ଏକ ସୁନ୍ଦର ଦିନ, ଶିବଭକ୍ତମାନେ ନଦୀତଟ, ପୋଖରୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଶିବମନ୍ଦିର ଭଳି ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମାଟିର ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ଉପାସନା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ଶୁଦ୍ଧ ମାଟି ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ କଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ମାଟିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ନେଇ ଶିବଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧଳା, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଲ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ହଳଦିଆ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ରଙ୍ଗ ଅନୁସୂଚିତ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ରଙ୍ଗ ମିଳିଥାଏ ତାହା ନେଇ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରାଯାଏ। ପରେ, ଏହି ଶୁଭ ମାଟିକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଦୀରେ ଦୀରେ ଏକ ଗଠିଆ ଆକୃତି ଦେଇ, ବେଦମାର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଭ ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିଯାଏ। ଏହା ପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ପୂଜାବିଧିକୁ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ। "ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜାସାମଗ୍ରୀକୁ ଛିଟିଯାଏ। "ପୃଥିବୀ ଆସିଥିଲେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳକୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ। "ତ୍ୱମ୍ ଅପଃ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଳଦ୍ୱାରା ପରିଶୁଧି କରାଯାଏ, "ନମଃ ରୁଦ୍ରାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ବାନ୍ଧାଯାଏ। "ଶମ୍ଭୱେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ, ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚାମୃତ ଛିଟାଯାଏ। "ନୀଳକଣ୍ଠାୟ" ଓ ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ, "ତସ୍ମାଇ ରୁଦ୍ରାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ଦିଆଯାଏ। "ମହଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା" ମନ୍ତ୍ରରେ ଆବାହନ କରାଯାଏ, "ଓ ରୁଦ୍ର, ଆସ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବଙ୍କୁ ବସାଯାଏ। "ଶରସାହିତ ଆସିଛି" ମନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାସ, "ସ ଉବାଚ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ। "ପ୍ରାଣେନ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାସ୍ଥାପନ, "ଯଃ ପ୍ରଚଳତି" ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ କରାଯାଏ। "ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଏ, "ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍" ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଚମନ। "କ୍ଷୀରମେଦଂ" ମନ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷୀରାଭିଷେକ, "ଦଧିକ୍ରାବଣ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଦଧି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ। ମଧୁ ଓ ଚିନି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ପଞ୍ଚାମୃତ ଭାବରେ କରାଯାଏ, କିମ୍ବା ପାଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। "ମନ ଶିଶୁରେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ମେଖଳା ପିନ୍ଧାଯାଏ, କିମ୍ବା "ନମଃ ପ୍ରବଳାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଯାଏ। "ତତ୍ ଶସ୍ତ୍ର" ଓ ଚାରି ଋକ୍ ସହିତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। "ନମଃ ଶ୍ୱଭ୍ୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଗନ୍ଧ ଦିଆଯାଏ। "ନମଃ ପାର୍ୟ" କିମ୍ବା ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ, "ନମଃ ପର୍ଣ୍ୟ" କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଲ୍ବପତ୍ର ଦିଆଯାଏ। "ନମଃ କପର୍ଦିନେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଧୂପ ଦିଆଯାଏ, "ନମଃ ଆଶବାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। "ନମୋଯ୍ୟେଷ୍ଠାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଜନ ଦିଆଯାଏ, ପଛରେ "ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍" ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁନଃ ଆଚମନ କରାଯାଏ। "ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ" ଶ୍ଲୋକରେ ଫଳ ଦିଆଯାଏ, "ନମଃ ବ୍ରଜ୍ୟାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। "ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍" ଓ "ମାନସ୍ତୋକେ" ଏହି ଦୁଇ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଏଗାରଟି ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। "ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ" ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଏ, "ଦେବସ୍ୟତ୍ୱେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରାଯାଏ। ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ରରେ ନୀରାଜନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ "ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ" ତିନି ଶ୍ଲୋକରେ ଫୁଲ ଅଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଏ। "ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍" ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, "ମାନସ୍ତୋକେ" ମନ୍ତ୍ରରେ ସଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରାଯାଏ। "ଯତଃଯତ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା, "ତ୍ରୟମ୍ବକ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଏ। "ନମଃ ସେନେତି" ମନ୍ତ୍ରରେ ମହାମୁଦ୍ରା, ଗୋମୁଦ୍ରା ଓ "ନମୋଗେ" ଶ୍ଲୋକରେ ଅନ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଯାଏ। ପଞ୍ଚ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ ପରେ, ଶିବମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଚାହିଁଏ। ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ୟକ୍ତି "ଶତରୁଦ୍ରୀୟ" ମନ୍ତ୍ର ଓ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ପାଠ କରନ୍ତି, "ଦେବାଗାତ୍" ମନ୍ତ୍ରରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଏ। ଏଭଳି ଭାବେ ବେଦମାର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ଶିବପୂଜାର ବିଧି ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ। ଏବେ ଏହାର ସାରଂଶ ଶୁଣ। "ସଦ୍ୟୋଜାତ" ଶ୍ଲୋକରେ ମାଟି ନିଆଯାଏ, "ବାମଦେବାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଜଳ ଛିଟାଯାଏ। "ଅଘୋରେଣ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି, "ତତ୍ପୁରୁଷାୟ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଆବାହନ କରାଯାଏ। "ଈଶାନ" ମନ୍ତ୍ରରେ ହରଙ୍କୁ ବେଦିରେ ଯୋଡ଼ାଯାଏ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଧି ସଂକ୍ଷେପରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କରନ୍ତି। ଗୁରୁଦେବ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ, ଷୋଡ଼ଶୋପଚାର ପୂଜା ବିଧିମତଃ କରାଯାଏ। "ଭବ" ମନ୍ତ୍ରରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭବ, ସଂହାରକ ମହାଦେବ, ଉଗ୍ର ଶର୍ବ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିଥାଉ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ଭକ୍ତି ଓ ଭ୍ରମ ତ୍ୟାଗ କରି, କେବଳ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଭାବେ ବେଦଅନୁସାରେ ଶିବପୂଜାର କ୍ରମ କଥିତ ହେଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ।