ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି — ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଏସେନ୍ସ, ଯାହା ଅନେକ ରୂପରେ ବିସ୍ତାରିତ, ସେଇ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ବଶୀଭୂତ ହୋଇଯାଉଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ଶିବଙ୍କୁ 'ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରିବାରେ ସମର୍ଥ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ 'ବନରାଜ' ଭାବରେ ପରିଚିତ। କୌଣସି ଜନ୍ତୁ ଅଛି ନାହିଁ ଯେଉଁଥିରେ ସିଂହଙ୍କୁ ଭୟ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ 'ସିଂହ' ଭାବରେ ଉପମା ଦିଆଯାଏ। ଏଠାରେ 'ଶ' ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ, 'ମ' ଶବ୍ଦ ପୁରୁଷର ସୂଚନା ଦିଏ, ଏବଂ 'ଵ' ଶବ୍ଦ ଶକ୍ତି, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଏକତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ। ଏହିପରି, ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଶିବ ଭାବରେ ଭାବି, ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଭସ୍ମ ଲଗାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ପୂଜା ସମୟରେ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା କିମ୍ବା ଜଳ ବିନା, ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଯେଉଁଠି ପୂଜା ପାଇଁ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରି ପୂଜା କରିଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବପୂଜାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଶିବମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଏକ ତ୍ୟାଗୀ ହୋଇଯାଏ; ଶିବର ଅନୁୟାୟୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୁଏ, କାରଣ ସେ ଶିବଙ୍କୁ ଏକାନ୍ତ ଭାବରେ ଭଜନ କରେ। ଏକାନ୍ତ ଶିବବ୍ରତୀକୁ ଆଶୂଚି କିମ୍ବା ଜନ୍ମାଶୂଚି ମାନିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ମାଟି ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମର ଚିହ୍ନ ଫୋରେହେଡରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ନିଜ ହାତରେ କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ହାତରେ ଲଗାଇଲେ, ଏହା ଶିବଭକ୍ତର ଚିହ୍ନ; ଏହା ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରିଥାଏ, ଏହିପରି ଗୁରୁ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ। ଗୁରୁ ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିଥାଏ; ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରମ ଶିବ ଗୁରୁର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ତିନି ଗୁଣ ଦୂର କରି, ଶିବକୁ ପ୍ରଥମେ ଜାଗୃତ କରିଥାଏ; ଏହିପରି, ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁରେ ଆସ୍ଥା ରଖେ, ସେ ଗୁରୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଗୁରୁଙ୍କ ଦେହକୁ ଗୁରୁ ଲିଙ୍ଗ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି; ଗୁରୁ ସେବା ହେଉଛି ଗୁରୁ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା। ଶିଷ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶରୀର, ମନ ଓ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା, ଗୁରୁ କହିଥିବା କଥା, ସମ୍ଭବ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ, ସବୁ ସେବା କରିଥାଏ। ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିଲେ, ସେ ଜୀବନ ଓ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଥାଏ; ଏହିପରି, ସେ ଦୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଶରୀର ଦିଏ ସହିତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେଇ, ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଅର୍ପଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଖାଇପାରିବ। ଶିଷ୍ୟ ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଦୀକ୍ଷାର ସମ୍ପର୍କରୁ; ଜିହ୍ୱା, ଲିଙ୍ଗ, ମନ୍ତ୍ର, ଶୁକ୍ର, କଣ, ଓ ଗର୍ଭ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପିତା ପୁତ୍ରକୁ ଏହି ଜଗତରେ ବିଲିନ କରିଦିଏ। ଗୁରୁ ଜାଗୃତ କରି, ଶିଷ୍ୟକୁ ଜଗତରୁ ପାର କରିଦିଏ; ଏହି ଦୁଇର ତଫାତ ଜାଣି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପିତା ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ଉପାର୍ଜିତ ଧନ ଓ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା, ପାଦ ଠାରୁ କେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ଅଂଶର ସେବା କରିବା ଉଚିତ। ଧନ, ପାଦୁକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ, ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ, ସ୍ନାନ, ଅଭିଷେକ, ଅର୍ପଣ ଓ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ପୂଜା ହେଉଛି ଶିବ, ପରମାତ୍ମା ପୂଜା; ଗୁରୁଙ୍କ ଅବଶେଷ ନିଜ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଗୁରୁଙ୍କ ଅବଶେଷ, ଶିବଙ୍କ ଅବଶେଷ — ଜଳ, ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ — ଦ୍ୱିଜ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଶିବଭକ୍ତମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁଙ୍କ ଅନୁମତି ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ କାମ ଚୋରର ପରି; କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଯାହା ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦ୍ୟାନ ଦେଇ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଜଣେ ତଫାତ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର କରି, ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନ କରିଥାଏ; କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବାଧା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବରେ ଶେଷ ହୁଏ, ଫଳ ମିଳିଥାଏ; ଏହିପରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭରେ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଜ୍ୱର, ଗଠି, ରୋଗ ଓ ନିଜ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ। ଭୂତ, ଶ୍ୱାନ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଜନ୍ତୁ, ପିଲା, ଠିଆ ଲିଜାର୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଆସୁଥିବା ଦୁଃଖ ପାଇଁ। ଘରେ କଛୁଆ, ସାପ, ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଦେଖିବା, କିମ୍ବା ଗଛ, ନାରୀ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ବିଶେଷ କରି ଜନ୍ମ ସମୟରେ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଃଖ ଆସୁଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ପ୍ରକୃତିଜ; ଆଶୂଚି, ଶନିର ପତନ, ଏବଂ ବଡ଼ ମହାମାରୀ ଓ। ଜ୍ୱର, ମହାମାରୀ, ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ, ଗାଈ ଚିଚି, ଚିଚି, ଜନ୍ମ ତାରା ଯୋଗ, ଗ୍ରହ ଚାଳି, ଗ୍ରହ ଯୋଗ। ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦୁଃଖ; ଏହିପରି, ମୃତ, ଚଣ୍ଡାଳ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଘରେ ଆସିବା। ଏହିପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଦୁଃଖ ଆସୁଛି ବୋଲି ଜାଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଶାନ୍ତି ଯଜ୍ଞ କରି ଦୃଷ୍ଟ ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦିର, ଗାଈ ଶାଳା, ସ୍ତୂପ କିମ୍ବା ଘରର ଆଙ୍ଗଣ ମଧ୍ୟରେ, ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଭଲ ଭାବରେ ସଜାଯାଇଥିବା, କିମ୍ବା ଶୁଅଁ ସ୍ଥାନରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ। ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଧାନ ରଖି, ତାହାକୁ ସମାନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଏବଂ ତାହାକୁ ଚତୁର୍ଭୁଜ ରୂପରେ ଅଙ୍କନ କରିବା। ଏକ କଳସ ତାନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ତାଜା ଗୁଗୁଳ ଦ୍ୱାରା ଧୂପ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ କଳସ ରଖିବା; ଏହିପରି, ଚାରି ଦିଗରେ ରଖିବା। ଏଠି ଆଠ କଳସକୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଓ ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ଆମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ବୃକ୍ଷର ଡ଼ାଳ ରଖିବା। ନଉ ରତ୍ନ, ନୀଳମଣି ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ରଖିବା; ଏବଂ ଏକ ପୂଜାରୀ ଓ ତାଙ୍କର ଜନାଣୀକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା।