शिवपुराणम्

मंत्रविप्रत्वमापद्य पश्चाच्छुद्धो भवेद्द्विजः नारीवाथ नरो वाथ ब्राह्मणो वान्य एव वा

मंत्र जाणणारा होऊन द्विज शुद्ध होतो, मग तो स्त्री असो वा पुरुष, ब्राह्मण असो वा दुसरा कुणीही असो.

नमोन्तं वा नमः पूर्वमातुरः सर्वमातुरः सर्वदा जपेत् ततः स्त्रीणांतथैवोह्यगुरुर्निर्दर्शयेत्क्रमात्

'नमः' हे शेवटी असो किंवा सुरुवातीला, जो व्याकुळ आहे त्याने नेहमी पूर्ण मंत्र जपावा; तसेच स्त्रियांनाही गुरुने योग्य क्रमाने शिकवावे.

साधकः पञ्चलक्षान्ते शिवप्रीत्यर्थमेव हि महाभिषेक नैवेद्यं कृत्वा भक्तांश्च पूजयेत्

साधकाने पाच लक्ष जप पूर्ण केल्यावर, शंकराची कृपा मिळावी म्हणून महाअभिषेक करावा, नैवेद्य दाखवावा आणि भक्तांची पूजा करावी.

पूजया शिवभक्तस्य शिवः प्रीततरो भवेत् शिवस्य शिवभक्तस्य भेदो नास्ति शिवो हि सः

शिवभक्ताची पूजा केल्याने शंकर अत्यंत प्रसन्न होतो; शंकर आणि शिवभक्त यांच्यात काहीही फरक नाही, कारण तोच शंकर आहे.

शिवस्वरूपमंत्रस्यधारणाच्छिव एव हि शिवभक्तशरीरे हि शिवेतत्परमोभवेत्

शिवस्वरूप असलेला मंत्र धारण केल्याने तो खरोखरच शंकर होतो; शिवभक्ताच्या देहात तोच परम शंकर वास करतो.

शिवभक्ताः क्रियाः सर्वा वेदसर्वक्रियांविदुः यावद्यावच्छिवंमंत्रंयेनजप्तंभवेत्क्रमात्

शिवभक्तांची सर्व कर्मे म्हणजे वेदातील सर्व कर्मेच आहेत, जोपर्यंत शिवमंत्र योग्य रीतीने जपला जातो.

तावद्वैशिवसान्निध्यं तस्मिन्देहे न संशयः देवीलिंगंभवेद्रूपं शिवभक्तस्त्रियास्तथा

जोपर्यंत हे केले जाते, तोपर्यंत त्या देहात शंकराचे अस्तित्व नक्कीच असते; देवी, लिंग हेच रूप आहे आणि शिवभक्तही, मग तो स्त्री असो किंवा पुरुष.

यावन्मंत्रंजपेद्देव्यास्तावत्सान्निध्यमस्ति हि शिवंसंपूजयेद्धीमान्स्वयंवैशब्दरूपभाक्

देवीने मंत्र जपला तोपर्यंत त्याचे अस्तित्व असते; ज्ञानी माणसाने शब्दरूप असलेल्या शंकराचीच पूजा करावी.

स्वयंचैवशिवोभूत्वापरांशक्तिंप्रपूजयेत् शक्तिंबेरंचलिंगं च ह्यालेख्यामाययायजेत्

स्वतः शंकर होऊन, त्या पराशक्तीची पूजा करावी; शक्ती, मूर्ती आणि लिंग यांचीही, ती चित्रित असो किंवा कल्पनेतील असो, पूजा करावी.

शिवलिंगं शिवंमत्वास्वात्मानंशक्तिरूपकम् शक्तिलिंगंचदेवींचमत्वास्वंशिवरूपकम्

शिवलिंगाला शंकर समजावे आणि स्वतःला शक्तिरूप मानावे; तसेच शक्तिलिंग किंवा देवीला शक्तिरूप मानावे आणि स्वतःला शंकररूप समजावे.

शिवलिंगंनादरूपबिंदुरूपंतुशक्तिकम् उपप्रधानभावेन अन्योन्यासक्तलिंगकम्

शिवलिंग हे नादरूप आहे आणि शक्ती ही बिंदुरूप आहे; दोघांचे एकमेकांशी एकत्व, मुख्यत्वाने, जाणावे.

पूजयेच्च शिवंशक्तिसशिवोमूलभावनात् शिवभक्ताञ्छिवमत्ररूपकाञ्छिवरूपकान्

शंकर आणि शक्ती यांच्या मूळ एकतेचे ध्यान करून त्यांची पूजा करावी; आणि शिवभक्तांचीही, जे मंत्ररूप व शंकररूप आहेत, पूजा करावी.

षोडशैरुपचारैश्चपूजयेदिष्टमाप्नुयात् येनशुश्रूषणाद्यैश्च शिवभक्तस्य लिंगिनः

सोळा उपचारांनी पूजा केल्याने इच्छित फल मिळते; सेवा वगैरे करून लिंगधारी शिवभक्ताची पूजा करावी.

आनंदंजनयेद्विद्वाञ्छिवःप्रीततरो भवेत् शिवभक्तान्सपत्नीकान्पत्न्यासहसदैवतत्

ज्ञानी माणसाने आनंद निर्माण करावा, म्हणजे शंकर अत्यंत प्रसन्न होतो; शिवभक्तांची त्यांच्या पत्नींसह, दैवी दांपत्य म्हणून पूजा करावी.

