ଏକ ଦିନ ଏକ ଋଷି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଯେ କିଏ ଉଚ୍ଚ କିମ୍ବା ନିମ୍ନ, ଏକାଧିକ ପାପରେ ଭାରିତ, ପ୍ରଭାତର ପାପରେ ଦୂଷିତ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ପତିତ ହେଉଛି, ସେ କେମିତି ଶୁଧ୍ଧ ହେବେ? ତାପରେ ଉତ୍ତର ଆସିଲା—ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଭୂତିର ଆଜ୍ଞା ସଦା ପାଳନ ହୁଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁତ ହୁଏ; ସିଠାରେ ଏକ ଶିବଜନ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ଏକ ଜୀବ ଯଦି ତିନି ଧାରା ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେଉଁଥିରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଯଦି ପାପୀ ମଧ୍ୟ ହେଉ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ପବିତ୍ର—ଯଦି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରହିଛି, ତେବେ ତାହା ଅଧିକ ଶୁଧ୍ଧ। ଯେଉଁଠି ଏକ ଶିବଜ୍ଞ ପ୍ରାକ୍ରିତିକ ଭୂତିର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି ଯାଉଛି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏକାଠି ହୁଏ। ଆଉ କଣ କହିବି? ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସଦା ବିଭୂତି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା ଓ ଷଡଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତି ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ଏ ବିଭୂତି ଧାରଣର ମହିମାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଋଷି, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିବା, କିମ୍ବା ବର୍ଣ୍ଣର କ୍ରିୟା ହରାଇଯାଇଥିବା ଲୋକ, ଏକବାର ବିଭୂତିର ତିନି ଧାରା ଲଗାଇଲେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯେମାନେ ବିଭୂତି ଧାରଣକୁ ଅବହେଳା କରି ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କୋଟିକୋଟି ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ। ଗୁରୁଠାରୁ ଶିଖିଥିବା, କିମ୍ବା କରିଥିବା କ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟଥା ହୋଇଯାଏ, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡରେ ବିଭୂତିର ତିନି ଧାରା ଲଗାନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେମାନେ ବିଭୂତି ଧାରଣକୁ ଦେଖି ହିଂସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚଣ୍ଡାଳ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ 'ମାନସ୍ତୋକେନ' ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂତି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଅଙ୍ଗରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ବୈଶ୍ୟ 'ତ୍ରୟମ୍ବକ' ମନ୍ତ୍ରରେ, ଶୂଦ୍ର 'ପଞ୍ଚାକ୍ଷର' ମନ୍ତ୍ରରେ, ଅନ୍ୟମାନେ, ବିଧବା ଓ ନାରୀମାନେ ଶୂଦ୍ର ନୀୟମରେ ବିଭୂତି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଗୃହସ୍ଥ 'ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ' ଆରମ୍ଭ ମନ୍ତ୍ରରେ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ 'ତ୍ରୟମ୍ବକ' ମନ୍ତ୍ରରେ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ 'ଅଘୋର' ମନ୍ତ୍ରରେ, ତ୍ୟାଗୀ 'ପ୍ରଣବ' ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂତି ତିନି ଧାରା ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ସଦା ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି, 'ମୁଁ ଶିବ' ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ, ଏହି ଶିବଯୋଗୀମାନେ 'ଈଶାନ' ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଭୂତି ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ବିଭୂତି ଧାରଣ କୌଣସି ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ବିପ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ଅଛି, ଏହି ଶିବର ଆଜ୍ଞା। ଅନ୍ତେ, ନିଜ ଦେହରେ ଯେତେ ଅଣୁ ବିଭୂତି ଅଛି, ସେତେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଗଣାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ମିଶ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ, ନାରୀ, ବିଧବା, ଶିଶୁ ଓ ପ୍ରତିକୂଳୀ—ସମସ୍ତେ, ଯେଉଁଠି ବିଭୂତି ଓ ତିନି ଧାରା ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଅଗ୍ନି ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନର ଭିତିରେ ବର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ଜଳିଯାଏ; ଏହିପରି ବିଭୂତି ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନରେ ଧାରଣ କରିଲେ, ସେ ଜୀବକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଧ୍ଧ କରେ। ବିଭୂତି କିମ୍ବା ତିନି ଧାରା ଲଗାଇବା ବିନା କିଛି ଜଳ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି କଥା ଗୃହସ୍ଥ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ରାଜା, ତ୍ୟାଗୀ, ମିଶ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏହି କ୍ରିୟା କରିଲେ ନରକକୁ ଯିବା ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣ ଗାୟତ୍ରୀ ଚାନ୍ତି କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗୀ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଣବ ଚାନ୍ତି କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତିନି ଧାରାକୁ ଅବମାନ କରିବା ଶିବଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା; ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଧାରଣ କଲେ ଶିବଙ୍କୁ ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଅଶିବ ମୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜ୍ଞାନ, ଅଶିବ ଗ୍ରାମ, ଅଶିବ ମନ୍ଦିର, ଏବଂ ଶିବ ବିନା ମାନ୍ୟତା ଅପରାଧ ହେବା ଉଚିତ। ଯେମାନେ ତିନି ଧାରା ଧାରଣ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଲାଗିଯାଏ; ସେମାନେ ଅବର୍ଣ୍ଣ, ଶୂକର, ରାକ୍ଷସ, ଗଧା, କୁକୁର, ଶୃଗାଳ, କୀଟ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି। ଏମାନେ ଚାନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିନ, ରାତି କିମ୍ବା ସ୍ଵପ୍ନରେ ଦେଖିଲେ, ତୁରନ୍ତ ବେଦରୁ ରୁଦ୍ରସୂକ୍ତ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ସହ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ବିଭୂତି ଧାରଣ ଅବମାନ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ନରକ। ଋଷି, ତନ୍ତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିନଥିବା, ଅନୁମତି ନଥିବା, ଉପରି ଚିହ୍ନ ବିଭୂତି କିମ୍ବା ତାପିତ ଚକ୍ର ଲଗାଇଲେ, ଶିବଯଜ୍ଞରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ବୃହଦ୍ଜାବାଳାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋକଙ୍କ ବିବରଣ ଦିଆଯାଇଛି; ସେମାନେ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ, ବିଭୂତିରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିଥିବା ଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ବିଭୂତି ଚନ୍ଦନ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ ଲେପରେ ମିଶାଇ ତିନି ଧାରା ଲଗାଯାଏ, ତେବେ ବିଭୂତି ଉପରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଲଗାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ନାରୀମାନେ ଚୁଲ ଲାଇନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ଧାରା ଲଗାଇବା ଉଚିତ; ବିଭୂତି ଦ୍ଵିଜ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବିଧବାମାନେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଚାରି ଆଶ୍ରମର ଲୋକମାନେ ସଦା ସ୍ପଷ୍ଟ ବିଭୂତି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ମୁକ୍ତି ଦେଏ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ଯେଉଁଠି ବିଭୂତି ତିନି ଧାରା ନିୟମରେ ଲଗାଯାଏ, ସେଉଁଠି ବଡ଼ ପାପ ଓ ଛୋଟ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ, ତ୍ୟାଗୀ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର, ପତିତ, ନିମ୍ନ—ସମସ୍ତେ, ନିୟମରେ ବିଭୂତି ଚିହ୍ନ ଲଗାଇଲେ ପାପ ଛାଡ଼ି ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ। ବିଭୂତି ଧାରଣ କରିଲେ ନାରୀ, ଗାଈ, ନାୟକ, ଘୋଡ଼ା ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।