शिवपुराणम्

कृतिकागुरुवारेषु ब्रह्मणो यजनाद्धनैः मधुस्वर्णाज्यदानेन भोगवृद्धिर्भवेन्नृणाम्

कृतिका गुरुवारी, ब्रह्माची पूजा आणि मध, सोने, तूप यांचे दान केल्याने भोग वाढतात.

गंधपुष्पान्नदानेन भोग्यवृद्धिर्भवेन्नृणाम्

सुगंध, फुले आणि अन्न यांचे दान केल्याने लोकांचे भोग वाढतात.

वंध्या सुपुत्रं लभते स्वर्णरौप्यादिदानतः कृत्तिकाशनिवारेषु दिक्पालानां च वंदनम्

सोने, चांदी इत्यादींचे दान केल्याने वंध्या स्त्रीला चांगला पुत्र मिळतो; कृतिका शनिवारी दिशांच्या रक्षकांची पूजा करावी.

दिग्गजानां च नागानां सेतुपानां च पूजनम् त्र्यंबकस्य च रुद्रस्य विष्णोः पापहरस्य च

दिशांच्या हत्ती, नाग, पूल, तसेच त्र्यंबक, रुद्र, विष्णू आणि पाप नष्ट करणाऱ्यांची पूजा करावी.

ज्ञानदं ब्रह्मणश्चैव धन्वंतर्यश्विनोस्तथा रोगापमृत्युहरणं तत्कालव्याधिशांतिदम्

ब्रह्मा, ज्ञान देणारा, धन्वंतरी आणि अश्विनी यांची पूजा केल्याने रोग, अकाली मृत्यू दूर होतो आणि अचानक आजार शांत होतात.

लवणायसतैलानां माषादीनां च दानतः त्रिकटुफलगंधानां जलादीनां च दानतः

मीठ, लोखंड, तेल, उडीद आणि त्रिकटु फळे, सुगंध, पाणी इत्यादींचे दान केल्याने लाभ होतो.

द्रवाणां कठिनानां च प्रस्थेन पलमानतः स्वर्गप्राप्तिर्धनुर्मासे ह्युषःकाले च पूजनम्

द्रव आणि कठीण वस्तू प्रमाणाने दान केल्याने स्वर्गप्राप्ती होते; मार्गशीर्ष महिन्यात पहाटे पूजा करावी.

शिवादीनां च सर्वेषां क्रमाद्वै सर्वसिद्धये शाल्यन्नस्य हविष्यस्य नैवेद्यं शस्तमुच्यते

शिव व इतर सर्वांची योग्य क्रमाने पूजा केल्याने सर्व सिद्धी मिळतात; शाली तांदळाचे अन्न आणि हविष्य हे उत्तम नैवेद्य मानले जाते.

विविधान्नस्य नैवेद्यं धनुर्मासे विशिष्यते मार्गशीर्षे ऽन्नदस्यैव सर्वमिष्टफलं भवेत्

मार्गशीर्ष महिन्यात विविध प्रकारच्या अन्नाचा नैवेद्य विशेष श्रेष्ठ मानला आहे; या महिन्यात अन्नदान केल्याने सर्व इच्छित फळ मिळते.

पापक्षयं चेष्टसिद्धिं चारोग्यं धर्ममेव च सम्यग्वेदपरिज्ञानं सदनुष्ठानमेव च

पापांचा नाश, सर्व कार्यात यश, उत्तम आरोग्य, धर्माचे पालन, वेदांचे योग्य ज्ञान आणि त्याची खरी अंमलबजावणी मिळते.

इहामुत्र महाभोगानंते योगं च शाश्वतम् वेदांतज्ञानसिद्धिं च मार्गशीर्षान्नदो लभेत्

या जगात आणि पुढील जन्मात मोठ्या सुखांचा अनुभव, शाश्वत योग, वेदांच्या शेवटी मिळणारे ज्ञान — हे सर्व मार्गशीर्ष महिन्यातील तांदळाच्या अन्नदानाने मिळते.

मार्गशीर्षे ह्युषःकाले दिनत्रयमथापि वा यजेद्देवान्भोगकामो नाधनुर्मासिको भवेत्

मार्गशीर्ष महिन्यात, पहाटे, तीन दिवस किंवा त्याहून अधिक काळ, ज्याला भोगांची इच्छा आहे त्याने देवांची पूजा करावी; परंतु कोणतीही विलंब न करता हे करावे.

यावत्संगवकालं तु धनुर्मासो विधीयते धनुर्मासे निराहारो मासमात्रं जितेंद्रियः

जितका काळ धनुर्मासाचा संयोग असतो, तितका काळ धनुर्मास पाळावा; या महिन्यात, एक महिना उपवास करून, इंद्रियांवर विजय मिळवावा.

आमध्याह्नजपेद्विप्रो गायत्रीं वेदमातरम् पञ्चाक्षरादिकान्मंत्रान्पश्चादासप्तिकं जपेत्

ब्राह्मणाने मध्यान्ही वेदांची जननी असलेली गायत्री जपावी आणि नंतर पंचाक्षरीपासून साताक्षरीपर्यंतचे मंत्र जपावेत.

