शिवपुराणम्

नन्दिसंस्थानतः पश्चान्नविदुः शिववैभवम् नंदीश्वरोबहिस्तिष्ठन्पञ्चाक्षरमुपासते

नंदीच्या आसनापुढे, शिवाचे वैभव कुणालाही कळत नाही; नंदीश्वर बाहेर उभा राहून पंचाक्षरी मंत्राची उपासना करतो.

एवं गुरुक्रमाल्लब्धं नंदीशाच्च मयापुनः ततः परंस्वसंवेद्यं शिवे नैवानुभावितम्

अशा प्रकारे, गुरु परंपरेने आणि नंदीश्वराकडून मी हे मिळवले; त्यापुढे, शिवामध्ये स्वतः अनुभवलेले ज्ञान कधीच मिळत नाही.

शिवस्यकृपयासाक्षाच्छिवलोकस्यवैभवम् विज्ञातुंशक्यते सर्वैर्नान्यथेत्याहुरास्तिकाः

फक्त शिवाच्या कृपेनेच, शिवलोकाचे वैभव सर्वांना कळू शकते; अन्यथा तसे होत नाही, असे श्रद्धावान लोक म्हणतात.

एवंक्रमेणमुक्ताःस्युर्ब्राह्मणावैजितेंद्रियः अन्येषां च क्रमंवक्ष्ये गदतः शृणुतादरात्

अशा प्रकारे, इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या ब्राह्मणांना एकामागून एक मुक्ती मिळते; आता मी इतरांसाठीची परंपरा सांगतो—मन लावून ऐका.

गुरूपदेशाज्जाप्यंवैब्राह्मणानांनमो ऽंतकम् पञ्चाक्षरं पञ्चलक्षमायुष्यंप्रजपेद्विधिः

गुरुच्या उपदेशाने, ब्राह्मणांनी 'नम:' असा पंचाक्षरी मंत्र पाच लाख वेळा दीर्घायुष्यासाठी नियमाने जपावा.

स्त्रीत्वापनयनार्थंतुपञ्चलक्षंजपेत्पुनः मंत्रेणपुरुषोभूत्वाक्रमान्मुक्तोभवेद्बुधः

स्त्रीत्व दूर करण्यासाठी पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राचा पाच लाख वेळा जप करावा; मंत्राच्या प्रभावाने पुरुष होऊन, एकामागून एक मुक्ती मिळते.

क्षत्रियःपञ्चलक्षेणक्षत्त्रत्वमपनेष्यति पुनश्चपञ्चलक्षेणक्षत्त्रियोब्राह्मणोभवेत्

क्षत्रिय पंचाक्षरी मंत्राच्या पाच लाख जपाने आपले क्षत्रियत्व दूर करतो; पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने क्षत्रिय ब्राह्मण होतो.

मंत्रसिद्धिर्जपाच्चैवक्रमान्मुक्तोभवैन्नरः वैश्यस्तुपञ्चलक्षेणवैश्यत्वमपनेष्यति

मंत्रसिद्धी आणि जपाने, एकामागून एक मनुष्य मुक्त होतो; वैश्य पंचाक्षरी मंत्राच्या पाच लाख जपाने आपले वैश्यत्व दूर करतो.

पुनश्चपञ्चलक्षेणमंत्रक्षत्त्रिय उच्यते पुनश्चपञ्चलक्षेण क्षत्त्रत्वमपनेष्यति

पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने, तो मंत्रक्षत्रिय म्हणवला जातो; पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने क्षत्रियत्वही दूर होते.

पुनश्चपञ्चलक्षेणमंत्रब्राह्मण उच्यते शूद्रश्चैवनमोंतेन पञ्चविंशतिलक्षतः

पुन्हा, पाच लक्ष वेळा जप केल्यावर तो मंत्र ब्राह्मणासाठी सांगितला आहे; आणि शूद्रासाठी 'नमः' या शब्दासह पंचवीस लक्ष वेळा जप करावा.

मंत्रविप्रत्वमापद्य पश्चाच्छुद्धो भवेद्द्विजः नारीवाथ नरो वाथ ब्राह्मणो वान्य एव वा

मंत्र जाणणारा होऊन द्विज शुद्ध होतो, मग तो स्त्री असो वा पुरुष, ब्राह्मण असो वा दुसरा कुणीही असो.

नमोन्तं वा नमः पूर्वमातुरः सर्वमातुरः सर्वदा जपेत् ततः स्त्रीणांतथैवोह्यगुरुर्निर्दर्शयेत्क्रमात्

'नमः' हे शेवटी असो किंवा सुरुवातीला, जो व्याकुळ आहे त्याने नेहमी पूर्ण मंत्र जपावा; तसेच स्त्रियांनाही गुरुने योग्य क्रमाने शिकवावे.

साधकः पञ्चलक्षान्ते शिवप्रीत्यर्थमेव हि महाभिषेक नैवेद्यं कृत्वा भक्तांश्च पूजयेत्

साधकाने पाच लक्ष जप पूर्ण केल्यावर, शंकराची कृपा मिळावी म्हणून महाअभिषेक करावा, नैवेद्य दाखवावा आणि भक्तांची पूजा करावी.

पूजया शिवभक्तस्य शिवः प्रीततरो भवेत् शिवस्य शिवभक्तस्य भेदो नास्ति शिवो हि सः

शिवभक्ताची पूजा केल्याने शंकर अत्यंत प्रसन्न होतो; शंकर आणि शिवभक्त यांच्यात काहीही फरक नाही, कारण तोच शंकर आहे.

