ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହେଉଛି କ୍ରିୟା, କାଳ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଥାଏ, ଏହି ଆଜ୍ଞା କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇପାରିନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଭୁ କିପରି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ସୃଜନ କରି, ପୁଣି ତାହାକୁ ନିଜ ଆଜ୍ଞାରେ ଲୀନ କରି, ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କରନ୍ତି? ପ୍ରଥମେ କ’ଣ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା? କିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପିଛି? ଏବଂ କିଏ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଲୀନ କରେ, ଯାହାର ପେଟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ? ପ୍ରଥମେ ଉପସାନ୍ତିର ଅବସ୍ଥାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ କରେ; ତାପରେ ମାୟା ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉପଜେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି। ଏହି ଶକ୍ତିରୁ ଉପସାନ୍ତିର ଅବସ୍ଥା, ତାପରେ କ୍ରମେ ଶାନ୍ତିର ଅବସ୍ଥା, ତାହାରୁ ଜ୍ଞାନର ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଏହାରୁ ଆଧାରର ଅବସ୍ଥା ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଏହି ଆଧାରରୁ ପୁଣି ନିବୃତ୍ତିର ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସୃଷ୍ଟିର ସାରାଂଶ କୁହାଯାଇଛି। ପ୍ରକୃତିକ୍ରମରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଜେ, ଏବଂ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ଲୟ ହୁଏ। ଏହି ପଞ୍ଚମୁଖୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ। ଏହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପଞ୍ଚ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପିତ। ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ କାରଣ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ଥିତିଶୀଳ ଓ ଏହିଥିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ। ଏହି ଅବ୍ୟକ୍ତ ମହାତ୍ତ୍ୱରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ କିମ୍ବା ଆତ୍ମା କୌଣସି କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ରଖିନାହିଁ। ପ୍ରକୃତି ଜଡ଼ ଓ ପୁରୁଷ ଅଜ୍ଞାନୀ ଥିବାରୁ, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଠାରୁ ଆଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କିଛି ଅଚେତନ। କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀ କାରଣ ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ ଏହି ଜଗତ୍ ଏକ ପ୍ରଭାବ ଓ ଅନେକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇଥିବାରୁ କୌଣସି କର୍ତ୍ତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଏହିପରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ସ୍ୱାମୀ, ସ୍ୱାଧୀନ, ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଓ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ, ଆଦି ଓ ଅନ୍ତ ବିହୀନ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଯୁକ୍ତ, ସେଇ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମହାଦେବ, ପରମେଶ୍ୱର; ସେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲୟ କରନ୍ତି, ଏହି ଅନୁକ୍ରମ ସ୍ପଷ୍ଟ। ମୂଳ ପ୍ରକୃତିର ବିକାର ଓ ପୁରୁଷର କାର୍ଯ୍ୟ—ସମସ୍ତ କିଛି ଏହି ନିତ୍ୟ ସତ୍ୟବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ହୁଏ। ଏହି ଚିରଂଜୀବ ନିଷ୍କର୍ଷ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମନରେ ବସିଥାଏ, ଅବିବେକୀ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭରସା କରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେନାହିଁ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରୁ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଶତ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିଥାଏ। ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପରମ ଆୟୁ କୁହାଯାଏ, ଯିଏ ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି; ଏହାର ଅର୍ଦ୍ଧକୁ ‘ପରାର୍ଧ’ କୁହାଯାଏ। ଦୁଇ ପରାର୍ଧ ଶେଷରେ, ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ନିଜକୁ ଆତ୍ମାର ଫଳ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ରହିଯାଏ। ଏବେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିତ ହେଉଥିବାବେଳେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିକାର ଲୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଏକାଠି ଏକ ରୂପରେ ରହିଥାଏ। ଏହି ଦୁଇ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ, ସମତାରେ ରହିଛନ୍ତି, କୌଣସି ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ନାହିଁ, ପରସ୍ପରରେ ଗଠିତ ଏବଂ ଅନନ୍ତ। ତାପରେ, ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ସମତା ଅବସ୍ଥାରେ, ଭିନ୍ନତା ନଥିବା ସମୟରେ, ଅନ୍ଧକାର ବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ, ଏବଂ ଏକ ନିର୍ବାତ ମହାସାଗରର ଶାନ୍ତିରେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଜଗତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ, ଏକମାତ୍ର ପରମ ପ୍ରଭୁ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ସମସ୍ତ ରାତି ସମୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ରାତି ଶେଷ ହେଲେ, ପରମ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ମାୟାଶକ୍ତିରେ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରନ୍ତି। ପୁଣି, ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ ଘଟେ। ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରୁ ଅଲଗା, ଯାହାର ଏକ ଶକ୍ତିର ଅଂଶରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନେକ ଆକାଂକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ଯେଉଁଥିରେ ପଥ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଥର ନାୟକ ଓ ଆତ୍ମା ଭାବେ ମନନ୍ତି, ସେଉଁଠିକୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ। ପୁରୁଷ ସ୍ଥାପିତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଦାନ, ବିଶେଷ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ତାହାର ବିକାର କ୍ରମେ ଉଦ୍ଭବ କଲା। ଏହି ବିକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି, ତାହାରୁ ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହି ତିନି ଦେବତା ସମସ୍ତ କାରଣର ନିମିତ୍ତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅବିରୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବ୍ୟାପି ପାରନ୍ତି, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ନିରନ୍ତର ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଅଣିମା ଆଦି ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର—ଏହି ତିନି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ସହ କାରଣ ଏବଂ ଅନୁଗ୍ରହକାରୀ। କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ଏହି ତିନି ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସୂୟା ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ କାର୍ଯ୍ୟ—ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର—ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ତିନିଜଣେ ଏକାଠି ଉପଜନ୍ତି, ପରସ୍ପରକୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ଓ ଏକାଠି ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି। କେବେ ବ୍ରହ୍ମା, କେବେ ବିଷ୍ଣୁ, କେବେ ରୁଦ୍ର ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏହା ଦ୍ୱାରା କାହାର ସ୍ୱାମିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ତର୍କକୁ ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦାନବ ଓ ପିଶାଚ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ମହେଶ୍ୱର, ତିନି ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଚାରି ପ୍ରକାର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧାର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶକ୍ତିର କାରଣ। ଏହି ଆତ୍ମା, ଲୀଳା ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ସେ ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ ଓ ବିଶ୍ୱ ଉପରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ବିରାଜମାନ। ସେଉଁଠି ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପରେ, ଚିରଂଜୀବୀ, ଅଖଣ୍ଡ, ପରମେଶ୍ୱର—ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର, ସାର ଓ ଶାସକ।