ଶିଵପୁରାଣମ୍

ପୁରାତନ କାଳରେ, ଶିବ ଭକ୍ତିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରଗତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କିଛି ମହାନ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଠି କୁହାଯାଏ, ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ପୃଥକ୍‌ କରି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠିକି ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡ ଭାବରେ ତିଆରି କରାଯିବା ଶାଇବ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଭ୍ରମିତ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ବିଦ୍ୱାନ ବା ଶାସ୍ତ୍ରପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକାଠି ଏବଂ ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୂର୍ଖ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପୂଜାର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏକାଠି ଏବଂ ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହା କରିବାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଏହି ଉପାୟରେ କୁହାଯାଇଛି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଭାଗ ହୋଇଥିବା ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କଲେ ବଡ଼ ହାନି ହୁଏ। ଏହିପରି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କଲେ ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏହା ସଦା ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବାଧା କାରଣ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏବେ ଦେଖାଯାଉଛି କି, ବେଦିକ ପଥରେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତି, ସେମାନେ କିପରି ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବେ। ବେଦ ମାର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପୂଜା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ପ୍ରଥମେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ, ଓ ବ୍ରହ୍ମ-ଯଜ୍ଞ କରିବା ଶେଷରେ ଅର୍ପଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବାପୂର୍ବରୁ ତିଳକ ଭସ୍ମ ଓ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଇବା ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତିସହିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂଜା ନଦୀତଟ, ପୋଖରୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, କିମ୍ବା ଶିବ ମନ୍ଦିରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି। ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରୁ ମୃତ୍ତିକା ସଂଗ୍ରହ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହାକୁ ଆଦର ସହ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରେ ତିଆରି କରିବେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଧଳା, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଲ, ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ହଳଦିଆ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ କଳା ବା ଯେଉଁ ରଙ୍ଗ ମିଳେ, ସେହି ରଙ୍ଗର ମୃତ୍ତିକା ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୃତ୍ତିକା ସଂଗ୍ରହ କରି ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଏହି ମୃତ୍ତିକାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସାବଧାନିକ ସହିତ ଏକ ଗଠି ଆକାର ଦେଇ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ବେଦ ମାର୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହାକୁ ଶୁଭ୍ର ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗ ଭାବେ ତିଆରି କରାଯିବା ଦରକାର। ଏହିପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହାର ପୂଜା କରି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଫଳ ଲାଗି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏଭଳି—ଶିବାୟ ନମଃ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଛିଟିବା, ଭୂର୍ ଆସୀତ୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳ ପବିତ୍ର କରିବା। ଅପ୍ସୁଃ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧି, ନମୋ ରୁଦ୍ରାୟ ମନ୍ତ୍ରରେ କ୍ରିଷ୍ଟଲ ବନ୍ଧନ। ଶମ୍ଭୂର୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ଥଳ ପବିତ୍ର କରିବା, ପୂର୍ବ ନମସ୍କାର ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ଛିଟିବା। ନୀଳକଣ୍ଠାୟ ଓ ପୂର୍ବ ନମସ୍କାର ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ଶଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ତାପରେ, ତତ୍ପର ଭାବେ ତତ୍ ରୁଦ୍ରାୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭା ଆସନ ଦେବା, ବେଦ ନିୟମରେ ମହତ୍ମାନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆବାହନ କରିବା, ରୁଦ୍ର ପ୍ରସ୍ଥାନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆସନାରୋହଣ କରିବା। ଅମୋଘ ଶର ମନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାସ, ଉକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରିବା। ପ୍ରାଣେନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତା ସ୍ଥାପନ, ଚଳନ ମନ୍ତ୍ରରେ ବିଘ୍ନ ନିବାରଣ କରିବା। ରୁଦ୍ର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା, ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଆଚମନ କରିବା। ଦୁଧ ମୂଳକ ଭୂମି ମନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ, ଦଧିକ୍ରାବନ୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦହି ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ। ମଧୁ ଓ ଶର୍କରା ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଭାବିତ, ବା ପାଦ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା। ମନସ୍ତୁ କୁମାରେ ମନ୍ତ୍ରରେ କଟିବନ୍ଧନ କରିବା, ବା ନମଃ ପ୍ରଭୃତି ମନ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ତରୀୟ ପିଣ୍ଧାଇବା। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ତୋମର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଚାରି ଋକ୍ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା। ନମଃ ଶ୍ୱାନେଭ୍ୟଃ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗନ୍ଧ ଦେବା। ନମଃ ପାର୍ୟାୟ ବା ପୁଷ୍ପ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପ ଅର୍ପଣ, ନମଃ ପର୍ଣ୍ୟାୟ ବା ବିଲ୍ବପତ୍ର ଦେବା। ନମଃ କପର୍ଦ୍ଦିନେ ମନ୍ତ୍ରରେ ଧୂପ ଦେବା, ନମଃ ଆଶବାୟ ଋକ୍ରେ ଦୀପ ଦେବା। ନମୋଯେଷ୍ଠାୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ଦେବା, ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା। ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଫଳ ଦେବା, ନମୋ ବ୍ରଜ୍ୟାୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ସବୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା। ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍ ଓ ମାନସ୍ତୋକେ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷରରେ ରୁଦ୍ରମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ଆରମ୍ଭର ତିନି ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା, ଦେବସ୍ୟତ୍ୱେ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷେକ କରିବା। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଦୀପ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିରାଜନ କରିବା, ଭକ୍ତି ସହିତ ଇମା ରୁଦ୍ରାୟ ତିନି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୁଷ୍ପ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା। ମନୋ ମହାନ୍ତମ୍ ମନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା, ମାନସ୍ତୋକେ ମନ୍ତ୍ରରେ ସଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବା। ଯତଯତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭୟ ମୁଦ୍ରା, ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଜ୍ଞାନ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା। ନମଃ ସେନେତି ମନ୍ତ୍ରରେ ମହାମୁଦ୍ରା, ଗୌମୁଦ୍ରା ଓ ନମୋଗେ ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଶିବଙ୍କ ମୃତ୍ତିକା ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କଲେ, ଭକ୍ତି ଭାବରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ, ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଆମକୁ ଦେଖାଏ।