ପୁରାତନ କାଳରେ, ବେଦମାନ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଓ ତାହାର ସାର ସ୍ୱରୂପ ଥିବା ଏହି ପୁରାଣକୁ ଅନେକ ବିଧି ଓ ବହୁ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିଲା; ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ କଳ୍ପରେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭ ସମୟରେ ଛଅ ଋଷିକୁଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେମାନେ 'ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହି ନୁହେଁ' ବୋଲି ବିଶାଳ ବିବାଦ କରିବାରେ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତେ ବିନୟପୂର୍ବକ ହାତ ଜୋଡ଼ି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।" ତେବେ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ, ପ୍ରାଚୀନ ଓ ଅତୀତ, ଯାହାକୁ ଚିନ୍ତା ଓ ଭାଷା ପହଞ୍ଚିପାରେନି, ସେହି ପରମ ପୁରୁଷ କିଏ?" "ଯାହାଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଷୟ—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ—ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ?" "ଏହି ଦେବ, ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତଜ୍ଞ; ସେ କେବଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁଶ୍ୟ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ କେବେ ନୁହେଁ।" "ରୁଦ୍ର, ହରି, ହର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସଦା ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ରହନ୍ତି—ସେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଦ୍ରୁଶ୍ୟ। ଅଧିକ କଣ କହିବି? ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଓ କୃପା ଭକ୍ତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—ଯେପରି ଅଙ୍କୁର ଦାଣାରୁ ଓ ଦାଣା ଅଙ୍କୁରରୁ।" "ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା ପାଇଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଯାଇ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କର। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ କେବଳ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ ବେଦଜ୍ଞାନର ସାର ଓ କରଣୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉପାୟ ଜଣାଯିବ।" "ଏବେ କହ, ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଣ? ତାହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ କଣ? କିପରି ଅଧିକାରୀ ଚାହିଁ? ସତ୍ୟ କହ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଶିବପଦ ଲାଭ ହେଉଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ; ସେବା ହେଉଛି ଉପାୟ; ଏବଂ ଯିଏ ତାଙ୍କ କୃପାରେ ଅନିତ୍ୟ ଫଳର ଆଶାରହିତ, ସେ ଅଧିକାରୀ।" "ବେଦବିଧିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ତାହାର ମହାଫଳ ଅର୍ପଣ କରିଲେ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ତାହା ସାଲୋକ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ହୁଏ।" "ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଭକ୍ତି, ସେଉଁଠି ତେଣୁ ପରମ ଫଳ; ଉପାୟ ବିଭିନ୍ନ, ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ଶିଖାଇଛନ୍ତି। ସଂକ୍ଷେପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସାର ଓ ଉପାୟ କହିବି: କାନ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିବା, ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା।" "ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ହେଉଛି ମହାଉପାୟ; ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶୁଣିବା, ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦରକାର।" "ସ୍ରୋତ୍ର ପ୍ରମାଣ ଆମ ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କର, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣରେ ଏକାଗ୍ର ହୋ।" "ଲୋକେ ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ, ତାହା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସବୁଠି ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ, ତାହା ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ଜାଣି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।" "ତେଣୁ ଶ୍ରବଣ ପ୍ରଧାନ; ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ।" "ଏହି କ୍ରମରେ ଚିନ୍ତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଥାଯଥ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ଶିବ-ଯୋଗ ଉପଜେ; ଏବଂ ସାଲୋକ୍ୟ ଆଦି ଅବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କ୍ରମେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ।" "ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦେହଜ ଦୁଃଖ ଓ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୁଏ; ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଏହି କଷ୍ଟ ସହିବାକୁ ପଡ଼େ, ଏବଂ ପରେ ଶୁଭ ଫଳ ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳେ।" ଏହିଠାରେ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, କିପରି ଚିନ୍ତନ, କିପରି ଶ୍ରବଣ? କିପରି ଉଚ୍ଚାରଣ? ଏହି ସତ୍ୟ କହ।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମନର ଶୁଦ୍ଧି, ଯୁକ୍ତି ପ୍ରତି ପ୍ରେମ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁଣ, ରୂପ, ଲୀଳା ଓ ଉପାସନା, ଉଚ୍ଚାରଣ ଆଦି ନାମ ଚିନ୍ତନ ଏହା ଅବିରତ ଧ୍ୟାନ—ଏହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ସାଧ୍ୟ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ।" "ଗୀତ, ଶାସ୍ତ୍ରବାଣୀ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମହିମା, ଗୁଣ, ରୂପ, ଲୀଳା ଦେଖାଉଥିବା ନାମର ମଧୁର ପ୍ରଶଂସା—ଏହିଏ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ମଧ୍ୟମ ଉପାୟ।" "ଯେକୌଣସି ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁଠି ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ, ଶିବଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶବ୍ଦମାଳାକୁ କାନ ଦ୍ୱାରା ଯଥା ଏକ ନାରୀର ଖେଳା ଆଲିଙ୍ଗନ ପରି ଏକାଗ୍ରତାରେ ଶୁଣିବା—ଏହିଏ ଶ୍ରବଣ, ଯାହା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" "ସଦ୍ଗୁଣୀ ସଙ୍ଗରେ ଆସିଲେ ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରବଣ ହୁଏ; ପରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଏବଂ ଏହା ଦୃଢ଼ ହେଲେ ଚିନ୍ତନ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଶେଷରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ।" "ଏହି ଉପାୟର ମହିମା ବିଷୟରେ ପୁରାତନ ଋଷିମାନେ ଏକ ଘଟଣା କଥା କହିଛନ୍ତି; ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଏହା କହିବି, ମନୋଯୋଗ ଦେଇ ଶୁଣ।" "ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ମୋ ଗୁରୁ ବ୍ୟାସଦେବ, ପରାଶର ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ସେଠାକୁ ଯିବା ବେଳେ, ହଠାତ୍ ଦେବତା ସନତ୍କୁମାର ଦେବମାନ୍ୟ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।" "ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଓ ସଚେତନ ହୋଇ ବ୍ୟାସ ଅଜନ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଋଷି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ପାଦ୍ୟାର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ଦେବତା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଆସନ ଦେଲେ; ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—" "ହେ ଋଷି, ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଧ୍ୟାନ କର, ଯାହା ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଯୋଗ୍ୟ; ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତୁମେ କିଏଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛ? କି ଲକ୍ଷ୍ୟ?" "କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ କହିଲେ: ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ—ବେଦମାର୍ଗରେ ଭକ୍ତି ସହ କରୁଛି।" "ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ବହୁତ କିଛି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି; ତଥାପି ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୁରୁ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ—ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ମୁଁ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାର କାରଣ ଜାଣେନି।" "ଏହିପରି ମହାମୁନି ବ୍ୟାସଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, କୁମାର ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷର ନିଶ୍ଚିତ କାରଣ କହିଲେ: ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଶୁଣିବା, ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଓ ଚିନ୍ତନ କରିବା—ଏହି ତିନିଟି ମହାଉପାୟ, ଏହିଏ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ବେଦ ପ୍ରମାଣିତ।