शिवपुराणम्

क्रियादिशिवकर्मभ्यः शिवज्ञानंप्रसाधयेत् तद्दर्शनगताःसर्वेमुक्ता एव नसंशयः

कर्म, पूजन वगैरे शिवकर्मांमधून शिवज्ञान मिळवावं. जे त्या ज्ञानात पोहोचतात, ते नक्कीच मुक्त होतात, यात शंका नाही.

मुक्तिरात्मस्वरूपेणस्वात्मारामत्वमेवहि क्रियातपोजपज्ञानध्यानधर्मेषुसुस्थितः

मुक्ती म्हणजे स्वतःच्या आत्म्यात रममाण होणं, म्हणजेच आपल्या खऱ्या स्वरूपात आनंद मानणं. जो कर्म, तप, जप, ज्ञान आणि ध्यान यात दृढ असतो, तोच हे साधतो.

शिवस्यदर्शनंलब्धास्वात्मारामत्वमेवहि यथारविःस्वकिरणादशुद्धिमपनेष्यति

शिवाचं दर्शन झाल्यावर, माणूस खऱ्या अर्थाने आपल्या आत्म्यात रमतो, जसं सूर्य आपल्या किरणांनी अशुद्धता दूर करतो.

कृपाविचक्षणःशंभुरज्ञानमपनेष्यति अज्ञानविनिवृत्तौतुशिवज्ञानंप्रवर्तते

शंभू, जो दयाळू आहे, तो अज्ञान दूर करतो. अज्ञान नाहीसं झालं की, शिवज्ञान प्रकट होतं.

शिवज्ञानात्स्वस्वरूपमात्मारामत्वमेष्यति आत्मारामत्वसंसिद्धौकृतकृत्योभवेन्नरः

शिवज्ञानामुळे आपलं खरं स्वरूप आणि आत्म्यातील आनंद मिळतो. आत्मरमण पूर्ण झाल्यावर, माणूस सर्व कर्तव्य पार पाडल्यासारखा होतो.

पुनश्चशतलक्षेणब्रह्मणःपदमाप्नुयात् पुनश्चशतलक्षेणविष्णोःपदमवाप्नुयात्

पुन्हा, शंभर हजार जन्मांनंतर ब्रह्माचा पद मिळतो. पुन्हा, शंभर हजार जन्मांनंतर विष्णूचं पद मिळतं.

पुनश्चशतलक्षेणरुद्रस्यपदमाप्नुयात् पुनश्च शतलक्षेण ऐश्वर्यं पदमाप्नुयात्

पुन्हा, शंभर हजार जन्मांनंतर रुद्राचं पद मिळतं. आणि पुन्हा, शंभर हजार जन्मांनंतर ऐश्वर्याचं पद मिळतं.

पुनश्चैवंविधेनैव जपेन सुसमाहितः शिवलोकादिभूतं हि कालचक्रमवाप्नुयात्

पुन्हा, असंच एकाग्रतेने जप केल्यावर, शिवलोक वगैरेचं सार असलेलं काळचक्र मिळतं.

कालचक्रंपञ्चचक्रमेकैकेनक्रमोत्तरे सृष्टिमोहौब्रह्मचक्रंभोगमोहौतुवैष्णवम्

काळचक्र हे पाच प्रकारचं आहे, एकामागून एक येणारं. सृष्टीचं चक्र हे ब्रह्माचं, भोगाचं चक्र हे विष्णूचं आहे.

कोपमोहौरौद्रचक्रंभ्रमणंचैश्वरंविदुः शिवचक्रंज्ञानमोहौपञ्चचक्रंविदुर्बुधाः

कोपाचं चक्र हे रुद्राचं, मोहाचं चक्र हे ईश्वराचं मानतात. ज्ञानी लोक शिवाचं चक्र म्हणजे ज्ञान आणि मोह—असं पाच चक्रांचं स्वरूप ओळखतात.

पुनश्चदशकोट्या हि कारणब्रह्मणः पदम् पुनश्च दशकोट्याहितत्पदैश्वर्यमाप्नुयात्

पुन्हा, दहा कोटी जन्मांनंतर कारणब्रह्माचं पद मिळतं. आणि पुन्हा, दहा कोटी जन्मांनंतर त्या पदाचं ऐश्वर्य मिळतं.

एवं क्रमेण विष्ण्वादेः पदंलब्ध्वामहौजसः क्रमेणतत्पदैश्वर्यं लब्ध्वाचैवमहात्मनः

अशा प्रकारे, विष्णू वगैरे महान सामर्थ्य असलेल्या स्थानांमध्ये एकामागून एक पोहोचून, त्या स्थानांचे राज्यही मिळवून, आणि शेवटी त्या महान आत्म्याचेही राज्य मिळते.

शतकोटिमनुं जप्त्वा पञ्चोत्तरमतंद्रितः शिवलोकमवाप्नोतिपञ्चमावरणाद्बहिः

शंभर कोटी वेळा मंत्राचा जप अखंड भक्तीने केल्यावर, मनुष्य पाचव्या आवरणाच्या बाहेर असलेल्या शिवलोकात पोहोचतो.

राजसंमंडपंतत्रनंदीसंस्थानमुत्तमम् तपोरूपश्चवृषभस्तत्रैवपरिदृश्यते

तेथे राजवाड्यासारखा मंडप आहे, त्यात नंदीचे श्रेष्ठ आसन आहे; आणि तिथेच तपस्वी रूपातील वृषभही दिसतो.