ज्ञानं लब्ध्वा च देहांते विप्रो मुक्तिमवाप्नुयात् अन्येषां नरनारीणां त्रिःस्नानेन जपेन च

ज्ञान मिळाल्यावर, देहाचा अंत झाल्यावर ब्राह्मणाला मुक्ती मिळते; इतर पुरुष आणि स्त्रियांसाठी, दिवसातून तीन वेळा स्नान आणि जप केल्यानेही हे साधता येते.

सदा पञ्चाक्षरस्यैव विशुद्धं ज्ञानमाप्यते इष्टमन्त्रान्सदाजप्त्वा महापापक्षयं लभेत्

नेहमी पंचाक्षरी मंत्राचा जप केल्याने शुद्ध ज्ञान मिळते; आणि आवडते मंत्र नेहमी जपल्याने मोठ्या पापांचा नाश होतो.

धनुर्मासे विशेषेण महानैवेद्यमाचरेत् शालितंडुलभारेण मरीचप्रस्थकेन च

धनुर्मासात विशेषतः मोठे नैवेद्य करावे, त्यात तांदळाचा भार आणि मिरीचा एक प्रस्थ असावा.

गणनाद्द्वादशं सर्वं मध्वाज्यकुडवेन हि द्रोणयुक्तेन मुद्गेन द्वादशव्यंजनेन च

सर्व वस्तूंची बारा गणती करावी, मध आणि तुपाचा एक कुडवा, मुगाचा एक द्रोण आणि बारा प्रकारच्या भाज्या असाव्यात.

घृतपक्वैरपूपैश्च मोदकैः शालिकादिभिः द्वादशैश्च दधिक्षीरैर्द्वादशप्रस्थकेन च

तुपात तळलेले अपूप, मोदक, शाली तांदूळ वगैरे बारा प्रकार, आणि दही-दूधाचे बारा प्रस्थ असावे.

नारिकेलफलादीनां तथा गणनया सह द्वादशक्रमुकैर्युक्तं षट्त्रिंशत्पत्रकैर्युतम्

नारळ वगैरे फळे बारा प्रमाणात, बारा सुपाऱ्या आणि छत्तीस पानांसह नैवेद्यात असावीत.

कर्पूरखुरचूर्णेन पञ्चसौगंधिकैर्युतम् तांबूलयुक्तं तु यदा महानैवेद्यलक्षणम्

कर्पूर, इलायची पूड आणि पाच सुवासिक पदार्थ, तंबूलासह, हे सर्व मिळून मोठ्या नैवेद्याची खूण आहे.

महानैवेद्यमेतद्वै देवतार्पणपूर्वकम् वर्णानुक्रमपूर्वेण तद्भक्तेभ्यः प्रदापयेत्

हे मोठे नैवेद्य, देवतेला अर्पण करून, जातीच्या क्रमाने भक्तांना द्यावे.

एवं चौदननैवेद्याद्भूमौ राष्ट्रपतिर्भवेत् महानैवेद्यदानेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

अशा प्रकारे शिजवलेल्या अन्नाचा नैवेद्य दिल्यास, मनुष्य भूमीचा अधिपती होतो; मोठा नैवेद्य दिल्यास, स्वर्गप्राप्ती होते.

महानैवेद्यदानेन सहस्रेण द्विजर्षभाः सत्यलोके च तल्लोके पूर्णमायुरवाप्नुयात्

हजार मोठे नैवेद्य दिल्यास, श्रेष्ठ द्विजांना सत्यलोकात आणि त्या लोकात पूर्ण आयुष्य मिळते.

सहस्राणां च त्रिंशत्या महानैवेद्यदानतः तदूर्ध्वलोकमाप्यैव न पुनर्जन्मभाग्भवेत्

तीस हजार मोठे नैवेद्य दिल्यास, तो उच्च लोकात पोहोचतो आणि पुन्हा जन्म घेत नाही.

सहस्राणां च षट्त्रिंशज्जन्म नैवेद्यमीरितम् तावन्नैवेद्यदानं तु महापूर्णं तदुच्यते

छत्तीस हजार मोठ्या नैवेद्यांचे दान हे जन्मासाठी सांगितले आहे; तोपर्यंत ते पूर्णत्व मानले जाते.

महापूर्णस्य नैवेद्यं जन्मनैवेद्यमिष्यते जन्मनैवेद्यदानेन पुनर्जन्म न विद्यते

महापूर्णाचे नैवेद्य हे जन्मासाठीचे नैवेद्य मानले जाते; हे नैवेद्य दिल्यावर पुन्हा जन्म होत नाही.

ऊर्जे मासि दिने पुण्ये जन्म नैवेद्यमाचरेत् संक्रांतिपातजन्मर्क्षपौर्णमास्यादिसंयुते

ऊर्जे या पवित्र महिन्यात, शुभ दिवशी, विशेषतः संक्रांती, विषुव, जन्मनक्षत्र, पौर्णिमा किंवा अशा प्रसंगी, जन्मनैवेद्य करावे.

अब्दजन्मदिने कुर्याज्जन्मनैवेद्यमुत्तमम् मासांतरेषु जन्मर्क्षपूर्णयोगदिनेपि च

दरवर्षी आपल्या जन्मदिनी उत्तम जन्मनैवेद्य द्यावे; आणि इतर महिन्यांत, ज्या दिवशी जन्मनक्षत्र व पौर्णिमा एकत्र येतात, त्या दिवशीही हे करावे.