ଶିବଙ୍କ ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁରୁ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପଡିଲା। ସେଇ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଗଛର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ଏହି ଗଛ ହୋଇ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତିକୁ ଦାନ କରାଗଲେ। ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ତଳ, ଜଳ, ଗୌଡ ଦେଶ, ମଥୁରା, ଅୟୋଧ୍ୟା, ଲଙ୍କା, ଏବଂ ମଲୟ ପର୍ବତରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସହ୍ୟା ପର୍ବତ, କାଶୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଶ ସ୍ଥାନ ଓ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯେଉଁମାନେ ମହାପାପକୁ ନାଶ କରନ୍ତି ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବଢ଼ିଆ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜ ଜାତିଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ରଙ୍ଗ ଶ୍ୱେତ (ଧଳା), ରକ୍ତ (ଲାଲ), ପୀତ (ହଳଦିଆ) ଓ କୃଷ୍ଣ (କଳା) ଅନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ ଜଣାଯାଇଛି, ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନୁଷାରେ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଜାତିଅନୁଯାୟୀ ରଙ୍ଗର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଧାରଣ କରିପାରିବେ, ବିଶେଷକରି ଶିବ ଭକ୍ତମାନେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ସଦା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଆମ୍ଳାକି ଫଳ ପରି ବଡ଼ ହେଲେ ସେଠାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ, ବେର ଫଳ ପରି ମଧ୍ୟମ ମନାଯାଏ। କେବଳ ଏକ ମଣିକା ଧାରଣ କରିବା ନିମ୍ନତମ ପଦ୍ଧତି, ଏହି କଥା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦର ସହିତ କହାଯାଉଛି, ଯେଉଁମାନେ ଅନନ୍ୟଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅପକୃତି ଚାହାନ୍ତି। ବେର ଫଳ ପରି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଲୋକମାନେ ଲୋକରେ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ଶୁଭ ଓ ସଉଭାଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ। ଆମ୍ଳାକି ଫଳ ପରି ଥିଲେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ନାଶ କରେ, ଗୁଞ୍ଜା ବିଜ ପରି ଥିଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ଯେତେ ହ୍ଲାଦ ହେଉଛି, ସେତେ ଅଧିକ ଫଳ ଦିଏ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିକା ଦଶଗୁଣା ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ପ୍ରଜ୍ଞାମାନେ କହନ୍ତି। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିବା ପାପ ନାଶକ ଉପାୟ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏହିପରି ଧାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ମାଳା ଶୁଭ ଓ ଫଳଦାୟିକା, ଏପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ସ୍ମୂଥ, ଦୃଢ଼, ବଡ଼ ଏବଂ କାଂଟା ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଶୁଭ ଏବଂ ଇଛା, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ କୀଟାକ୍ରାନ୍ତ, ଭଙ୍ଗିତ, ଫାଟିଯାଇଥିବା, କାଂଟା ନଥିବା, ଆଘାତ ପାଇଥିବା କିମ୍ବା ବିକୃତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାର ପ୍ରାକୃତିକ ଛିଦ୍ର ଅଛି, ସେଉଁଠି ଉତ୍ତମ; ମାନବ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଛିଦ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟମ। ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣରେ ମହାପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଏକଶତ ଧାରଣ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ରୁଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ଏଗାର-ଶହ ଧାରଣ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଫଳ ଶତବର୍ଷ ଧରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ପାଞ୍ଚ-ଶହ ପଚାଶ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମୁକୁଟ ଉଚିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏହା ବନାଇବେ। ତିନି-ଶହ ସାଠ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ତିନିଥରି ଗୁଣ କରି ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ବନାଇବା ଉଚିତ। ତିନିଟି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଚୂଡ଼ାରେ, ବାମ ଓ ଡାହାଣ କାନରେ ଛଅଟି କରି ଧାରଣ କରିବେ। ଗଳା ଓ ବାହୁରେ ଏକ-ଶତ-ଏକ ଧାରଣ କରିବେ, ଏବଂ କୋହୁଣ୍ଡାରେ ମଣି ଆଉ ଏକଥରି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିଟି ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ଶିବଭକ୍ତମାନେ ପିନ୍ଧିବେ; ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଞ୍ଚଟି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ କମରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଦରକାର, ଯେପରି ମହେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏପରି ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ, ଉଚିତ ଆସନରେ ବସି, 'ଶିବ' କହି ଦେଖିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ହଜାର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ଦିଆଯାଇଛି; ଯଦି ଏହା ନଥାଏ, ଆଉ ଏକ ଶୁଭ ବିଧି କହିବି। ଚୂଡ଼ାରେ ଏକ, ମୁଣ୍ଡରେ ତିରିଶି, ଗଳାରେ ପଞ୍ଚାଶି, ଦୁଇ ହାତରେ ସୋଳ ଧାରଣ କରିବେ। କହିଲେ, କଞ୍ଚିରେ ଦ୍ୱାଦଶ, କାନରେ ଦୁଇ, ଶରୀରରେ ପାଞ୍ଚ-ଶହ ଧାରଣ କରିବେ; ଏକ-ଶତ-ଅଠ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷର ମାଳା ଓ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ବନାଇବେ। ଏପରି ଭାବେ ଯିଏ ଏକ-ହଜାର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ନିୟମିତ ଧାରଣ କରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଚୂଡ଼ାରେ ଏକ, ମୁଣ୍ଡରେ ଚାଳିଶି, କଣ୍ଠରେ ବତିଶି, ଛାତିରେ ଏକ-ଶତ-ଅଠ ଧାରଣ କରିବେ। କାନରେ ଏକ, ଦୁଇ ହାତରେ ଛଅ ଏବଂ ଭୁଜାରେ ସୋଳ, ହାତରେ ଦୁଇଗୁଣା ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହି ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଧାରଣ କରେ, ସେ ଶିବଭକ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟ ଓ ପୁନଃପୁନଃ ସମ୍ମାନିତ। ମୁଣ୍ଡରେ ଇଶାନ ମନ୍ତ୍ର, କାନରେ ତତ୍ପୁରୁଷ, କଣ୍ଠରେ ଅଘୋର ଏବଂ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହାତରେ ଅଘୋର ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଉଦରରେ ପନ୍ଦର ଅକ୍ଷର ବାମଦେବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିରିଶି ମାଳା ଓ ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତ ଧାରଣ କରିବେ; କିମ୍ବା ବାମ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମଣିକା ଧାରଣ କରିପାରିବେ। ଏପରି ଧାରଣ କରିବା ପରେ ମଦ୍ୟ, ମାଂସ, ରସୁଣ, ପିଆଜ, କୁଲଥି, କଫକାରକ ଖାଦ୍ୟ, ମଳ ଏବଂ ବନ୍ଦର ମାଂସ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ୟାଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ହର୍ଷଦାୟକ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନଃପୁନଃ ପିତିତ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ଓ ହାତୀ ପରି ବିଶେଷ ମଣିକା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଚାରି ଜାତି, ଗୃହସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ନିୟମିତ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ପରମ ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ କଦାପି ପ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଧର୍ମିକ ମାନେ ଏହି ଧାରଣ ପାଇବେ, ଏହା ପ୍ରତ୍ୟାଗ କଲେ ସମସ୍ତ ନରକ ମିଳେ। ସବୁଠାରୁ ହ୍ଲାଦ ଆମ୍ଳାକି ଠାରୁ ହ୍ଲାଦ ହେଲେ ଏହି ମଣିକା ଉତ୍ତମ, କିନ୍ତୁ ଆଘାତ, କାଂଟାରେ କଟା, କୀଟାକ୍ରାନ୍ତ କିମ୍ବା ଛିଦ୍ର ଥିବା ଦେହ ଅପବିତ୍ର ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଚଣା ପରି ଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଅନ୍ତେ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ନିର୍ମଳ ଓ ଦୋଷ ନଥିବା ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ସର୍ବଦା ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ଶୁଭ ମନାଯାଏ।