ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଭକ୍ତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଓ ଚିତ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ଉପହାର କରିଦେଲେ। ସେ ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ମୃଡ଼, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର; ମୋ ଜୀବନ ତୁମ ଗୁଣରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛି, ମୋ ମନ ସଦା ତୁମେ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଅଟକି ରହିଛି। ମୁଁ ତୁମକୁ କରୁଣାର ସମୁଦ୍ର ବୋଲି ଜାଣେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋ ଉପରେ ଦୟା କର। ମୁଁ ଯେଉଁ କିଛି କରିଛି—ଯଥା ପାଠ, ପୂଜା, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ—ସେସବୁ ଅଜ୍ଞାନ ବା ଜ୍ଞାନରେ ହେଉ, ତୁମ ଦୟାରେ ସେସବୁ ସଫଳ ହେଉ, ହେ ଶଙ୍କର। ମୁଁ ଏକ ମହାପାପୀ, ତୁମେ ମହାପବିତ୍ରକାରୀ; ଏହି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ହେ ଗୌରୀନାଥ, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ତାହା କର। ହେ ମହାଦେବ, ବେଦ, ପୁରାଣ, ଦର୍ଶନ ବା ବିଭିନ୍ନ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ମୁଁ କିପରି ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବି, ହେ ମହାଶିବ? ମୁଁ ଯେମିତି ହେଉ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମର, ହେ ମହେଶ୍ୱର; ମତେ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ, ଦୟା କର, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।” ଏପରେ, ଭକ୍ତ ନବପୁଷ୍ପ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁଣି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଗଳାରେ ଧ୍ୱନି କରି, ଶୁଭଚିତ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ, ବିଦାୟ କ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିୟମାନୁସାରେ ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ, ଏହି ପୂଜା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ବଢ଼ାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ନ୍ତି, ପାଠ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସନ୍ତାନ-ପଉତିର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରବଣ କରି, ଏକ ଋଷି କହିଲେ, “ହେ ପିତା, ଆପଣ ମୃତ୍ତିକା ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏବେ, ଦୟାକରି ଏହାର ଆବଶ୍ୟକ ସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ କହନ୍ତୁ।” ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, “ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର ନିୟମ ଶୁଣ, ଯାହା କେବଳ କରିଲେ ମାନବ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରେ। ଯଦି କେହି ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି ନକରି, ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରେ, ତେବେ ସେହି ପୂଜା, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗର ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ; ନିୟମିତ ଭାବେ ଏହା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ମିଳେ। ପ୍ରଥମେ ଆବାହନ, ପରେ ପୃଥକ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପୂଜା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲାରେ ଲିଙ୍ଗର ରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଜ୍ଞାନ ଚାହାଁଥିବା ଲୋକ, ଭକ୍ତିସହିତ ହଜାରଟି ମୃତ୍ତିକା ଶିବଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଧନ ଚାହାଁଥିଲେ ଏହାର ଅର୍ଧାଂଶ, ପୁତ୍ର ଚାହାଁଥିଲେ ଏକ ହଜାର ପଞ୍ଚଶ ଲିଙ୍ଗ, ବସ୍ତ୍ର ଚାହାଁଥିଲେ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମୋକ୍ଷ ଚାହାଁଥିଲେ କୋଟି ଗୁଣା ଅଧିକ, ଭୂମି ଚାହାଁଥିଲେ ଏକ ହଜାର, କରୁଣା ପାଇଁ ତିନି ହଜାର, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦୁଇ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବନ୍ଧୁ ଚାହାଁଥିଲେ ତିନି ହଜାର, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବଶ କରିବାକୁ ଏକ ଶତ ଆଠ, ନାଶ ପାଇଁ ସାତ ଶତ, ମୋହନ ପାଇଁ ଏକ ଶତ ଆଠ। ବିଦ୍ରାବଣ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର, ସ୍ଥମ୍ଭନ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର, ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ ଅର୍ଧାଂଶ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା କଥା। ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ହଜାର ପଞ୍ଚଶ, ରାଜାଙ୍କ ଭୟରେ ପଞ୍ଚ ଶତ; ଚୋର ଓ ଏହିପରି ଭୟରେ ଦୁଇ ଶତ ଲିଙ୍ଗ, ଡାକିନୀ ଓ ଏହିପରି ଭୟରେ ପଞ୍ଚ ଶତ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପଞ୍ଚ ହଜାର, ଦଶ ହଜାର କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏବେ ନିୟମିତ ନିୟମ ଶୁଣ: ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପାପ ଦୂର କରେ, ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ, ତିନି ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ। ଏଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖ ଅନୁଯାୟୀ; ଏବେ ଅନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପରେ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ଦଶ ହଜାର ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭୟହୀନ ହୁଏ ଓ ରାଜ୍ୟ ଭୟ ଦୂର କରେ। କାରାଗାର ମୁକ୍ତି ଓ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଦଶ ହଜାର, ଡାକିନୀ ଭୟ ଦୂରିକରଣରେ ସାତ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପୁତ୍ର ପାଇଁ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର, କନ୍ୟା ବଂଶ ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ; ଦଶ ହଜାର କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ ମିଳେ, ଏକ ଲକ୍ଷ କଲେ ଅପୂର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଏକ କୋଟି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ନିଜେ ଶିବ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ଆଉ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କୋଟି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସଦା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏହିପରି ଲୋକିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ। ଯେଉଁମାନେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିନା ସମୟ କାଟନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାନ କ୍ଷତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦାନ, ବ୍ରତ, ତୀର୍ଥ, ନିୟମ, ଯଜ୍ଞ୍ୟ; ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା—ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପସଂହାର କରିଛି। କଳିଯୁଗରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାକୁ ସମସ୍ତରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ; ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ, ବିଶ୍ୱାସ କର, ନ କର। ଲିଙ୍ଗ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଗତି ଦୂର କରେ; ଯେଉଁଠି ସଦା ପୂଜା ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଶିବ ସାଂଗତ୍ୟ ମିଳେ। ଲିଙ୍ଗ ଯାହା ଶିବଙ୍କର ନାମ ଅଟୁଟ ଅଟକିଛି, ଏହାକୁ ମହାର୍ଷିମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି; ଏହି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗ ତିନି ପ୍ରକାରର: ଉତ୍ତମ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଅଧମ। ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି ଉଚ୍ଚ, ସୁନ୍ଦର ଓ ପୀଠା ସହିତ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ଶିବପୂଜାର ମହିମା, ନିୟମ ଓ ଫଳ ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିର ଉତ୍ସର ଉଦ୍ଧାର କରେ।