ଏକ ଜଣ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥଳରେ ନ୍ୟାୟସଂଗତ ଉପାୟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନରେ ବାସ କରିବା ଉଚିତ, ସେ କେବେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଭଳି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ଦରକାର, ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଦୁଃଖରେ ନିଜକୁ ନିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଶିବଙ୍କ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଥିବା ଜଳ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟ ଶୁଭ ମନାଯାଏ; କିମ୍ବା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଦରିଦ୍ର ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଇପାରେ। ଶିବଭକ୍ତଙ୍କର ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ଶିବ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରେ; ଶିବଯୋଗୀଙ୍କର ଭିକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ 'ଶମ୍ଭୁ ତନ୍ତୁ' ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଏହା ଏଭଳି କୁହାଯାଏ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଉପାୟରେ ହେଉ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ବିକଳଙ୍କରେ ଖାଇବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟକୁ କେବେ ଖୋଲିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଶିବଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ କୁହିବା ଉଚିତ; ଶିବମନ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତତା କେବଳ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣିନାହିଁ। ଜଣେ ଶିବଭକ୍ତ ସଦା ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ବାସ କରିବା ଉଚିତ; ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଜ୍ଞାନୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି। ଯଥାବିଧି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିଲେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ; ସାରା ସାରା ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ଏହି ଶିବଜ୍ଞାନ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଶୁଣିଥିଲି—ଆମେ ଶୁଭ ହେଉ, ଆମର ଶିବ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦୃଢ଼ ହେଉ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ଶିବଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଋଷି ସୂତଙ୍କୁ କୁହିଲେ, “ହେ ସୂତ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ, ଶିବପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଶୁଭ ହେଉଛ। ତୁମେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ମହେଶଙ୍କର ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାତ୍ମ୍ୟକୁ ପୁନଃ କୁହ, ଯାହା ବ୍ୟାସ ପୂର୍ବରୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।” ଏବେ ସୂତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ କୁହିଲେ, “ହେ ଋଷିମାନେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଶିବଲିଙ୍ଗର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଏହା ସତ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହାର ପୂଜା କରି ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଋଷିମାନେ, ପ୍ରଜାପତିମାନେ—ସମସ୍ତେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରି ଚାହିଁଥିବା ଫଳ ପାଇଛନ୍ତି। ଦେବ, ଅସୁର, ମାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସମେତ ଅନେକ ଜଣେ ଏହି ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। କୃତ ଯୁଗରେ ଲିଙ୍ଗ ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେଉଥିଲା; ତ୍ରେତାରେ ସୋନା ଦ୍ୱାରା; ଦ୍ୱାପରରେ ପାରଦ ଦ୍ୱାରା; କିନ୍ତୁ କଳି ଯୁଗରେ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା। ଏଠି ଅଷ୍ଟ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହାକୁ ଅଖଣ୍ଡ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିଲେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମହା ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଥମ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରଶସ୍ତ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ (ପାର୍ଥିବ) ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏଭଳି ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜା ଓ ଆଦର ଯୋଗ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଜାତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ନଗରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ଉପବାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିବରାତ୍ରି ଉପବାସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଶକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଦି କେହି ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀ ନୁହେଁ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରେ, ତାହାର ପୂଜା ଫଳହୀନ ହୁଏ, ସ୍ନାନ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଇନାହିଁ। ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିଲେ ପୁଣ୍ୟ, ଆୟୁ, ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ; ସନ୍ତୁଷ୍ଟି, ପୋଷଣ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ, ଏହି ପୂଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଉପଲବ୍ଧ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା, ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏହି ପୂଜା ସମସ୍ତ ଚାହିଁଥିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରେ। ଯେଉଁଠି ଏକ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ଶୁଭ ବେଦୀ ଉପରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏଠି ଧନୀ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ, ପରେ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଯିଏ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦିନର ତିନି ସମୟରେ ବିଳ୍ବପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ, ଦଶ କିମ୍ବା ଏଗାର ଥର କରିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ। ଏହି ଦେହରେ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ମିଳେ; ଏହି ଦେଖିବା କିମ୍ବା ଛୁଇଁବାରେ ମାନବର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ସେ ଜୀବନ୍ତ ମୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶିବ ନିଜେ—ଏହି ଉପରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ଦେଖିବାରେ ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଦୁଇଟି ମିଳେ। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ଜୀବନ ଶେଷ ଯାଏ ଶିବଙ୍କ ନିବାସକୁ ଯାଏ। ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଶିବଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ଅନେକ ବର୍ଷ ଶିବ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଭୋଗ କରିଥାଏ, ପରେ ଭାରତରେ ରାଜା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ଯଦି କେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଥିବୀ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦିନେ ଦିନେ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ସଦା ଶିବ ଲୋକରେ ବାସ କରେ, ପରେ ଶିବଙ୍କ ସାଥିରେ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରେ। ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୃଥିବୀ ଶିବଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରେନାହିଁ, ସେ ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ବଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା ଭିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏହି ଅତି ଭୟଙ୍କର। ଯେଉଁପରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ପଞ୍ଚ ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ମାଟି ସହିତ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ।