शिवपुराणम्

लिंगेबेरेभक्तजनेशिवमुद्दिश्यपूजयेत् कायेनमनसावाचाधनेनापिप्रपूजयेत्

लिंग किंवा इतर रूपात भक्तीभावाने, शरीर, मन, वाणी आणि संपत्तीनेही शिवाची पूजा करावी.

पुजया तु महेशो हि प्रकृतेः परमः शिवः प्रसादंकुरुतेसत्यंपूजकस्यविशेषतः

पूजेने परमेश्वर शिव, जो निसर्गापलीकडे आहे, तो खरोखर कृपा करतो—विशेषतः भक्तावर.

शिवप्रसादात्कर्माद्यंक्रमेणस्ववशंभवेत् कर्मारभ्यप्रकृत्यंतंयदासर्वं वशंभवेत्

शिवाच्या कृपेने कर्म वगैरे सर्व गोष्टी क्रमाने आपल्या अधीन येतात; कर्मापासून निसर्गापर्यंत सर्व काही जेव्हा वश होते, तेव्हा सर्व काही आपल्या नियंत्रणात येते.

तदामुक्त इतिप्रोक्तःस्वात्मारामोविराजते प्रसादात्परमेशस्यकर्म देहोयदावशः

तेव्हा त्याला 'मुक्त' असे म्हणतात, तो स्वतःतच आनंद मानतो; परमेश्वराच्या कृपेने जेव्हा शरीर आणि कर्म आपल्या अधीन येतात, तेव्हा तो तेजस्वी होतो.

तदावैशिवलोकेतुवासःसालोक्यमुच्यते सामीप्यंयातिसांबस्यतन्मात्रेचवशंगते

तेव्हा शिवाच्या लोकात वास करणे म्हणजे 'सालोक्य' म्हणतात; शंभूच्या जवळ जाणे म्हणजे 'सामीप्य', आणि फक्त त्याच्या अधीन राहणे म्हणजे त्याच्या अवस्थेत पोहोचणे.

तदातुशिवसायुज्यमायुधाद्यैः क्रियादिभिः महाप्रसादलाभेचबुद्धिश्चापिवशाभवेत्

तेव्हा शस्त्र वगैरे क्रियांनी शिवासोबत एकरूपता (सायुज्य) मिळते; मोठ्या कृपेने बुद्धीही आपल्या अधीन येते.

बुद्धिस्तुकार्यंप्रकृतेस्तत्सृष्टिरितिकथ्यते पुनर्महाप्रसादेनप्रकृतिर्वशमेष्यति

बुद्धी ही कर्माची कारणीभूत असून ती निसर्गाची निर्मिती आहे असं सांगितलं जातं; पण मोठ्या कृपेने निसर्गही आपल्या अधीन येतो.

शिवस्यमानसैश्वर्यंतदा ऽयत्नंभविष्यति सार्वज्ञाद्यंशिवैश्वर्यंलब्ध्वास्वात्मनि राजते

तेव्हा शिवाचे मनाचे ऐश्वर्य सहजपणे मिळते; शिवाची सर्वज्ञता आणि इतर सामर्थ्य मिळवून, तो स्वतःतच तेजस्वी होतो.

तत्सायुज्यमितिप्राहुर्वेदागमपरायणाः एवंक्रमेणमुक्तिःस्याल्लिंगादौपूजयास्वतः

हीच एकरूपता (सायुज्य) असे वेद आणि आगम मानणारे सांगतात; अशा प्रकारे क्रमाने मुक्ती मिळते, लिंगापासून सुरू होणाऱ्या पूजेने.

अतःशिवप्रसादार्थंक्रियाद्यैःपूजयेच्छिवम् शिवक्रिया शिवतपः शिवमंत्रजपः सदा

म्हणून शिवाची कृपा मिळवण्यासाठी, कर्म वगैरेने शिवाची पूजा करावी; शिवाची कृती, शिवाचे तप, आणि शिवमंत्राचा जप नेहमी करावा.

शिवज्ञानंशिवध्यानमुत्तरोत्तरमभ्यसेत् आसुप्तेरामृतेःकालंनयेद्वैशिवचिंतया

शिवाचे ज्ञान आणि शिवाचे ध्यान यांचा सातत्याने सराव करावा; जागरणापासून मृत्यूपर्यंत सर्व वेळ शिवाच्या चिंतनात घालवावा.

लिंगादौशिवपूजायाविधानंब्रूहिसर्वतः

आता, लिंगापासून सुरू होणाऱ्या शिवपूजेची पद्धत सर्व प्रकारे सांग.

लिंगानांचक्रमंवक्ष्येयथावच्छृणुत द्विजाः तदेवलिंगं प्रथमं प्रणवं सार्वकामिकम्

मी लिंगांची माळ योग्य प्रकारे सांगतो, ऐका, द्विजांनो! त्यात पहिले लिंग म्हणजे प्रणव, जे सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे.

सूक्ष्मप्रणवरूपंहिसूक्ष्मरूपंतुनिष्फलम् स्थूललिंगं हि सकलंतत्पञ्चाक्षरमुच्यते

सूक्ष्म रूप म्हणजेच सूक्ष्म प्रणव, जो अदृश्य आहे; स्थूल लिंग हे प्रकट रूप आहे, आणि तेच पंचाक्षरी म्हणून ओळखले जाते.

तयोः पूजातपः प्रोक्तंसाक्षान्मोक्षप्रदे उभे पौरुषप्रकृतिभूतानिलिंगानिसुबहूनिच

या दोन्हींची पूजा आणि तप हे थेट मुक्ती देणारे सांगितले आहे; दोन्ही पुरुष आणि प्रकृतीचे स्वरूप आहेत, आणि आणखीही अनेक लिंगे आहेत.

