ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପବିତ୍ର ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ହୃଦୟରେ ପୁରାତନ କଥାଗୁଡିକ ଶୁଣିବା ପ୍ରବଳ ଆକାଂକ୍ଷା ଜାଗିଉଠିଲା। ସମସ୍ତଙ୍କ ଚିତ୍ତ ସେହି ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ସେମାନେ ଏହି ଭାବରେ କଥା କହିଲେ— “ହେ ରୋମହର୍ଷଣ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଆମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଯେ ଆଜି ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ଆସିଛ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି, ଶୈବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ଭଳି ଜ୍ଞାନୀ। ତୁମେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଠାରୁ ପୁରାଣର ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସିଧାସିଧି ଗ୍ରହଣ କରିଛ; ତେଣୁ ତୁମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଥାର ପାତ୍ର। ମଣିର ସମୁଦ୍ର ଭଳି, ତୁମେ ଏହି ଜଗତର ଯାହା ହୋଇଛି, ଯାହା ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଏବଂ ଯାହା ଅଛି, ତାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ରଖିଛ। ତିନି ଲୋକରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଅଜ୍ଞାତ ନୁହେଁ; ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେଶି ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ। ଦୟାକରି କିଛି ଉପକାର କରିବା ପୂର୍ବକ ଯିବା ଚାହିଁ; ନିର୍ଥକ ଭାବରେ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତେଣୁ, ଆମେ ସୁଭ କଥା ଭରିତ, ଜ୍ଞାନର ଧାରା ଅଛି, ବେଦାନ୍ତର ସାର ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ରହିଥିବା ପୁରାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ; ତୁମେ ଦ୍ରୁତ କଥା କହ।" ଏପରି ଭାବରେ ବେଦର ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିବା ପରେ, ସୂତ ମୁନି ମୃଦୁ, ଉଚିତ ଓ ଶୁଭ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ଆପଣମାନେ ମୋତେ ଆଦର ଓ କୃପା କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ କିପରି ମୁଁ ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂଜ୍ୟ ପୁରାଣକଥା ସଠିକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ନ କରିପାରିବି? ମୁଁ ମହାଦେବ, ଦେବୀ, ସ୍କନ୍ଦ, ବିନାୟକ, ନନ୍ଦିନ୍, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବେଦାନ୍ତ ଅନୁସାରେ, ଭକ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଦେଇଥିବା, ଶିବଙ୍କ ଜ୍ଞାନର ସମୁଦ୍ର ଭଳି ପରମ ଓ ଶୁଭ ପୁରାଣ କଥା କହିବି।" "ଏହି ପୁରାଣ ତର୍କ ଓ ଅର୍ଥରେ ଭରିତ, ରସର ଭାବରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ୱେତକଳ୍ପରେ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା କଥାହେବା ହୋଇଥିଲା। ଆମେ ଏବେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଉତ୍ସ, ପୁରାଣର କ୍ରମ, ଏହି ପୁରାଣର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" "ଚାରି ବେଦ, ସେମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ମୀମାଂସା, ନ୍ୟାୟ, ପୁରାଣ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏହି ଚଉଦ ଶାସ୍ତ୍ର; ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର—ଏଭଳି ଏଠାରେ ଅଠାର ଶାସ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।" "ଏଠି ଅଠାର ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଲଗା ଅଲଗା ପଥ ଅଛି, ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବି ଏବଂ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତା ସିଧାସିଧି ଶୂଳପାଣି ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଛି। ସେ, ଜଗତର ନାଥ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିତ୍ୟପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।" "ଏହି ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ, ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ପରେ, ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ହରିଙ୍କୁ ରକ୍ଷାର ଶକ୍ତି ଦେଲେ; ଏପରି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁ, ମଧ୍ୟପୁତ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିଲେ।" "ବ୍ରହ୍ମା ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ପ୍ରଥମେ ପୁରାଣକୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଥମ।" "ତତ୍କ୍ଷଣାତ ବେଦ ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାଣୀରୁ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର କ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।" "ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନେ ଏହାର ବିଶାଳତାକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜ୍ଞାନର ସାର ଉତ୍ସ ହୋଇଗଲା।" "ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ଶେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁ, ଜଗତର ଆତ୍ମା ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରକ୍ଷକ, ବ୍ୟାସ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କରନ୍ତି।" "ଏପରି ଭାବରେ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ବେଦ ବିଭଜିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ପରେ ରଚିତ ହୋଇଥିଲା।" "ଏହି ଦ୍ୱାପରରେ, ସେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଅରଣ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଅନ୍ନଦାନ କରୁଥିବା, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ସେ ମୁନି ବେଦକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି, ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭଜନ କଲେ; ଏହି ବିଭାଜନ ଦ୍ୱାରା ସେ ବେଦବ୍ୟାସ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ସେ ପୁରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଲେ, ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ; ତଥାପି ଦେବଲୋକରେ ଏହି ଶ୍ଲୋକର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଶତକୋଟି।" "ଏକ ଦ୍ୱିଜ ଯଦି ଚାରି ବେଦ, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ଉପନିଷଦ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁରାଣ ଜାଣିନଥିଲେ, ସେ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ।" "ବେଦକୁ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ଉପପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ; ବେଦ ଭୟ କରେ ଯେ, ଅଳ୍ପ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଦେବି।" "ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ, ବଂଶାବଳୀ, ମନୁର ଯୁଗ, ଏବଂ ବଂଶର ଇତିହାସ—ଏହି ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ପୁରାଣର ଅଙ୍ଗ।" "ପୁରାଣ ଦଶ ଓ ଅଠ ରୂପରେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ, ମହା ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।" "ବ୍ରହ୍ମା, ପଦ୍ମ, ବୈଷ୍ଣବ, ଶୈବ, ଭାଗବତ, ଭବିଷ୍ୟ, ନାରଦୀୟ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ—ଏହି ପ୍ରମୁଖ ପୁରାଣ।" "ଅଗ୍ନେୟ, ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ, ଲିଙ୍ଗ, ବରାହ, ସ୍କନ୍ଦ, ବାମନ, କୂର୍ମ, ମତ୍ସ୍ୟ, ଗରୁଡ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ।" "ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଗଣନା ହୋଇଥିବା; ଏହି ପୁରାଣର ପବିତ୍ର କ୍ରମ। ଏହି ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୈବ ଚତୁର୍ଥ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ।" "ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକରେ ଏବଂ ବାରୋଟି ଖଣ୍ଡରେ ବିଭଜିତ, ଶିବ ନିଜେ ରଚିଛନ୍ତି; ଏଠି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।" "ଏଠିରେ ଉପଦେଶିତ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ତିନି ଵର୍ଗର ଲୋକମାନେ ଏକାମ୍ର ଭାବରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ।" "ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।" "ଏବେ ଆପଣମାନେ ଶୈବ ପୁରାଣର ବିଭାଗ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯାହା ବେଦାନ୍ତ ସମ୍ମତ ଭାବରେ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ।" "ଏହି ବିଭାଗଗୁଡିକ ହେଉଛି—ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର, ରୌଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ବିନାୟକ, ଔମ, ମାତୃ ପୁରାଣ, ଏବଂ ରୁଦ୍ର-ଏକାଦଶକ।" "କୈଳାସ, ଶତରୁଦ୍ର, ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ର, ଏବଂ ବାୟାବୀୟ—ଏହି ବିଭାଗଗୁଡିକ ପରେ ଅଛି।