ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ତୁମେ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରକଟିର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଛ। ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି, ଶୁଣ। ଅତୀତରେ, ବଡ଼ ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ଯେତେବେଳେ ସଂସାରର ମହିମା ବ୍ୟାପିଥିଲା, ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ—ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ପରସ୍ପର ସହିତ ମହାବିବାଦ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଅହଂକାର ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ପରମେଶ୍ୱର ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ଏକ ଅନନ୍ତ ଦ୍ୱାରାରୂପେ ଦେଖାଇଦେଲେ। ସେହି ଦ୍ୱାରା ମାଧ୍ୟମରେ, ଶିବ ନିଜ ଲିଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କ୍ଷେମ କାମନାରେ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗକୁ ନିରାକାର ଭାବରେ ମନାଯାଏ, ଏବଂ ଆକାରସହିତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଶିବଙ୍କର ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବଳ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱଂ-ସ୍ୱଂ ଭୋଗ ଦେଉଛି ଏବଂ ମଙ୍ଗଳଦାୟକ; କିନ୍ତୁ ଶିବଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ-ମୂର୍ତ୍ତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଉଭୟ ଦେଉଛି, ଏବଂ ସେହିପରି ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏକ ଦିନ, ହେ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, ବିଷ୍ଣୁ ନାଗର ଶେଷ ଉପରେ ଶୟାନ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପରିଚାରକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଆସିଲେ। ସେ ଲୋଟସ୍-ନେତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କିଏ, ଏଠି ମଣିଷର ଭଳି ଶୁଇଁଛ? ମୋତେ ଗର୍ବ ସହିତ ଦେଖୁଛ? ଉଠ, ପୁଅ, ଦେଖ, ମୁଁ ତୁମ ଗୁରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଗୁରୁ ଓ ପ୍ରଭୁ ଆସିଲେ ଯିଏ ଅହଂକାର କରେ, ସେ ବିଶ୍ୱାସଘାତକ ଓ ମୂର୍ଖ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ମନେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ରହି: “ଶାନ୍ତି ହେଉ, ସ୍ୱାଗତ, ପୁଅ, ବସ, ଏହି ଆସନ ନିଅ।” ବ୍ରହ୍ମା ପଚାରିଲେ, “ତୁମ ମୁହଁ କେଉଁଠି ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଦିଶୁଛି, ତୁମ ଦୃଷ୍ଟି କାହିଁକି ବେଢ଼ାଳ ପ୍ରଭାବର? ଏହା ତୁମ ଗର୍ବ, କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ଆସିଛି। ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ତୁମେ ପାଳକ, ସଂସାର ମୋତେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ, ତଥାପି ତୁମେ ଚୋର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ। ତୁମେ ମୋ ନାଭିର ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ, ତଥାପି ଅନର୍ଥ କଥା କହୁଛ। ଏଭଳି ଭାବେ ଦୁଇ ଅଜୟ ଏବଂ ମୂଢ଼ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ ତର୍କ କରିଲେ—‘ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତୁମେ ନୁହଁ; ମୁଁ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ନୁହଁ।’—ଏହି ଭାବେ ଏକାପରେ ଏକା ମୃତ୍ୟୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା ହଂସ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ତାଙ୍କର ଅନୁୟାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ବିମାନରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ଆକାଶରୁ ଦେଖିଲେ। ଏଠି ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛାତି ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଓ ଭୟାନକ ଅସ୍ତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଦୁଇଁଝଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅଚମ୍ବିତ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏହା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏବେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଃଖରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ମହା ମହେଶ୍ୱର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଭୟାନକ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ଲଗେଇଲେ। ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ଦେଇ ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲା। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ମୁଁହ, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ସମାନ, ଦୁଇଁଝଣଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାଶକାରୀ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ଭୟାନକ ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ବିଚାର କଲେ, “ଏହା ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭଳି।” ଯେଉଁଠାରୁ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ, ପ୍ରଳୟ, ତିରୋଭାବ ଓ ଅନୁଗ୍ରହ ହୁଏ, ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା କିଏଁ ଏଠି ଏକ ଘାସ ଛେଡ଼ିପାରିବ ନାହିଁ। ଏମିତି ଭାବି, ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ; ସେମାନେ କୈଳାସ ଶିଖରକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭଗବାନ ବସିଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ପରମ ନିବାସ ପହଞ୍ଚି, ଓଁକାର ଭାବେ ନମସ୍କାର କରି ମହାମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ମଣିମୟ ଆସନରେ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପାଉଁ ଏକାଉପରେ, ହସ୍ତ ନମସ୍କାର ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଚାରିପାଖରେ ନିଜ ଗଣମାନେ ଘେରିଛନ୍ତି। ଭକ୍ତ ପ୍ରମାଦିନୀମାନେ ପଦ୍ମପତ୍ର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ଶିବଙ୍କୁ ବିଦଳି କରୁଥିଲେ, ବେଦମାନେ ନିରନ୍ତର ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଶିବ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଅଞ୍ଜଳିରେ ନେତ୍ର ଭରି, ଦୂରରୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଡାକି, ମଧୁର ଏବଂ ଗଭୀର କଥା କହି, ଦେବତାମାନେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। "ପୁଅମାନେ, ସବୁ ଭଲ ଅଛିନା? ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ସଂସାର ଓ ଦେବବଂଶ ଚାଲିଛିନା? ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିମଗ୍ନ କି ନୁହଁ?" ଭଗବାନ କହିଲେ, "ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଜାଣିଥିଲି; ତୁମେ ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କରି କହିବାରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲା।" ଏଭଳି କଥାରେ ଭଗବାନ ମୃଦୁ ହସି, ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଦେବସଭାକୁ ଗଲେ। ଏଉଁଠି ହରି-ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ, ଶିବ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶତଧିକ ନାୟକଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ଯାନ ଓ ଭୂଷଣରେ ସଜିଥିବା ଗଣମାନେ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସଜିଗଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ସହିତ, ଓଁକାର ଆକୃତିରେ ପଞ୍ଚମଣ୍ଡଳ ରଥରେ ଅରୁଢ଼ ଭଦ୍ରାମ୍ବିକାପତିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।