शिवपुराणम्

होमान्ते दक्षिणादेयागुरोर्गोमिथुनं तथा ईशानादिस्वरूपांस्तान्गुरुंसांबंविभाव्य च

हवन झाल्यावर, गुरुला गायीचे जोड दान द्यावे, आणि गुरु ईशानादी रूपांनी युक्त आहे असे ध्यान करावे.

तेषां पत्सिक्ततोयेनस्वशिरः स्नानमाचरेत् षट्त्रिंशत्कोटितीर्थेषुसद्यःस्नानफलंलभेत्

त्यांनी शिंपडलेल्या पाण्याने आपले डोके स्नान करावे, त्यामुळे छत्तीस कोटी तीर्थांमध्ये स्नान केल्याचे फळ त्वरित मिळते.

दशांगमन्नंतेषां वैदद्याद्वैभक्तिपूर्वकम् पराबुद्ध्यागुरोः पत्नीमीशानादिक्रमेण तु

त्यांना भक्तीपूर्वक दहा प्रकारच्या पदार्थांचे जेवण द्यावे, आणि गुरुपत्नीला देखील, ईशानापासून क्रमाने द्यावे.

परमान्नेनसंपूज्ययथाविभवविस्तरम् रुद्राक्षवस्त्रपूर्वंचवटकापूपकैर्युतम्

आपल्या सामर्थ्यानुसार उत्तम अन्न, रुद्राक्ष, वस्त्र, आणि लाडू-पुरणपोळी यांसह त्यांचा सन्मान करावा.

बलिदानंततः कृत्वाभूरिभोजनमाचरेत् ततः संप्रार्थ्यदेवेशंजपंतावत्समापयेत्

नंतर बळीदान करून, मोठे जेवण घालावे; मग देवाची प्रार्थना करून, जप पूर्ण करावा.

पुरश्चरणमेवंतुकृत्वामन्त्रीभवेन्नरः पुनश्चपञ्च लक्षेणसर्वपापक्षयोभवेत्

अशी पुरश्चर्या केल्याने माणूस खरा साधक होतो; आणि पुन्हा पाच लाख जप केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.

अतलादिसमारभ्यसत्यलोकावधिक्रमात् पञ्चलक्षजपात्तत्तल्लोकैश्वर्यमवाप्नुयात्

अटळापासून सत्यलोकापर्यंत, पाच लाख जप केल्याने त्या त्या लोकांचे ऐश्वर्य मिळते.

मध्येमृतश्चेद्भोगांतेभूमौतज्जापकोभवेत् पुनश्चपञ्चलक्षेणब्रह्मसामीप्यमाप्नुयात्

जर कोणी मधल्या काळात, म्हणजे भोगाच्या शेवटी मरण पावला, तर तो पुन्हा पृथ्वीवर मंत्र पठण करणारा म्हणून जन्म घेतो; आणि पुन्हा पाच लाख वेळा पठण केल्यावर त्याला ब्रह्माच्या सान्निध्यात स्थान मिळते.

पुनश्चपञ्चलक्षेण सारूप्यैश्वर्यमाप्नुयात् आहत्यशतलक्षेणसाक्षाद्ब्रह्मसमोभवेत्

पुन्हा पाच लाख वेळा पठण केल्यावर त्याला ब्रह्मासारखे रूप आणि ऐश्वर्य मिळते; आणि एक कोटी वेळा पठण केल्यावर तो ब्रह्मासमान होतो.

कार्यब्रह्मण एवं हि सायुज्यंप्रतिपद्य वै यथेष्टंभोगमाप्नोतितद्ब्रह्मप्रलयावधि

कार्यब्रह्माशी एकरूपता मिळाल्यावर, तो इच्छेप्रमाणे भोग उपभोगतो आणि हे ब्रह्माच्या प्रलयापर्यंत चालू राहते.