सद्योजातस्यतत्स्थानंपञ्चमावरणंपरम् वामदेवस्यचस्थानंचतुर्थावरणंपुनः

सद्योजाताचे स्थान हे पाचवे, म्हणजेच सर्वात श्रेष्ठ आवरण आहे; आणि वामदेवाचे स्थान पुन्हा चौथ्या आवरणात आहे.

अघोरनिलयंपश्चात्तृतीयावरणंपरम् पुरुषस्यैवसांबस्यद्वितीयावरणंशुभम्

अघोराचे निवासस्थान तिसऱ्या, श्रेष्ठ आवरणात आहे; आणि शंभूच्या पुरुषाचे स्थान दुसऱ्या, शुभ आवरणात आहे.

ईशानस्यपरस्यैवप्रथमावरणंततः ध्यानधर्मस्य च स्थानंपञ्चमंमंडपंततः

ईशानाचे, श्रेष्ठाचे स्थान मग पहिले आवरण आहे; आणि ध्यान व धर्माचे स्थान त्यानंतर पाचव्या मंडपात आहे.

बलिनाथस्यसंस्थानंतत्रपूर्णामृतप्रदम् चतुर्थंमंडपंपश्चाच्चंद्रशेखरमूर्तिमत्

बलीनाथाचे स्थान तिथे पूर्ण अमृत देणारे आहे; त्यानंतर चौथा मंडप चंद्रशेखराच्या मूर्तीने युक्त आहे.

सोमस्कंदस्यचस्थानंतृतीयंमंडपंपरम् द्वितीयंमंडपंनृत्यमंडपंप्राहुरास्तिकाः

सोमस्कंदाचे स्थान तिसऱ्या, श्रेष्ठ मंडपात आहे; दुसरा मंडप ज्ञानी लोक नृत्याचा मंडप म्हणतात.

प्रथमंमूलमायायाः स्थानंतत्रैवशोभनम् ततः परं गर्भगृहंलिंगस्थानं परं शुभम्

मूळ मायाचे पहिले, सुंदर स्थान तिथेच आहे; त्यानंतर पुढे गर्भगृह, म्हणजेच लिंगाचे शुभ स्थान आहे.

नन्दिसंस्थानतः पश्चान्नविदुः शिववैभवम् नंदीश्वरोबहिस्तिष्ठन्पञ्चाक्षरमुपासते

नंदीच्या आसनापुढे, शिवाचे वैभव कुणालाही कळत नाही; नंदीश्वर बाहेर उभा राहून पंचाक्षरी मंत्राची उपासना करतो.

एवं गुरुक्रमाल्लब्धं नंदीशाच्च मयापुनः ततः परंस्वसंवेद्यं शिवे नैवानुभावितम्

अशा प्रकारे, गुरु परंपरेने आणि नंदीश्वराकडून मी हे मिळवले; त्यापुढे, शिवामध्ये स्वतः अनुभवलेले ज्ञान कधीच मिळत नाही.

शिवस्यकृपयासाक्षाच्छिवलोकस्यवैभवम् विज्ञातुंशक्यते सर्वैर्नान्यथेत्याहुरास्तिकाः

फक्त शिवाच्या कृपेनेच, शिवलोकाचे वैभव सर्वांना कळू शकते; अन्यथा तसे होत नाही, असे श्रद्धावान लोक म्हणतात.

एवंक्रमेणमुक्ताःस्युर्ब्राह्मणावैजितेंद्रियः अन्येषां च क्रमंवक्ष्ये गदतः शृणुतादरात्

अशा प्रकारे, इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या ब्राह्मणांना एकामागून एक मुक्ती मिळते; आता मी इतरांसाठीची परंपरा सांगतो—मन लावून ऐका.

गुरूपदेशाज्जाप्यंवैब्राह्मणानांनमो ऽंतकम् पञ्चाक्षरं पञ्चलक्षमायुष्यंप्रजपेद्विधिः

गुरुच्या उपदेशाने, ब्राह्मणांनी 'नम:' असा पंचाक्षरी मंत्र पाच लाख वेळा दीर्घायुष्यासाठी नियमाने जपावा.

स्त्रीत्वापनयनार्थंतुपञ्चलक्षंजपेत्पुनः मंत्रेणपुरुषोभूत्वाक्रमान्मुक्तोभवेद्बुधः

स्त्रीत्व दूर करण्यासाठी पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राचा पाच लाख वेळा जप करावा; मंत्राच्या प्रभावाने पुरुष होऊन, एकामागून एक मुक्ती मिळते.

क्षत्रियःपञ्चलक्षेणक्षत्त्रत्वमपनेष्यति पुनश्चपञ्चलक्षेणक्षत्त्रियोब्राह्मणोभवेत्

क्षत्रिय पंचाक्षरी मंत्राच्या पाच लाख जपाने आपले क्षत्रियत्व दूर करतो; पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने क्षत्रिय ब्राह्मण होतो.

मंत्रसिद्धिर्जपाच्चैवक्रमान्मुक्तोभवैन्नरः वैश्यस्तुपञ्चलक्षेणवैश्यत्वमपनेष्यति

मंत्रसिद्धी आणि जपाने, एकामागून एक मनुष्य मुक्त होतो; वैश्य पंचाक्षरी मंत्राच्या पाच लाख जपाने आपले वैश्यत्व दूर करतो.

पुनश्चपञ्चलक्षेणमंत्रक्षत्त्रिय उच्यते पुनश्चपञ्चलक्षेण क्षत्त्रत्वमपनेष्यति

पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने, तो मंत्रक्षत्रिय म्हणवला जातो; पुन्हा पंचाक्षरी मंत्राच्या जपाने क्षत्रियत्वही दूर होते.