ସେଠାରେ, ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଙ୍କର କୌଣସି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ, ସେ କୌଣସି ଜନ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର କୌଣସି କାରଣ—ମଳ, ମାୟା—ଏସବୁ କିଛି ନାହିଁ। ସେ ଏକା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚିଥିବା, ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ, ଧର୍ମର ନିରୀକ୍ଷକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ସକ୍ଷୀ, ଚେତନା ଏବଂ ଗୁଣହୀନ; ଅନେକ ଅକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମାସ୍ତର, ଅନେକ ବନ୍ଧନ ଭିତରେ ଏକ ଶ୍ୱାମୀ। ସେ ଅନନ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ, ଅନନ୍ୟ ଚେତନ, ଆତ୍ମା ଅପେକ୍ଷା ଅନେକ ଚେତନାମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ, ନିରାକାଙ୍କ୍ଷୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, କାରଣ ସ୍ୱରୂପ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ତାଙ୍କୁ ଜାଣିଲେ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ସେହି ପ୍ରଭୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଜ୍ଞାତା, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ଉତ୍ପତ୍ତିର ଜ୍ଞାତା, କାଳର ନିର୍ମାତା, ଗୁଣମୟ, ଆଦିପୁରୁଷ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞର ନାଥ, ଗୁଣମାନ୍ୟର ଶ୍ୱାମୀ ଏବଂ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିଦାତା। ସେଯିଏ ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ବେଦର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ—ମୁଁ ମୋର ଜ୍ଞାନର ସ୍ଫୁଟତା ଦ୍ୱାରା ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜାଣିଛି, ଉପଲବ୍ଧ କରିଛି। ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ଆଶା କରି, ମୁଁ ତାହାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି—ସେ ଶିବ, ଯିଏ ଫଳହୀନ, କ୍ରିୟାହୀନ, ଶାନ୍ତ, ଦୋଷ ଓ କଳଙ୍କ ଶୂନ୍ୟ। ସେ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସେତୁ, ଜଣେ ବାୟୁ ଯେପରି ଜଳା ଇଂଧନକୁ ଶେଷ କରେ, ଏପରି; ଯେତେବେଳେ ଲୋକେ ଆକାଶକୁ ଚାମରେ ଢାକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଶିବଙ୍କୁ ଜାଣିନଥିଲେ ଦୁଃଖର ଶେଷ ଆସିଯିବ। ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ଓ ଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମରେ ଅତୀତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦ୍ୱେଦାନ୍ତ ରହସ୍ୟ, ପୁରାତନ କାଳରେ ଶିଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି, ଏହା ମୋର ଭାଗ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା। ଏହି ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ କ୍ଷମାଶୀଳ ନୁହଁ, ଖରାପ ଚରିତ୍ରର ପୁଅ, କିମ୍ବା ଅଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟକୁ କେବେ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ୍ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ଅଛି, ଏବଂ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ସେହିପରି, ସେପରି ମହାନ ଆତ୍ମା ପାଖରେ ଏହି ଅର୍ଥ ସ୍୫ପଷ୍ଟ ହୁଏ। ସେହିପାଇଁ ଏହି ସାର କଥା ଶୁଣ: ଶିବ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହିଁଠାରୁ ଉପରେ; ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସମସ୍ତକୁ ଆପଣ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ କିଛି କାଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ କାଳ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ; କାଳ ଛାଡ଼ି କେଉଁଠିଓ କିଛି ନିଜସ୍ୱ ଭାବେ ରହିନଥାଏ। ଏହି ବିଶ୍ୱ, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ସଂସାର ଚକ୍ର, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ ର ଇଙ୍ଗିତରେ ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଘୂରୁଛି। ବ୍ରହ୍ମା, ହରି, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ, ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ମୂଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ପୂର୍ବ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭିନ୍ନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧ କରନ୍ତି; ସେ ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅତି ଭୟଙ୍କର। କିଏ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କାଳ? କାହା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଶାସନ? କିଏ ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରୁ ବାହାରେ? ଏହା ମୋତେ କୁହ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ। ଯାହାଙ୍କର ରୂପ କାଷ୍ଠା, ନିମେଷ ଇତ୍ୟାଦି କାଳ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମାପାଯାଏ, ସେ କାଳ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଆଦେଶର ରୂପ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳନଶୀଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ଏହି ବିଶ୍ୱକୁ ନିୟମିତ କରେ। ମୁକ୍ତି, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚର ଅଂଶ ରୂପେ, ସେହି ମହାନ ଆତ୍ମା କାଳ ରୂପୀ ଭଗବାନ୍ ଠାରୁ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରୁ ତିଆରି ହେଉଥିବା ଚିଙ୍ଗୁର ଭଳି, ଉପଜେ। ଏହିପରି, ବିଶ୍ୱ କାଳର ଶକ୍ତିକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ବିଶ୍ୱ କାଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରେ ନାହିଁ। କାଳ ଶିବଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ, କିନ୍ତୁ ଶିବ କାଳର ଅଧୀନ ନୁହଁ। ଶିବଙ୍କର ଅନିରୋଧ୍ୟ ଶକ୍ତି କାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବାରୁ, କାଳର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଅତି କଠିନ। କିଏ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କାଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ? କାଳ କରା କାର୍ଯ୍ୟକୁ କେହି ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଏକଛତ୍ର ତଳେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଜିତି ଶାସନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳର ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର କୂଳ ଅତିକ୍ରମ କରେ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦଳକୁ ବଶ କରି, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କାଳକୁ ଜିତିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବରଂ କାଳ ସେମାନେ ଉପରେ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଚିକିତ୍ସକ ଆୟୁର୍ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ରସାୟନ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ କାଳ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ଏକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ଉନ୍ନତି, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ବଂଶ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ କାଳ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଘଟାଏ। ଭଗବାନ୍ ଉପଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗ କରନ୍ତି, ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଆଶାଓ ଅନାଶା ଦ୍ୱାରା। ଏକ ଲୋକ ଦୁଃଖିତ ଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଖୁସିରେ ଥାଏ; ଏହା କାଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଚମତ୍କାର, ଯାହା ଧାରଣ କରିବା କଠିନ। ଯେ ଯୁବକ, ସେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଏ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁର୍ବଳ ହୁଏ; ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଦରିଦ୍ର ହୁଏ—ଏହିପରି କାଳର ଚମତ୍କାର ଚଳନ। ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ଶକ୍ତି, ନିପୁଣତା—ଏହା କୌଣସି କାମରେ ଆସେ ନାହିଁ, କାରଣ କାଳକୁ କେହି ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଦାନଶୀଳ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଗୀତରେ ବେସ୍ତ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦରିଦ୍ର, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର—ସମସ୍ତଙ୍କୁ କାଳ ସମାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରେ।