शिवपुराणम्

धनादिविभवैश्चैवकराद्यंगैर्नमादिभिः क्रियया पूजयायुक्तःक्रियायोगीति कथ्यते

धन व इतर सुखसंपत्ती, हात व इतर अंग, नाव इत्यादींनी युक्त होऊन जो पूजा करतो, त्याला क्रियायोगी म्हणतात.

पूजायुक्तश्चमितभुग्बाह्यंद्रियजयान्वितः परद्रोहादिरहितस्तपोयोगीति कथ्यते

जो पूजा करतो, इंद्रिये जिंकलेली आहेत, दुसऱ्याला त्रास देत नाही आणि दोषांपासून मुक्त आहे, त्याला तपयोगी म्हणतात.

एतैर्युक्तःसदाक्रुद्धःसर्वकामादिवर्जितः सदाजपपरःशांतोजपयोगीति तंविदुः

जो नेहमी शांत असतो, सर्व इच्छा व राग सोडलेला असतो, आणि नेहमी जपात मग्न असतो, त्याला जपयोगी म्हणतात.

उपचारैः षोडशभिः पूजया शिवयोगिनाम् सालोक्यादिक्रमेणैवशुद्धोमुक्तिंलभेन्नरः

सोळा उपचारांनी पूजा केल्यावर, शिवयोगींमध्ये, मनुष्याला शिवासोबत राहण्यापासून सुरू होऊन शुद्ध मुक्ती मिळते.

जपयोगमथोवक्ष्येगदतः शृणुतद्विजाः तपःकर्तुर्जपः प्रोक्तोयज्जमन्परिमार्जते

आता मी जपयोग सांगतो; हे द्विजांनो, ते ऐका. तप करणाऱ्यांसाठी जप सांगितला आहे, कारण तो यज्ञ शुद्ध करतो.

शिवनामनमःपूर्वंचतुर्थ्यांपञ्चतत्त्वकम् स्थूलप्रणवरूपं हि शिवपञ्चाक्षरं द्विजाः

शिवाचे नाव, 'नमः' या चतुर्थी विभक्तीने आधी लावून, पंचतत्त्वांनी युक्त असते; हेच स्थूल प्राणवरूप शिवपंचाक्षर आहे, हे द्विजांनो.

पञ्चाक्षरजपेनैव सर्वसिद्धिं लभेन्नरः प्रणवेनादिसंयुक्तंसदापञ्चाक्षरंजपेत्

पंचाक्षरी मंत्राचा जप केल्याने मनुष्य सर्व सिद्धी मिळवतो; प्राणवाने सुरुवात करून नेहमी पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा.

गुरूपदेशंसंगम्यसुखवासेसुभूतले पूर्वपक्षेसमारभ्यकृष्णभूतावधिद्विजाः

गुरूचे उपदेश मिळवून, उत्तम पृथ्वीवर सुखाने राहून, पूर्व दिशेपासून सुरू करून कृष्ण पक्षापर्यंत, हे द्विजांनो,

माघंभाद्रंविशिष्टंतुसर्वकालोत्तमोत्तमम् एकवारंमिताशीतुवाग्यतोनियतेंद्रियः

माघ आणि भाद्र महिन्यांना सर्व काळांमध्ये श्रेष्ठ मानले आहे; रोज एकदा, मोजून खावे, वाणी व इंद्रिये संयमित ठेवावीत.

स्वस्यराजपित्ःणांचशुश्रूषणंचनित्यशः सहस्रजपमात्रेणभवेच्छुद्धो ऽन्यथा ऋणी

आपल्या वडिलांची आणि राजाची नेहमी सेवा केल्याने, तसेच हजार वेळा मंत्र जप केल्याने मन शुद्ध होते; अन्यथा माणूस कायम ऋणात राहतो.

पञ्चाक्षरंपञ्चलक्षंजपेच्छिवमनुस्मरन् पद्मासनस्थंशिवदंगंगाचंद्रकलान्वितम्

शिवाचा पाच अक्षरी मंत्र पाच लाख वेळा जपावा, आणि कमळाच्या आसनावर बसलेल्या, जटांमध्ये चंद्रकोर असलेल्या शिवाचे ध्यान करावे.

वामोरुस्थितशक्त्याचविराजंतंमहागणैः मृगटंकधरंदेवंवरदाभयपाणिकम्

डाव्या मांडीवर शक्ति असलेला, मोठ्या गणांसह तेजस्वी असलेला, हरण आणि कुऱ्हाड हातात धारण केलेला, वरद आणि अभय देणारे हात असलेला त्या देवाचे ध्यान करावे.

सदानुग्रहकर्तारं सदाशिवमनुस्मरन् संपूज्यमनसा पूर्वंहृदिवासूर्यमंडले

सदैव कृपा करणाऱ्या सदाशिवाचे मनात आठवण ठेवून, प्रथम मनापासून हृदयातील सूर्यमंडलात त्याची पूजा करावी.

जपेत्पञ्चाक्षरींविद्यांप्राङ्मुखः शुद्धकर्मकृत् प्रातःकृष्णचतुर्दश्यां नित्यकर्मसमाप्यच

पूर्वेकडे तोंड करून, शुद्ध कर्म करून, प्रातःकाळी कृष्णचतुर्दशीच्या दिवशी, नित्यकर्म झाल्यावर पाच अक्षरी मंत्राचा जप करावा.

