ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଉପାସନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ ରୂପ, ଶିବଶକ୍ତିଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ଅମୃତ ଷ୍ଟୋତ୍ର ରୂପେ ଯିଏ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ରୋଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ, ପୁରୁଣା ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଦୂଷିତତାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ଦୂର କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ତିନୋଟି ନଗର ଓ ତିନୋଟି କାଳର ଅଗ୍ନି ଯିଏ, ତିନି ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ତିନି ଗୁଣକୁ ନାଶ କରୁଥିବା ତ୍ରିପୁରାଭୈରବୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରୁଥିବା, ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିଜୟ ହେଉ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ କେଉଁଠି, ଆଉ ମୋର ନିର୍ଥକ କଥା କେଉଁଠି? ତଥାପି, ଭକ୍ତିବଶତଃ ମୁଁ ଏପରି କଥା କହିଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ। ଏପରି ପ୍ରଶଂସାସୂଚକ ଶବ୍ଦରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଚାରିମୁଖୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହା ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଅତିଆନନ୍ଦ ଦିଏ। ଯିଏ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଭକ୍ତିରେ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ପଢ଼ାଏ, ସେ ଏହାର ଫଳ ପାଏ, କାରଣ ଏହା ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରେ। ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦୁଇଟି ରୂପ—ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଦେହ ଜନ୍ମ ଓ ନାଶରୁ ମୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦେହରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ। ଏହା ପରେ, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଗମ୍ଭୀର ମେଘର ଧ୍ୱନି ପରି ମଧୁର, ଗଭୀର, ଶୁଭ ଓ ନିର୍ମଳ ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ। ରାଜସିକ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ସମସ୍ତ ବିଷୟକୁ ସୁନିପୁଣ ଭାବେ ବ୍ୟକ୍ତ କରୁଥିବା ଏହି ଶବ୍ଦମାନେ ଚିତ୍ତକୁ ଆକର୍ଷିତ କଲା। ଆକର୍ଷଣୀୟ ମଧୁର ହାସ୍ୟ ପୂର୍ବକ, ପ୍ରଭୁ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଭାବେ କହିଲେ— "ବାଳକ, ବାଳକ! ହେ ମୋର ପୁତ୍ର, ହେ ପ୍ରପିତାମହ, ତୁମ ଶବ୍ଦର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ମୁଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଛି।" "ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଛ। ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବି।" ଏପରି ମଧୁର ଓ ଉତ୍ତମ କଥା କହି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବ ହର ନିଜ ଦେହର ଏକ ଅଂଶରୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ପରମ ଶକ୍ତି, ପରମ ଆତ୍ମା ଭବା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ତାଙ୍କରେ ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ଭବାନୀ, ଭବାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଶବ୍ଦ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଫେରିଯାଆନ୍ତି; ତିଏ ନିଜ ପତିଙ୍କ ଦେହର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମହିମା ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଦେବୀ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି; ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ୟରେ ତିଏ ଅଜନ୍ମା। ତାଙ୍କର ପରମ ସ୍ୱରୂପ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେ ଜଗତର ଶାସକୀ, ନିଜ ପତିଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ ସ୍୵ତନ୍ତ୍ର। ଏହି ପରମ ଦେବୀଂକୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶାସକୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପି, ସତ୍ ଓ ଅସତ୍ର ପ୍ରଭେଦରୁ ମୁକ୍ତ ଦେବୀଂକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ବିରାଟ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— "ହେ ଦେବୀ, ଆମ୍ଭେ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସାର୍ ତୁମେ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ।" "ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋ ମନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପୁନିପୁନି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନାହାନ୍ତି। ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯୁଗଳ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ମୋର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ପୁଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ତୁମଠାରୁ କେବେ ମହିଳା ଗୋତିଏ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହିଁ; ଏହିପରି, ମୁଁ ମହିଳା ବଂଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ତୁମଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ; ଏହିପରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେବାର ଶକ୍ତି ତୁମେ।" "ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକମାତ୍ର ବରଦାତ୍ରୀ, ମାୟା, ଦେବମାନଙ୍କ ଶାସକୀ, ଚର ଅଚର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତୁମ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପି, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଉ, ମୋ ପୁତ୍ର, ସଂସାର କୁ ନାଶ କରିବାରୀ।" ଏପରି ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମର ମୂଳ, ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ନିଜ ସହ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବଦେବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହର ହସି କହିଲେ— "ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର; ତାଙ୍କର ଆଶା ପୂରଣ କର।" ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦେବୀ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ, ଏହି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ତାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ସେହିଠୁ ଏହି ଜଗତରେ ସ୍ତ୍ରୀପୁରୁଷ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି। ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏହାରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏହିପରି, ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟବୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି ଓ ଶ୍ରବଣଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କଥା ପରେ କୁହାଯାଇଛି। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ଦେବୀ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଓ ଶୁଭ ସନ୍ତାନ ପାଏ। ଏପରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରୁ ପରମ ଚିରନ୍ତନ ଶକ୍ତି ପାଇ, ପ୍ରଜାପତି ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।