शिवस्वरूपमंत्रस्यधारणाच्छिव एव हि शिवभक्तशरीरे हि शिवेतत्परमोभवेत्

शिवस्वरूप असलेला मंत्र धारण केल्याने तो खरोखरच शंकर होतो; शिवभक्ताच्या देहात तोच परम शंकर वास करतो.

शिवभक्ताः क्रियाः सर्वा वेदसर्वक्रियांविदुः यावद्यावच्छिवंमंत्रंयेनजप्तंभवेत्क्रमात्

शिवभक्तांची सर्व कर्मे म्हणजे वेदातील सर्व कर्मेच आहेत, जोपर्यंत शिवमंत्र योग्य रीतीने जपला जातो.

तावद्वैशिवसान्निध्यं तस्मिन्देहे न संशयः देवीलिंगंभवेद्रूपं शिवभक्तस्त्रियास्तथा

जोपर्यंत हे केले जाते, तोपर्यंत त्या देहात शंकराचे अस्तित्व नक्कीच असते; देवी, लिंग हेच रूप आहे आणि शिवभक्तही, मग तो स्त्री असो किंवा पुरुष.

यावन्मंत्रंजपेद्देव्यास्तावत्सान्निध्यमस्ति हि शिवंसंपूजयेद्धीमान्स्वयंवैशब्दरूपभाक्

देवीने मंत्र जपला तोपर्यंत त्याचे अस्तित्व असते; ज्ञानी माणसाने शब्दरूप असलेल्या शंकराचीच पूजा करावी.

स्वयंचैवशिवोभूत्वापरांशक्तिंप्रपूजयेत् शक्तिंबेरंचलिंगं च ह्यालेख्यामाययायजेत्

स्वतः शंकर होऊन, त्या पराशक्तीची पूजा करावी; शक्ती, मूर्ती आणि लिंग यांचीही, ती चित्रित असो किंवा कल्पनेतील असो, पूजा करावी.

शिवलिंगं शिवंमत्वास्वात्मानंशक्तिरूपकम् शक्तिलिंगंचदेवींचमत्वास्वंशिवरूपकम्

शिवलिंगाला शंकर समजावे आणि स्वतःला शक्तिरूप मानावे; तसेच शक्तिलिंग किंवा देवीला शक्तिरूप मानावे आणि स्वतःला शंकररूप समजावे.

शिवलिंगंनादरूपबिंदुरूपंतुशक्तिकम् उपप्रधानभावेन अन्योन्यासक्तलिंगकम्

शिवलिंग हे नादरूप आहे आणि शक्ती ही बिंदुरूप आहे; दोघांचे एकमेकांशी एकत्व, मुख्यत्वाने, जाणावे.

पूजयेच्च शिवंशक्तिसशिवोमूलभावनात् शिवभक्ताञ्छिवमत्ररूपकाञ्छिवरूपकान्

शंकर आणि शक्ती यांच्या मूळ एकतेचे ध्यान करून त्यांची पूजा करावी; आणि शिवभक्तांचीही, जे मंत्ररूप व शंकररूप आहेत, पूजा करावी.

षोडशैरुपचारैश्चपूजयेदिष्टमाप्नुयात् येनशुश्रूषणाद्यैश्च शिवभक्तस्य लिंगिनः

सोळा उपचारांनी पूजा केल्याने इच्छित फल मिळते; सेवा वगैरे करून लिंगधारी शिवभक्ताची पूजा करावी.

आनंदंजनयेद्विद्वाञ्छिवःप्रीततरो भवेत् शिवभक्तान्सपत्नीकान्पत्न्यासहसदैवतत्

ज्ञानी माणसाने आनंद निर्माण करावा, म्हणजे शंकर अत्यंत प्रसन्न होतो; शिवभक्तांची त्यांच्या पत्नींसह, दैवी दांपत्य म्हणून पूजा करावी.

पूजयेद्भोजनाद्यैश्चपञ्चवादशवाशतम् धनेदेहेचमंत्रेचभावनायामवंचकः

भोजन वगैरे अर्पणांनी, पाच, दहा किंवा शंभर वेळा पूजा करावी; पण जो संपत्ती, देह, मंत्र किंवा ध्यानात फसवणूक करतो—

शिवशक्तिस्वरूपेणनपुनर्जायते भुवि नाभेरधो ब्रह्मभागमाकंठंविष्णुभागकम्

शंकर आणि शक्तीच्या स्वरूपामुळे, तो पुन्हा पृथ्वीवर जन्म घेत नाही; नाभीखाली ब्रह्माचा भाग, गळ्यापर्यंत विष्णूचा भाग आहे.

मुखंलिंगमितिप्रोक्तंशिवभक्तशरीरकम् मृतान्दाहादियुक्तान्वादाहादिरहितान्मृतान्

मुख हेच लिंग मानले आहे, ते शिवभक्ताचे देह आहे; जे योग्य विधीने मरण पावले आणि जे विधीशिवाय मरण पावले—

उद्दिश्यपूजयेदादिपितरंशिवमेवहि पूजांकृत्वादिमातुश्चशिवभक्तांश्च पूजयेत्

पूर्वज आणि शिव यांची भक्तीभावाने पूजा करावी. आदिमातेची पूजा झाल्यावर, शिवभक्तांचाही सन्मान करावा.

पितृलोकंसमासाद्यक्रमान्मुक्तोभवेन्मृतः क्रियायुक्तदशभ्यश्चतपोयुक्तोविशिष्यते

पूर्वजांच्या लोकात पोहोचल्यावर, मरणानंतर हळूहळू मुक्ती मिळते. कर्म करणाऱ्यांमध्ये, तप करणारा श्रेष्ठ असतो.