ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ୟାସଦେବ ଶିବପୂଜାର ବେଦୋକ୍ତ ବିଧିକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ । ପୂଜାର ଆରମ୍ଭରେ, ପୂଜକ 'ପାର୍ୟାୟ' ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଫୁଲ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିଥାନ୍ତି । 'ପର୍ଣ୍ୟାୟ' ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ବିଲ୍ବ ପତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ପରେ 'କପର୍ଦ୍ଦୀ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଧୂପ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ 'ଆଶବ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୀପ ଦିଆଯାଏ । 'ନମୋଯ୍ୟେଷ୍ଠାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । ତା'ପରେ 'ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍ । 'ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଫଳ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ 'ନମୋ ବ୍ରଜ୍ୟାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ କରାଯାଏ । 'ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍' ଓ 'ମାନସ୍ତୋକେ' ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏଗାରଟି ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ । 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' ଆରମ୍ଭରେ ଥିବା ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଏ । 'ଦେବସ୍ୟତ୍ୱେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ । ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିରାଜନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ 'ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ' ତିନି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ । 'ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ 'ମାନସ୍ତୋକେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସସ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍ । 'ଯତୋଯତ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ 'ତ୍ରୟମ୍ବକ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ଦର୍ଶାଯିବା ଉଚିତ୍ । 'ନମଃସେନେତି' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମହାମୁଦ୍ରା, ଗୋମୁଦ୍ରା ଏବଂ 'ନମୋଗେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ଦର୍ଶାଯିବା ଉଚିତ୍ । ପଞ୍ଚମୁଦ୍ରା ପରେ ଶିବମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବେ । ପରେ, ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଓ 'ଦେବାଗାତ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି, ବ୍ୟାସଦେବ ବେଦୋକ୍ତ ଶିବପୂଜାର ବିଧି ଦେଖାଇଲେ । ଏବେ ସେ ସାରାଂଶ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବେଦୋକ୍ତ କ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ । 'ସଦ୍ୟୋଜାତ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାଟି ନେଇବା, 'ବାମଦେବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଛିଟିବା, 'ଅଘୋରେଣ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି, 'ତତ୍ପୁରୁଷାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆବାହନ, ଏବଂ 'ଇଶାନ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରଙ୍କୁ ବେଦୀରେ ଅନୁସଂଧାନ କରାଯାଏ । ଶେଷରେ, ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଷୋଡଶୋପଚାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ । ତା'ପରେ, 'ଭବ ଦେବ'—ଯିଏ ସଂସାର ନାଶ କରନ୍ତି, ମହାଦେବ, ଉଗ୍ର ଓ ଶିରୋପରି ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ସର୍ବଙ୍ଗ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଶିବ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏପରି ବେଦୋକ୍ତ ପୂଜାକ୍ରମ ଦେଖାଯିବା ପରେ, ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ବିଧି ବ୍ୟାସଦେବ ଏଠାରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ । ଭୂଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ଶିବଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ—ହର, ମହେଶ୍ୱର, ଶମ୍ଭୁ, ଶୂଳପାଣି, ପିଣାକଧୃକ୍, ଶିବ, ପଶୁପତି, ମହାଦେବ—ଏହି କ୍ରମରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ । ମାଟି ସଂଗ୍ରହ, ତିଆରି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଆବାହନ, ସ୍ନାନ, ପୂଜା ଏବଂ ବିଦାୟ—ଏସବୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତିରେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ, ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଷଡ଼ଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ହାତରେ ନ୍ୟାସ କରି, ତା'ପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠାରେ, ପୂଜକ ଶିବଙ୍କୁ କୈଳାସ ସିଂହାସନ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ସନନ୍ଦ ଆଦି ଭକ୍ତମାନେ ପୂଜା କରୁଛନ୍ତି, ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଭସ୍ମ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନିପରି ଦେହର ଅଭାସ, ବିଶ୍ୱ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରି, ଉମାଙ୍କ ଅଳିଙ୍ଗନରେ ରହିଛନ୍ତି—ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି । ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚାନ୍ଦି ପାହାଡ଼ର ଦ୍ରୁତିପରି ଦେଖିବା, ଶୋଭାମୟ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ମୁଣ୍ଡରେ, ରତ୍ନଭୂଷିତ ଅଙ୍ଗ, ହାତରେ ପରଶୁ, ମୃଗ, ବର ଓ ଅଭୟ ରଖିଛନ୍ତି, କୃପାମୟ, ପଦ୍ମାସନେ ବସିଛନ୍ତି, ଅମରମଣ୍ଡଳୀରେ ବିବର୍ତିତ, ବାଘଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଭୟ ହରଣକର୍ତ୍ତା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏପରି ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜା ପରେ, ଗୁରୁପ୍ରଦତ୍ତ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବିଭିନ୍ନ ନାମ ଓ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପଠିବେ । ତା'ପରେ ତାଜା ଫୁଲ ହାତରେ ଧରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ: "ମୁଁ ତୁମର, ମୋର ପ୍ରାଣ ତୁମ ଗୁଣରେ ନିବେଶିତ, ମୋ ମନ ସଦା ତୁମେ ଉପରେ, ହେ ମୃଡ, ତୁମକୁ କରୁଣାସାଗର ଭାବି ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି, ମୋତେ କୃପା କର ।" "ମୁଁ ଯାହା କରିଛି—ପାଠ, ପୂଜା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି—ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନରେ—ସେ ସବୁ ତୁମ କୃପାରେ ଫଳିତ ହେଉ, ହେ ଶଙ୍କର ।" "ମୁଁ ମହାପାପୀ, ତୁମେ ମହାପବିତ୍ରକର୍ତ୍ତା; ଏହି ଜାଣି, ହେ ଗୌରୀଶ, ଯାହା ଚାହ, ତାହା କର ।" "ତୁମେ ବେଦ, ପୁରାଣ, ଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଉନାହାଁତ, ହେ ମହାଦେବ, କିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଣିପାରିବି?" "ମୁଁ ଯେପରି ହେଉ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ତୁମର, ହେ ମହେଶ୍ୱର; ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ହେ ପରମେଶ୍ୱର, କୃପା କର ।" ଏପରି ଭାବେ ତାଜା ଫୁଲ ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ରଖି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସସ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍ । ପରେ, ନିୟମାନୁସାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁନଃ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବେ । ତା'ପରେ ଗଳାରେ ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ନମସ୍କାର, ପ୍ରଣାମ ଓ ବିଦାୟ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଭଳି ନିୟମାନୁସାରେ ମୃତ୍ମୟ ଶିବପୂଜା କଲେ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ମିଳେ, ଶିବଭକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।