शिवपुराणम्

इहामुत्र महाभोगानंते योगं च शाश्वतम् वेदांतज्ञानसिद्धिं च मार्गशीर्षान्नदो लभेत्

या जगात आणि पुढील जन्मात मोठ्या सुखांचा अनुभव, शाश्वत योग, वेदांच्या शेवटी मिळणारे ज्ञान — हे सर्व मार्गशीर्ष महिन्यातील तांदळाच्या अन्नदानाने मिळते.

मार्गशीर्षे ह्युषःकाले दिनत्रयमथापि वा यजेद्देवान्भोगकामो नाधनुर्मासिको भवेत्

मार्गशीर्ष महिन्यात, पहाटे, तीन दिवस किंवा त्याहून अधिक काळ, ज्याला भोगांची इच्छा आहे त्याने देवांची पूजा करावी; परंतु कोणतीही विलंब न करता हे करावे.

यावत्संगवकालं तु धनुर्मासो विधीयते धनुर्मासे निराहारो मासमात्रं जितेंद्रियः

जितका काळ धनुर्मासाचा संयोग असतो, तितका काळ धनुर्मास पाळावा; या महिन्यात, एक महिना उपवास करून, इंद्रियांवर विजय मिळवावा.

आमध्याह्नजपेद्विप्रो गायत्रीं वेदमातरम् पञ्चाक्षरादिकान्मंत्रान्पश्चादासप्तिकं जपेत्

ब्राह्मणाने मध्यान्ही वेदांची जननी असलेली गायत्री जपावी आणि नंतर पंचाक्षरीपासून साताक्षरीपर्यंतचे मंत्र जपावेत.

ज्ञानं लब्ध्वा च देहांते विप्रो मुक्तिमवाप्नुयात् अन्येषां नरनारीणां त्रिःस्नानेन जपेन च

ज्ञान मिळाल्यावर, देहाचा अंत झाल्यावर ब्राह्मणाला मुक्ती मिळते; इतर पुरुष आणि स्त्रियांसाठी, दिवसातून तीन वेळा स्नान आणि जप केल्यानेही हे साधता येते.

सदा पञ्चाक्षरस्यैव विशुद्धं ज्ञानमाप्यते इष्टमन्त्रान्सदाजप्त्वा महापापक्षयं लभेत्

नेहमी पंचाक्षरी मंत्राचा जप केल्याने शुद्ध ज्ञान मिळते; आणि आवडते मंत्र नेहमी जपल्याने मोठ्या पापांचा नाश होतो.

धनुर्मासे विशेषेण महानैवेद्यमाचरेत् शालितंडुलभारेण मरीचप्रस्थकेन च

धनुर्मासात विशेषतः मोठे नैवेद्य करावे, त्यात तांदळाचा भार आणि मिरीचा एक प्रस्थ असावा.

गणनाद्द्वादशं सर्वं मध्वाज्यकुडवेन हि द्रोणयुक्तेन मुद्गेन द्वादशव्यंजनेन च

सर्व वस्तूंची बारा गणती करावी, मध आणि तुपाचा एक कुडवा, मुगाचा एक द्रोण आणि बारा प्रकारच्या भाज्या असाव्यात.

घृतपक्वैरपूपैश्च मोदकैः शालिकादिभिः द्वादशैश्च दधिक्षीरैर्द्वादशप्रस्थकेन च

तुपात तळलेले अपूप, मोदक, शाली तांदूळ वगैरे बारा प्रकार, आणि दही-दूधाचे बारा प्रस्थ असावे.

नारिकेलफलादीनां तथा गणनया सह द्वादशक्रमुकैर्युक्तं षट्त्रिंशत्पत्रकैर्युतम्

नारळ वगैरे फळे बारा प्रमाणात, बारा सुपाऱ्या आणि छत्तीस पानांसह नैवेद्यात असावीत.

कर्पूरखुरचूर्णेन पञ्चसौगंधिकैर्युतम् तांबूलयुक्तं तु यदा महानैवेद्यलक्षणम्

कर्पूर, इलायची पूड आणि पाच सुवासिक पदार्थ, तंबूलासह, हे सर्व मिळून मोठ्या नैवेद्याची खूण आहे.

महानैवेद्यमेतद्वै देवतार्पणपूर्वकम् वर्णानुक्रमपूर्वेण तद्भक्तेभ्यः प्रदापयेत्

हे मोठे नैवेद्य, देवतेला अर्पण करून, जातीच्या क्रमाने भक्तांना द्यावे.

एवं चौदननैवेद्याद्भूमौ राष्ट्रपतिर्भवेत् महानैवेद्यदानेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

अशा प्रकारे शिजवलेल्या अन्नाचा नैवेद्य दिल्यास, मनुष्य भूमीचा अधिपती होतो; मोठा नैवेद्य दिल्यास, स्वर्गप्राप्ती होते.

महानैवेद्यदानेन सहस्रेण द्विजर्षभाः सत्यलोके च तल्लोके पूर्णमायुरवाप्नुयात्

हजार मोठे नैवेद्य दिल्यास, श्रेष्ठ द्विजांना सत्यलोकात आणि त्या लोकात पूर्ण आयुष्य मिळते.

सहस्राणां च त्रिंशत्या महानैवेद्यदानतः तदूर्ध्वलोकमाप्यैव न पुनर्जन्मभाग्भवेत्

तीस हजार मोठे नैवेद्य दिल्यास, तो उच्च लोकात पोहोचतो आणि पुन्हा जन्म घेत नाही.

सहस्राणां च षट्त्रिंशज्जन्म नैवेद्यमीरितम् तावन्नैवेद्यदानं तु महापूर्णं तदुच्यते

छत्तीस हजार मोठ्या नैवेद्यांचे दान हे जन्मासाठी सांगितले आहे; तोपर्यंत ते पूर्णत्व मानले जाते.

महापूर्णस्य नैवेद्यं जन्मनैवेद्यमिष्यते जन्मनैवेद्यदानेन पुनर्जन्म न विद्यते

महापूर्णाचे नैवेद्य हे जन्मासाठीचे नैवेद्य मानले जाते; हे नैवेद्य दिल्यावर पुन्हा जन्म होत नाही.

ऊर्जे मासि दिने पुण्ये जन्म नैवेद्यमाचरेत् संक्रांतिपातजन्मर्क्षपौर्णमास्यादिसंयुते

ऊर्जे या पवित्र महिन्यात, शुभ दिवशी, विशेषतः संक्रांती, विषुव, जन्मनक्षत्र, पौर्णिमा किंवा अशा प्रसंगी, जन्मनैवेद्य करावे.

अब्दजन्मदिने कुर्याज्जन्मनैवेद्यमुत्तमम् मासांतरेषु जन्मर्क्षपूर्णयोगदिनेपि च

दरवर्षी आपल्या जन्मदिनी उत्तम जन्मनैवेद्य द्यावे; आणि इतर महिन्यांत, ज्या दिवशी जन्मनक्षत्र व पौर्णिमा एकत्र येतात, त्या दिवशीही हे करावे.

मेलनेचशनेर्वापितावत्साहस्रमाचरेत् जन्मनैवेद्यदानेनजन्मार्पणफलंलभेत्

स्नेहमेळावे, जेवणाच्या वेळी किंवा बी पेरताना, हजार वेळा जन्मनैवेद्य द्यावे; असे नैवेद्य दिल्याने, आपले जन्म अर्पण केल्याचे फळ मिळते.

जन्मार्पणाच्छिवः प्रीतिःस्वसायुज्यंददातिहि इदंतज्जन्मनैवेद्यंशिवस्यैवप्रदापयेत्

जन्म अर्पण केल्याने शंकर प्रसन्न होतो आणि आपल्याला त्याच्याशी एकरूपता देतो; हे जन्मनैवेद्य फक्त शंकरालाच अर्पण करावे.

योनिलिंगस्वरूपेणशिवोजन्मानिरूपकः तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थंजन्म पूजा शिवस्य हि

योनी-लिंगाच्या स्वरूपात शंकर जन्म निश्चित करणारा आहे; म्हणून जन्मातून मुक्तीसाठी शंकराच्या जन्माची पूजा करावी.

बिंदुनादात्मकंसर्वंजगत्स्थावरजंगमम् बिंदुःशक्तिःशिवोनादःशिवशक्त्यात्मकंजगत्

संपूर्ण जग, स्थावर आणि जंगम, बिंदू आणि नाद या स्वरूपात आहे; बिंदू म्हणजे शक्ती, शंकर म्हणजे नाद, आणि जग हे शंकर-शक्तीचे स्वरूप आहे.

नादाधारमिदंबिंदुर्बिंद्वाधारमिदं जगत् जगदाधारभूतौहिबिंदुनादौ व्यवस्थितौ

हा बिंदू नादाचा आधार आहे, आणि नाद बिंदूचा आधार आहे; जगाचे अस्तित्व बिंदू आणि नादावर टिकले आहे, हेच सर्वांचे मूळ आहेत.

विन्दुनादयुतंसर्वंसकलीकरणंभवेत् सकलीकरणाज्जन्मजगत्प्राप्नोत्यसंशयः

बिंदू आणि नाद असलेल्या सर्व गोष्टी प्रकट होतात; या प्रकटतेतूनच जगाचा जन्म होतो, यात शंका नाही.

बिंदुनादात्मकंलिंगंजगत्कारणमुच्यते बिंदुर्देर्वीशिवोनादःशिवलिंगंतुकथ्यते

बिंदू आणि नाद यांचे लिंग जगाचे कारण मानले जाते; बिंदू म्हणजे देवी, शंकर म्हणजे नाद, आणि शंकरलिंग असेच सांगितले आहे.

तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थंशिवलिंगंप्रपूजयेत् मातादेवीबिंदुरूपानादरूपः शिवः पिता

म्हणून जन्ममुक्तीसाठी शंकरलिंगाची पूजा करावी; आई म्हणजे देवी बिंदूच्या रूपात आहे, आणि वडील म्हणजे शंकर नादाच्या रूपात आहेत.

पूजिताभ्यांपितृभ्यांतुपरमानंद एव हि परमानंदलाभार्थंशिवलिंगंप्रपूजयेत्

आई-वडिलांची पूजा केल्याने परमआनंद मिळतो; हा परमआनंद मिळावा म्हणून शंकरलिंगाची पूजा करावी.

सादेवीजगतांमातासशिवोजगतः पिता पित्रोः शुश्रूषकेनित्यंकृपाधिक्यं हि वर्धते

देवी ही सर्व जगाची आई आहे, आणि शंकर हा जगाचा वडील आहे; दोघांची नेहमी सेवा केल्याने दयाळूपणा वाढतो.