पूजयेद्भोजनाद्यैश्चपञ्चवादशवाशतम् धनेदेहेचमंत्रेचभावनायामवंचकः

भोजन वगैरे अर्पणांनी, पाच, दहा किंवा शंभर वेळा पूजा करावी; पण जो संपत्ती, देह, मंत्र किंवा ध्यानात फसवणूक करतो—

शिवशक्तिस्वरूपेणनपुनर्जायते भुवि नाभेरधो ब्रह्मभागमाकंठंविष्णुभागकम्

शंकर आणि शक्तीच्या स्वरूपामुळे, तो पुन्हा पृथ्वीवर जन्म घेत नाही; नाभीखाली ब्रह्माचा भाग, गळ्यापर्यंत विष्णूचा भाग आहे.

मुखंलिंगमितिप्रोक्तंशिवभक्तशरीरकम् मृतान्दाहादियुक्तान्वादाहादिरहितान्मृतान्

मुख हेच लिंग मानले आहे, ते शिवभक्ताचे देह आहे; जे योग्य विधीने मरण पावले आणि जे विधीशिवाय मरण पावले—

उद्दिश्यपूजयेदादिपितरंशिवमेवहि पूजांकृत्वादिमातुश्चशिवभक्तांश्च पूजयेत्

पूर्वज आणि शिव यांची भक्तीभावाने पूजा करावी. आदिमातेची पूजा झाल्यावर, शिवभक्तांचाही सन्मान करावा.

पितृलोकंसमासाद्यक्रमान्मुक्तोभवेन्मृतः क्रियायुक्तदशभ्यश्चतपोयुक्तोविशिष्यते

पूर्वजांच्या लोकात पोहोचल्यावर, मरणानंतर हळूहळू मुक्ती मिळते. कर्म करणाऱ्यांमध्ये, तप करणारा श्रेष्ठ असतो.

तपोयुक्तशतेभ्यश्चजपयुक्तोविशिष्यते जपयुक्तसहस्रेभ्यः शिवज्ञानी विशिष्यते

शेकडो तप करणाऱ्यांमध्ये जप करणारा श्रेष्ठ असतो; हजारो जप करणाऱ्यांमध्ये शिवज्ञान असलेला सर्वांत श्रेष्ठ असतो.

शिवज्ञानिषुलक्षेषु ध्यानयुक्तो विशिष्यते ध्यानयुक्तेषु कोटिभ्यः समाधिस्थो विशिष्यते

हजारो शिवज्ञानींपैकी ध्यान करणारा श्रेष्ठ असतो; कोट्यवधी ध्यान करणाऱ्यांमध्ये समाधीस्थित असलेला सर्वांत श्रेष्ठ असतो.

उत्तरोत्तर वै शिष्ट्यात्पूजायामुत्तरोत्तरम् फलंवैशिष्ट्यरूपञ्चदुर्विज्ञेयंमनीषिभिः

पूजेत प्रत्येक पुढची पायरी मागीलपेक्षा श्रेष्ठ असते; त्या विशेष फळाचे स्वरूप ज्ञानी लोकांनाही समजणे कठीण आहे.

तस्माद्वैशिवभक्तस्यमहिमानंवेत्तिकोनरः शिवशक्त्योः पूजनं च शिवभक्तस्य पूजनम्

म्हणून, शिवभक्ताचा खरा महिमा कोण जाणू शकतो? शिव आणि शक्तीची पूजा, तसेच शिवभक्तांचा सन्मान—

कुरुतेयोनरोभक्त्यासशिवः शिवमेधते य इमं पठते ऽध्यायमर्थवद्वेदसंमतम्

जो कोणी हे भक्तीने करतो, तो शिवाशी एकरूप होतो; आणि जो हा अर्थपूर्ण, वेदांनी मान्य केलेला उपदेश वाचतो आणि मनन करतो—

शिवज्ञानीभवेद्विप्रःशिवेन सहमोदते श्रावयेच्छिवभक्तांश्चविशेषज्ञो मनीश्वराः

तो ब्राह्मण शिवज्ञानी होतो, शिवासोबत आनंद अनुभवतो, आणि विशेष विद्वान व बुद्धिमान म्हणून शिवभक्तांना हे शिकवावे.

शिवप्रसादशिद्धिः स्याच्छिवस्यकृपया बुधाः

शिवाची कृपा मिळणे, हे फक्त शिवाच्या दयेनेच साध्य होते, हे ज्ञानीहो.

बंधमोक्षस्वरूपं हि ब्रूहि सर्वार्थवित्तम बंधमोक्षंतथोपायंवक्ष्ये ऽहंशृणुतादरात्

सर्वार्थ जाणणाऱ्या, तू मला बंधन आणि मुक्तीचे खरे स्वरूप सांग. आता मी तुला बंधन, मुक्ती आणि त्याचे उपाय सांगतो, लक्षपूर्वक ऐक.

प्रकृत्याद्यष्टबंधेनबद्धोजीवः स उच्यते प्रकृत्याद्यष्टबंधेननिर्मुक्तोमुक्त उच्यते

जीव प्रकृतीपासून सुरू होणाऱ्या आठ बंधनांनी बांधला गेला असेल, तर त्याला बांधलेला म्हणतात; आणि त्याच आठ बंधनांपासून मुक्त झाल्यास, त्याला मुक्त म्हणतात.

प्रकृत्यादिवशीकारोमोक्ष इत्युच्यतेस्वतः बद्धजीवस्तुनिर्मुक्तोमुक्तजीवः स कथ्यते

प्रकृती आणि इतरांच्या अधीन असणे म्हणजे बंधन; त्यापासून मुक्त असणे म्हणजेच मुक्ती. जो जीव बांधला आहे तो बांधलेला, आणि जो मुक्त आहे तो मुक्त जीव म्हणतात.