ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିନରେ, ଦେବତାମାନେ, ଦାନବମାନେ ଏବଂ ଯୋଗୀମାନେ ସମେତ ଅନେକ ଋଷିଗଣ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆସିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଭାମୟ ପୁରୁଷଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା—ତାଙ୍କର ମୁହଁ ହସୁଥିଲା, ସ୍ଭାଭାବ ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ, ଚକ୍ଷୁ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ କମଳ ଦଳ ଭଳି ଅନୁରାଗମୟ । ତାଙ୍କ ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲା ଓ ଦେବସୁଗନ୍ଧିରେ ଅନୁଲିପ୍ତ ଥିଲେ । ସେ ଶ୍ୱେତ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେବମାଳା ପିନ୍ଧି ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର କମଳଚରଣ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଯୋଗୀମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ହାତରେ ଚାମର ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ । ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଋଷି ମୁହଁରେ ଆନନ୍ଦ ରେଖା ନେଇ, ମାଥାରେ ହାତ ରଖି ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଓ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି, ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ, ଆଦି ପୁରୁଷ, ପ୍ରାଚୀନ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପରମାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ପ୍ରଧାନା ହେଉଛି, ପ୍ରଧାନାକୁ କ୍ଷୁଭିତ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଏକୋଇଶି ରୂପରେ ବଦଳି ଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି । ଯିଏ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ, ସେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସଂଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗର କାରଣ । ଆପଣଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁନାହିଁ, ଯଦିଓ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ ।” ଏପରି ସ୍ତୁତି ସୁନି ବ୍ରହ୍ମା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଋଷିମାନେ, ଏଠାରେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ କାହିଁକି ଏକତ୍ରିତ ହେଇଛ ?” ତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ହାତ ଯୋଡି ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ—“ଓ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରରେ ବନ୍ଧି ଅଛୁ, ଏଠାରେ କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏହା ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଆମେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ଦୁଃଖିତ । ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ଧାରକ, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଆପଣ, ଏଠାରେ କିଛି ଆପଣଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ । କେଉଁ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ, ପରମ ପୁରୁଷ, ଶୁଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିତ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ନାୟକ ? କେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ? ଆମ ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ, ମହାମୁନି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମ ନିଶ୍ଚିନ୍ତା ଦୂର ହେଉ ।” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ହାସ୍ୟ ଭାବରେ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚାହିଁ ଦୀର୍ଘ ଧ୍ୟାନ କରି, ଉଠି, ହସି ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭିଜିଯାଇ, ହାତ ଯୋଡି କହିଲେ—“ରୁଦ୍ର!” ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠୁ ଶବ୍ଦ ଓ ମନ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରେ, ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଜ୍ଞାନୀ କେହି କିଛିକୁ ଭୟ କରେନାହିଁ, ସେହି ପରମ ଆନନ୍ଦ ମୟ ପ୍ରଭୁ । ଯାଁଠୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ, ସ୍ୱୟଂ ଅଜନ୍ମା, ସମୟରେ କେବେବି ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେନାହାନ୍ତି । ସମସ୍ତ ଆଧିପତ୍ୟର ଧାରୀ, “ସର୍ବେଶ୍ୱର” ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ମୁକ୍ତିକାମୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ଅର୍ଥ, ଶମ୍ଭୁ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି । ସେ ମୋତେ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ପ୍ରଜାପତି ହେବାର ଅବସ୍ଥାକୁ ପାଇଛି । ସେ ପ୍ରଭୁ, ବୃକ୍ଷ ପରି ଅଚଳ ଭାବେ ଆକାଶରେ ଏକାକି ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି । ସେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ସେ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ, ଅନେକ ରୂପରେ ହୋଇ ତିନି ମୂଳବୀଜ ଭାବେ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି । ସେ ଏକମାତ୍ର ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ । ସେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଛନ୍ତି, ସେ ସଦା ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସମସ୍ତ କାରଣ ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟର ଅତିତରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଧର ପ୍ରଭୁ ଏକାକି ଅବସ୍ଥିତ । ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନ ଦିନ ଅଛି, ନ ରାତି; ନ ସମାନ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ କେହି ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ପରାଶକ୍ତି ସ୍ୱାଭାବିକ, ନିତ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ରୂପ । ଯାହା ନଶ୍ୱର ଓ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଯାହା ଅମୃତ ଓ ଅନଶ୍ୱର, ସେହି ଅବିନାଶୀ ମୂଳତ୍ୱରେ ଏକମାତ୍ର ଦେବ ହରା । ତାଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରି ଯେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ, ବନ୍ଧନ ଶେଷରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ମାୟା ଅନ୍ତ ହୁଏ । ଯେଉଁଠାରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚମକେ ନାହିଁ, ଯାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଚମକେ—ଏହି ହେଉଛି ନିତ୍ୟ ଉପଦେଶ । ଏକମାତ୍ର ଦେବ, ମହାଦେବ, ଜାଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ତାଙ୍କର ପରାବସ୍ଥା କେହି ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ସେ ଆଦି, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ, ସ୍ୱଭାବରେ ଶୁଦ୍ଧ, ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚଳ-ଅଚଳ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ । ସେ ପ୍ରକୃତିର ଉପରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ରହିତ, ମୁକ୍ତ ଓ ମୋକ୍ଷଦାତା, କାଳର ଅତିତ ଓ କାଳକୁ ଚଳାଉଥିବା । ସେ ସବୁଠାରୁ ପରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସବୁଠି ବ୍ୟାପ୍ତ, ସବୁଠି ଜ୍ଞାନୀ; ଷଡ୍ବିଧ କାଳରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ । ସେ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଉଚ୍ଚତମରୁ ଉପରେ, ଅନନ୍ତ ଓ ସୀମାନ୍ତର ମିଶ୍ରଣ, ଅନନ୍ତ କମଳର ମଧୁରେ ମଧୁମକ୍ଷିକା । ସେ ଅଭେଦ ଅଣ୍ଡମାନେକୁ ଏକତା କରିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ, ଦାନ, ଶୌର୍ୟ, ଗଭୀରତା, ମାଧୁର୍ୟ ଓ ଭୟଭକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ । ତାଙ୍କ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା । ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ ସମୟର ଶେଷରେ ଏହି ବିଶ୍ୱ ପୁନି ସେଠିକୁ ଲୟ ହୁଏ । ଏଭଳି ଭାବେ, ମହାଦେବଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଗୁଣ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା ।