ଏହି ପବିତ୍ର ସଂବାଦରେ, ଋଷିମାନେ ଶିବ ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ବିଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ଏହାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଭୂମିରେ ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଶିବଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହି ନାମଗୁଡିକ—ହର, ମହେଶ୍ୱର, ଶମ୍ଭୁ, ଶୂଳପାଣି, ପିନାକଧୃକ୍, ଶିବ, ପଶୁପତି, ଓ ମହାଦେବ—କ୍ରମିକ ଭାବରେ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ମୃତ୍ତିକା ସଂଗ୍ରହ, ତାହାକୁ ଗଢ଼ିବା, ନିଷ୍ଠାପନ, ଆବାହନ, ଅଭିଷେକ, ପୂଜା ଏବଂ ଅନ୍ତେ ବିସର୍ଜନ—ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରମ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ଏବଂ ‘ଅଂ’ ସହିତ ନାମଗୁଡିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅତି ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅନୁଷ୍ଠାନ ପୂର୍ବରୁ ଷଡଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହି ଧ୍ୟାନରେ, କୈଳାସ ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା, ସନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜିଥିବା, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦହିଦେଉଥିବା ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବିଶ୍ୱର ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଓ ଉମାଙ୍କ ଆଲିଙ୍ଗନରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ଯେଉଁଠି ସେ ଚାନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ, ରତ୍ନମୟ ଅଳଙ୍କାର ଧାରଣ କରି, କୁଠାର, ମୃଗ, ଵର ଓ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କ୍ରିପାମୟ, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅମରମଣ୍ଡଳୀ ସଂଘରେ ଅଛନ୍ତି, ବାଘଛାଲ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ ଓ ବୀଜ, ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଓ ତ୍ରିନୟନ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତିମାଳା ଓ ନମସ୍କାର ଦେଇ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶିବଙ୍କ ନାମ ଓ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ନବପ୍ରସ୍ତ ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି, ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ନିୟମ—"ମୁଁ ତୁମର, ମୋର ଜୀବନ ତୁମ ଗୁଣରେ ନିବେଶିତ, ମୋର ମନ ସଦା ତୁମେଠାରେ। ହେ ମୃଡ, ତୁମକୁ କୃପାସାଗର ଭାବେ ଜାଣିଛି, ହେ ପଶୁପତି, ମୋତେ କୃପା କର।" "ମୁଁ ଯାହା କରିଛି—ପାଠ, ପୂଜା ଇତ୍ୟାଦି—ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ, ତୁମେ ଦୟା କରି ତାହାକୁ ଫଳବତୀ କର, ହେ ଶଙ୍କର।" "ମୁଁ ମହାପାପୀ, ତୁମେ ମହାପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା; ଏହି ଜାଣି, ହେ ଗୌରୀପତି, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, କର।" "ବେଦ, ପୁରାଣ, ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି; ମୁଁ କିପରି ଜାଣିପାରିବି, ହେ ମହାଦେବ?" "ମୁଁ ଯେପରି ହେଉ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୁଁ ତୁମର, ହେ ମହେଶ୍ୱର; ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।" ଏଭଳି ନବପ୍ରସ୍ତ ଫୁଲ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ରଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀରେ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଫେରି ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ତୁତି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତା’ପରେ କଣ୍ଠ ଧ୍ୱନି କରି, ଶୁଦ୍ଧମନା ହୋଇ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ନମନ କରି, ବିସର୍ଜନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଦରକାର। ଏପରି ନିୟମାନୁସାରେ ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କଲେ, ଏହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଯେ କୌଣସି ଶୁଦ୍ଧମନା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ଓ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ। ଏହି ଉତ୍ତମ କଥା ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ସନ୍ତାନ-ପୌତ୍ର ଆଦିର ସୁଖ ଦେଇଥାଏ। ଏଠାରେ, ପୁନି ଋଷିମାନେ ପଚାରିଲେ—"ହେ ପିତା, ଆପଣ ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର ବିଧି ଠିକ୍ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ, ଦୟାକରି ଅନ୍ନେକ ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ କେତେ ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଏକେକ ଅଭିଲାଷା ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ।" ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ହେ ଋଷିମାନେ, ମୃତ୍ତିକା ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର ଏହି ବିଧି ଶୁଣ, ଯାହା କେବଳ କରିଲେ ମଣିଷ ନିଜ ଆଶା ପୂରଣ କରେ। ଯଦି କେହି ଭୂଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ପୂଜା ନକରେ, ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜିଥିଲେ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।" "କେତେ ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଆରମ୍ଭରେ ଆବାହନ, ପୃଥକ୍ ନିଷ୍ଠାପନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲିଙ୍ଗର ଆକୃତି ପ୍ରଥକ୍ ଭାବେ ଜାଣିବା ଦରକାର।" "ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଚାହେ, ସେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ହଜାର ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଉଛି। ଧନ ଆଶା କଲେ ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର ପାଖାପାଖି ଏବଂ ପଚାସ, ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚ। ମୋକ୍ଷ ଆଶା କଲେ ଏକ କୋଟି ଗୁଣା, ଜମି ପାଇଁ ଏକ ହଜାର, କୃପା ପାଇଁ ତିନି ହଜାର, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦୁଇ ହଜାର।" "ବନ୍ଧୁ ପାଇଁ ତିନି ହଜାର, ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇଁ ୧୦୮, ବିନାଶ ପାଇଁ ସାତ ଶ, ମୋହନ ପାଇଁ ୧୦୮। ବିଦ୍ରାବଣ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର, ସ୍ଥମ୍ଭନ ପାଇଁ ଏକ ହଜାର, ଶତୃତା ପାଇଁ ଅର୍ଦ୍ଧ। ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ହଜାର ପାଖାପାଖି ପ୍ରୟୋଜନ, ରାଜା ଭୟରେ ପଞ୍ଚଶ ଶତ। ଚୋର ଭୟରେ ଦୁଇ ଶ, ଡାକିନୀ ଭୟରେ ପଞ୍ଚ ଶତ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର, ସମସ୍ତ କାମନା ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର।" "ନିୟମିତ ରୂପରେ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପାପ ଦୂର କରେ, ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗ କାମନା ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛି, ତିନି ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ଆଶାର କାରଣ। ପରେ ପରେ ସଂଖ୍ୟା ଏହିପରି। ଅନ୍ୟ ମତ ଅନୁଯାୟୀ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି—ଦଶ ହଜାର ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କଲେ ଭୟ ନାଶ ଓ ରାଜଭୟ ଦୂର କରାଯାଏ। ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଦଶ ହଜାର, ଡାକିନୀ ଭୟ ଦୂର କରିବାକୁ ସାତ ହଜାର।" "ସନ୍ତାନ ଆଶା ପାଇଁ ପଞ୍ଚାଶ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦଶ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କଲେ ଝିଅ ଆଣ୍ଡି ପ୍ରଜା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।