पुनः कल्पांतरेवृत्ते ब्रह्मपुत्रः सजायते पुनश्चतपसादीप्तःक्रमान्मुक्तोभविष्यति

पुन्हा दुसऱ्या कल्पात तो ब्रह्माचा पुत्र म्हणून जन्म घेतो; आणि पुन्हा तपाने तेजस्वी होऊन हळूहळू मुक्ती प्राप्त करतो.

पृथ्व्यादिकार्यभूतेभ्योलोकावैनिर्मिताःक्रमात् पातालादि च सत्यांतंब्रह्मलोकाश्चतुर्दश

पृथ्वीपासून सुरू होणाऱ्या, पाताळापासून सत्यपर्यंत असलेल्या चौदा लोकांची निर्मिती, पृथ्वीसारख्या पंचमहाभूतांपासून क्रमाने होते.

सत्यादूर्ध्वंक्षमांतंवैविष्णुलोकाश्चतुर्दश क्षमलोकेकार्यविष्णुर्वैकुंठेवरपत्तने

सत्यलोकाच्या वरपासून पृथ्वीपर्यंत विष्णूचे चौदा लोक आहेत; पृथ्वीच्या लोकात कार्यरूप विष्णू वैकुंठ या उत्तम नगरीत वास करतो.

कार्यलक्ष्म्यामहाभोगिरक्षांकृत्वा ऽधितिष्ठति तदूर्ध्वगाश्चाशुच्यंतालोकाष्टाविंशतिः स्थिताः

कार्यलक्ष्मीच्या रूपाने मोठ्या आनंदाने तो तेथे रक्षण करतो आणि वास करतो; त्याच्या वरती अशुचि या शेवटच्या लोकापर्यंत अठ्ठावीस लोक वसलेले आहेत.

शुचौलोकेतुकैलासेरुद्रोवैभूतहृत्स्थितः षडुत्तराश्चपञ्चाशदहिंसांतास्तदूर्ध्वगाः

शुचि या लोकात कैलासावर, मोठ्या वैभवाने युक्त असलेला रुद्र वास करतो; आणि त्याच्या वरती छप्पन्न शांत, अहिंसक लोक वसलेले आहेत.

अहिंसालोकमास्थायज्ञानकैलासकेपुरे कार्येश्वरस्तिरोभावंसर्वान्कृत्वाधितिष्ठति

अहिंसा या लोकात, ज्ञान-कैलास या नगरीत, कार्येश्वर सर्वांना अदृश्य करून तेथे वास करतो.

तदंतेकालचक्रंहिकालातीतस्ततःपरम् शिवेनाधिष्ठितस्तत्रकालश्चक्रेश्वराह्वयः

त्याच्या शेवटी काळचक्र आहे; त्यापुढे काळाच्या पलीकडे जे आहे, तेथे शिव वास करतो आणि तिथे काळाला चक्रेश्वर असे नाव आहे.

माहिषं धर्ममास्थायसर्वान्कालेन युंजति असत्यश्चाशुचिश्चैव हिंसाचैवाथनिर्घृणा

म्हैसाच्या धर्माचे रूप घेऊन, तो सर्वांना काळाच्या बंधनात बांधतो; आणि तिथे असत्य, अशुचिता, हिंसा आणि निर्दयता असते.

असत्यादिचतुष्पादःसर्वांशः कामरूपधृक् नास्तिक्यलक्ष्मीर्दुःसंगोवेदबाह्यध्वनिःसदा

असत्य आणि इतर चार दोष, सर्व इच्छेप्रमाणे रूप धारण करतात; नास्तिक्य, दारिद्र्य, वाईट संगत आणि वेदाबाह्य ध्वनी नेहमीच असतात.

क्रोधसंगःकृष्णवर्णोमहामहिषवेषवान् तावन्महेश्वरःप्रोक्तस्तिरोधास्तावदेव हि

क्रोधाचा संग, काळा वर्ण, मोठ्या म्हैसाचे रूप—जोपर्यंत हे आहे, तोपर्यंत महेश्वर लपलेला असतो, एवढ्याच काळासाठी.