तानि विस्तरतोवक्तुं शिवो वेत्तिनचापरः भूविकाराणिलिंगानिज्ञातानिप्रब्रवीमिवः

ही लिंगे सविस्तर सांगायची क्षमता फक्त शिवालाच आहे, दुसऱ्या कोणालाही नाही; पण पृथ्वीच्या बदलांमुळे ओळखली गेलेली लिंगे मी सांगतो.

स्वयंभूलिंगंप्रथमंबिंदुलिंगंद्वितीयकम् प्रतिष्ठितंचरंचैवगुरुलिंगंतु पञ्चमम्

स्वयंभू लिंग हे पहिले, बिंदू लिंग दुसरे; प्रतिष्ठित आणि चल लिंग तिसरे आणि चौथे, आणि गुरु लिंग हे पाचवे आहे.

देवर्षितपसा तुष्टः सान्निध्यार्थंतुतत्रवै पृथिव्यन्तर्गतःशर्वोबीजं वै नादरूपतः

देव आणि ऋषी यांच्या तपामुळे समाधानी होऊन, शर्वाने आपल्या उपस्थितीसाठी पृथ्वीच्या आत नादरूप बीज ठेवले.

स्थावरांकुरवद्भूमिमुद्भिद्य व्यक्त एव सः स्वयंभूतं जातमिति स्वयंभूरिति तं विदुः

जसे अंकुर जमिनीतून फुटतो, तसेच ते प्रकट होते; जे स्वयंप्रकट आणि उत्पन्न झाले आहे, त्याला स्वयंभू लिंग म्हणतात.

तल्लिंगपूजया ज्ञानं स्वयमेव प्रवर्धते सुवर्णरजतादौ वा पृथिव्यांस्थिंडिलेपिवा

त्या लिंगाची पूजा केल्याने ज्ञान आपोआप वाढते, ते सोनं, चांदी किंवा इतर धातूचं असो, किंवा माती किंवा चिकणमातीचं असो.

स्वहस्ताल्लिखितं लिंगं शुद्धप्रणवमंत्रकम् यंत्रलिंगं समालिख्य प्रतिष्ठावाहनं चरेत्

स्वतःच्या हाताने काढलेले आणि शुद्ध प्रणव मंत्रासह असलेले लिंग यंत्र लिंग म्हणतात; ते काढून प्रतिष्ठा आणि आवाहन करावे.

बिंदुनादमयंलिंगंस्थावरंजंगमंचयत् भावनामयमेतद्धि शिवदृष्टं न संशयः

बिंदू आणि नाद यांच्यापासून बनलेले, स्थिर किंवा चल असलेले लिंग, हे मननातूनच निर्माण होते; हे शिवाने पाहिले आहे, यात शंका नाही.

यत्र विश्वस्यते शंभुस्तत्र तस्मै फलप्रदः स्वहस्ताल्लिख्यते यंत्रे स्थावरादावकृत्रिमे

जिथे शंभूवर विश्वास ठेवला जातो, तिथे तो फळ देतो; स्वतःच्या हाताने यंत्रावर काढलेले असो, किंवा स्थिर किंवा नैसर्गिक रूपात असो.

आवाह्यपूजयेच्छंभुंषोडशैरुपचारकैः स्वयमैस्वर्यमाप्नोतिज्ञानमभ्यासतोभवेत्

शंभूचे आवाहन करून सोळा उपचारांनी पूजा करावी; स्वतःच्या प्रयत्नाने ऐश्वर्य मिळते आणि सरावाने ज्ञान प्राप्त होते.

देवैश्च ऋषिभिश्चापिस्वात्मसिद्ध्यर्थमेवहि समंत्रेणात्महस्तेनकृतंयच्छुद्धमंडले

स्वतःच्या आत्मसिद्धीसाठी, देव आणि ऋषी मंत्राने आणि स्वतःच्या हाताने शुद्ध मंडलात शुद्ध लिंग निर्माण करतात.

शुद्धभावनया चैवस्थापितं लिंगमुत्तमम् तल्लिंगंपौरुषं प्राहुस्तत्प्रतिष्ठितमुच्यते

शुद्ध भावनेने स्थापन केलेले लिंग हे सर्वश्रेष्ठ मानले जाते; ते लिंग पुरुष लिंग म्हणतात आणि तेच प्रतिष्ठित मानले जाते.

तल्लिंगपूजयानित्यंपौरुषैश्वर्यमाप्नुयात् महद्भिर्ब्राह्मणैश्चापिराजभिश्चमहाधनैः

त्या लिंगाची नेहमी पूजा केल्याने पुरुषांचे ऐश्वर्य मिळते; मोठ्या ब्राह्मणांनी, राजांनी आणि श्रीमंतांनीही.

शिल्पिनाकल्पितंलिंगंमंत्रेणस्थापितंचयत् प्रतिष्ठितंप्राकृतंहिप्राकृतैश्वर्यभोगदम्

शिल्पकाराने बनवलेले आणि मंत्राने स्थापन केलेले लिंग प्रतिष्ठित आणि नैसर्गिक मानले जाते; ते नैसर्गिक ऐश्वर्य आणि भोग देते.

यदूर्जितंचनित्यं च तद्धि पौरुषमुच्यते यद्दुर्बलमनित्यं च तद्धि प्राकृतमुच्यते

जे सामर्थ्यवान आणि टिकाऊ आहे ते पुरुष लिंग म्हणतात; जे दुर्बल आणि क्षणिक आहे ते नैसर्गिक लिंग म्हणतात.