मनोरमेशुचौदेशेनियतः शुद्धमानसः पञ्चाक्षरस्यमंत्रस्य सहस्रंद्वादशंजपेत्

सुंदर आणि पवित्र जागी, मन शांत आणि शुद्ध ठेवून, पाच अक्षरी मंत्राचा हजार बारा वेळा जप करावा.

वरयेच्चसपत्नीकाञ्छैवान्वैब्राह्मणोत्तमान् एकंगुरुवरंशिष्टंवरयेत्सांबमूर्तिकम्

संपूर्ण ब्राह्मण किंवा विवाहित ब्राह्मण निवडावेत, आणि उत्तम, शंभूच्या रूपात स्थिर असलेला एक गुरु निवडावा.

ईशानंचाथपुरुषमघोरंवाममेव च सद्योजातं चपञ्चैवशिवभक्तान्द्विजोत्तमान्

ईशान, तत्पुरुष, अघोर, वामदेव आणि सद्योजात या रूपात असलेले, शिवभक्त आणि श्रेष्ठ ब्राह्मण असे पाच जण निवडावेत.

पूजाद्रव्याणिसंपाद्यशिवपूजांसमारभेत् शिवपूजांचविधिवत्कृत्वाहोमंसमारभेत्

पूजेची सामग्री गोळा करून, शिवाची पूजा सुरू करावी; आणि विधीपूर्वक पूजा झाल्यावर हवन सुरू करावा.

मुखांतं च स्वसूत्रेणकृत्याहोमंसमारभेत् दशैकंवाशतैकंवासहस्रैकमथापिवा

आपल्या यज्ञोपवीताने मुखासमोर बसून, हवन सुरू करावा; शक्य असेल तेवढे, म्हणजे अकरा, शंभर एक किंवा हजार आहुती द्याव्यात.

कापिलेनघृतेनैवजुहुयात्स्वयमेवहि कारयेच्छिवभक्तैर्वाप्यष्टोत्तरशतंबुधः

कपिला गायीच्या तुपाने स्वतः हवन करावे, किंवा शिवभक्तांकडून शंभर आठ आहुती करवाव्यात, हे ज्ञानी माणसाने करावे.

होमान्ते दक्षिणादेयागुरोर्गोमिथुनं तथा ईशानादिस्वरूपांस्तान्गुरुंसांबंविभाव्य च

हवन झाल्यावर, गुरुला गायीचे जोड दान द्यावे, आणि गुरु ईशानादी रूपांनी युक्त आहे असे ध्यान करावे.

तेषां पत्सिक्ततोयेनस्वशिरः स्नानमाचरेत् षट्त्रिंशत्कोटितीर्थेषुसद्यःस्नानफलंलभेत्

त्यांनी शिंपडलेल्या पाण्याने आपले डोके स्नान करावे, त्यामुळे छत्तीस कोटी तीर्थांमध्ये स्नान केल्याचे फळ त्वरित मिळते.

दशांगमन्नंतेषां वैदद्याद्वैभक्तिपूर्वकम् पराबुद्ध्यागुरोः पत्नीमीशानादिक्रमेण तु

त्यांना भक्तीपूर्वक दहा प्रकारच्या पदार्थांचे जेवण द्यावे, आणि गुरुपत्नीला देखील, ईशानापासून क्रमाने द्यावे.

परमान्नेनसंपूज्ययथाविभवविस्तरम् रुद्राक्षवस्त्रपूर्वंचवटकापूपकैर्युतम्

आपल्या सामर्थ्यानुसार उत्तम अन्न, रुद्राक्ष, वस्त्र, आणि लाडू-पुरणपोळी यांसह त्यांचा सन्मान करावा.

बलिदानंततः कृत्वाभूरिभोजनमाचरेत् ततः संप्रार्थ्यदेवेशंजपंतावत्समापयेत्

नंतर बळीदान करून, मोठे जेवण घालावे; मग देवाची प्रार्थना करून, जप पूर्ण करावा.

पुरश्चरणमेवंतुकृत्वामन्त्रीभवेन्नरः पुनश्चपञ्च लक्षेणसर्वपापक्षयोभवेत्

अशी पुरश्चर्या केल्याने माणूस खरा साधक होतो; आणि पुन्हा पाच लाख जप केल्याने सर्व पापे नष्ट होतात.

अतलादिसमारभ्यसत्यलोकावधिक्रमात् पञ्चलक्षजपात्तत्तल्लोकैश्वर्यमवाप्नुयात्

अटळापासून सत्यलोकापर्यंत, पाच लाख जप केल्याने त्या त्या लोकांचे ऐश्वर्य मिळते.

मध्येमृतश्चेद्भोगांतेभूमौतज्जापकोभवेत् पुनश्चपञ्चलक्षेणब्रह्मसामीप्यमाप्नुयात्

जर कोणी मधल्या काळात, म्हणजे भोगाच्या शेवटी मरण पावला, तर तो पुन्हा पृथ्वीवर मंत्र पठण करणारा म्हणून जन्म घेतो; आणि पुन्हा पाच लाख वेळा पठण केल्यावर त्याला ब्रह्माच्या सान्निध्यात स्थान मिळते.

पुनश्चपञ्चलक्षेण सारूप्यैश्वर्यमाप्नुयात् आहत्यशतलक्षेणसाक्षाद्ब्रह्मसमोभवेत्

पुन्हा पाच लाख वेळा पठण केल्यावर त्याला ब्रह्मासारखे रूप आणि ऐश्वर्य मिळते; आणि एक कोटी वेळा पठण केल्यावर तो ब्रह्मासमान होतो.