ ଚକ୍ଚକିତ ଦର୍ପଣ ଧରିଥିଲେ। ଏକ ସଂଗିନୀ ତାଳପତ୍ର ଚାମର, ଅନ୍ୟ ଏକ ପାନ ଦାନା ବାକ୍ସ ଧରିଥିଲେ; ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳା ଏକ ମନୋହର ଖେଳା କପଡ଼ା ଧରିଥିଲେ। ଏକ ମନୋହର ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଆଣିଲେ; ଅନ୍ୟ ଏକ କମଳନୟନୀ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର ଧରିଥିଲେ। ଏକ ଭଲ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଶୁଭ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଉଥିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏମିତି ଦେବୀଙ୍କୁ ଚାରିପଟେ ଘେରି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବୀ ଚମକୁଥିଲେ। ତାରା ସଂଗିନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବୀ ଶରତ୍କାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ରେଖା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାପରେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ପରେ, ଏକ ବିଶାଳ ମଙ୍ଗଳ ଢୋଳ ବଜିଲା; ତାପରେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଓ ତାଳ ଝଙ୍କାର ହେଲା। ଶତଶଃ ନଗଡ଼ା ଅଲୌକିକ ଧ୍ୱନି କରିଲା; ଦେବ ସେନାପତିମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ଏକ ଥରେ ଏଠରେ ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଶ ଦେବସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭାରୂଢ଼ ମହାନ ନାୟକ ଗଜ ଉପରେ ଗୁରୁ ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ। ସେନାପତିଙ୍କୁ ସୋମାନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ପୂଜା କଲେ; ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ବଜିଲା, ମେଘ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ସମସ୍ତ ଋଷି ନୃତ୍ୟ କଲେ, ସିଦ୍ଧ ଯୋଗୀମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ; ମେଘ ଛତ୍ର ଉପରେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ସେନା ସହିତ, ମହାଦେବୀ ଏକ କ୍ଷଣରେ ସମସ୍ତ ପଥ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଡକ୍ଷ ତାଙ୍କର ଅପମାନର କାରଣ ଭାବି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତଥାପି ସେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହ ପୂଜା କଲେ।