तदर्वाक्कर्मभोगो हि तदूर्ध्वंज्ञानभोगकम् तदर्वाक्कर्म मायाहिज्ञानमाया तदूर्ध्वकम्

त्याच्या खाली कर्माचा भोग आहे; त्याच्या वर ज्ञानाचा भोग आहे. त्याच्या खाली कर्माची माया आहे; त्याच्या वर ज्ञानाची माया आहे.

मा लक्ष्मीः कर्मभोगोवैयातिमायेतिकथ्यते मा लक्ष्मीर्ज्ञानभोगोवैयातिमायेतिकथ्यते

त्याच्या खाली लक्ष्मी म्हणजे कर्माचा भोग, ज्याला मायेचे प्रमाण म्हणतात; त्याच्या वर लक्ष्मी म्हणजे ज्ञानाचा भोग, ज्यालाही मायेचे प्रमाण म्हणतात.

तदूर्ध्वंनित्यभोगोहितदर्वाङ्नश्वरंविदुः तदर्वाक्चतिरोधानंतदूर्ध्वंनतिरोधनम्

त्याच्या वर नित्य भोग आहे, असे सांगितले जाते; त्याच्या खाली नश्वर आहे, असे ओळखले जाते. त्याच्या खाली तिरोभाव आहे; त्याच्या वर तिरोभाव नाही.

तदर्वाक्पाशबंधोहितदूर्ध्वंनहिबंधनम् तदर्वाक्परिवर्तंतेकाम्यकर्मानुसारिणः

त्याच्या खाली पाशांचा बंधन आहे; त्याच्या वर कोणतेही बंधन नाही. त्याच्या खाली इच्छेप्रमाणे कर्म करणाऱ्यांना पुनर्जन्माचा फेर आहे.

निष्कामकर्मभोगस्तुतदूर्ध्वंपरिकीर्तितः तदर्वाक्परिवर्तंतेबिंदुपूजापरायणाः

त्याच्या वर निष्काम कर्माचा भोग सांगितला आहे; त्याच्या खाली बिंदूची पूजा करणाऱ्यांना पुनर्जन्माचा फेर आहे.

तदूर्ध्वंहिव्रजंत्येवनिष्कामालिंगपूजकाः तदर्वाक्परिवर्तंतंशिवान्यसुरपूजकाः

जे लोक निष्काम भावाने निराकाराची पूजा करतात, ते त्या पलीकडे जातात; पण जे इतर देवांची पूजा करतात, ते त्या खालीच फिरत राहतात.

शिवैकनिरताये च तदूर्ध्वंसंप्रयांतिते तदर्वाग्जीवकोटिःस्यात्तदूर्ध्वंपरकोटिकाः

जे फक्त शिवाच्या भक्तीत मग्न असतात, ते त्या पलीकडे पोहोचतात; त्या खाली असंख्य जीव आहेत, आणि त्या वर श्रेष्ठ लोकांचा समूह आहे.

सांसारिकास्तदर्वाक्च मुक्ताः खलु तदूर्ध्वगाः तदर्वाक्परिवर्तंते प्राकृतद्रव्यपूजकाः

त्या खाली असणारे लोक संसारात अडकलेले असतात, आणि त्या वरचे खरे मुक्त होतात; जे पदार्थांची पूजा करतात, ते त्या खालीच फिरत राहतात.

तदूर्ध्वंहिव्रजंत्येतेपौरुषद्रव्यपूजकाः तदर्वाक्छक्तिलिंगं तु शिवलिंगं तदूर्ध्वकम्

जे मानवनिर्मित वस्तूंच्या पूजेत गुंतले आहेत, ते त्या पलीकडे जातात; त्या खाली शक्तिलिंग आहे, आणि त्या वर शिवलिंग आहे.