शिवपुराणम्

आयुष्कामो गुरोर्वारे देवानां पुष्टिसिद्धये उपवीतेन वस्त्रेण क्षीराज्येन यजेद्बुधः

दीर्घायुष्य हवं असल्यास गुरुवारी देवतांची बळ मिळवण्यासाठी उपवित, वस्त्र, दूध आणि तुप याने पूजा करावी.

भोगार्थं भृगवारे तु यजेद्देवान्समाहितः षड्रसोपेतमन्नं च दद्याद्ब्राह्मणतृप्तये

भोगासाठी शुक्रवारी एकाग्रतेने देवांची पूजा करावी, आणि ब्राह्मणांना सहा रस असलेलं जेवण द्यावं.

स्त्रीणां च तृप्तये तद्वद्देयं वस्त्रादिकं शुभम् अपमृत्युहरे मंदे रुद्राद्रींश्च यजेद्बुधः

स्त्रियांनाही तृप्त करण्यासाठी वस्त्र वगैरे शुभ वस्तू द्याव्यात; अकाली मृत्यू टाळण्यासाठी शनिवारी रुद्र वगैरे देवांची पूजा करावी.

तिलहोमेन दानेन तिलान्नेन च भोजयेत् इत्थं यजेच्च विबुधानारोग्यादिफलं लभेत्

तिळाचं हवन, दान आणि तिळाचं जेवण देऊन देवांची अशी पूजा करावी आणि आरोग्य वगैरे फळ मिळावं.

देवानां नित्ययजने विशेषयजनेपि च स्नाने दाने जपे होमे ब्राह्मणानां च तर्पणे

देवतांची रोजची किंवा विशेष पूजा, स्नान, दान, जप, हवन आणि ब्राह्मण तृप्तीसाठी केलेल्या कर्मांमध्ये,

तिथिनक्षत्रयोगे च तत्तद्देवप्रपूजने आदिवारादिवारेषु सर्वज्ञो जगदीश्वरः

तिथी-नक्षत्रांच्या संयोगाला, त्या त्या देवतेच्या पूजेला आणि आठवड्याच्या वारांना, सर्वज्ञ जगदीश्वर उपस्थित असतो.

ततद्रूपेण सर्वेषामारोग्यादिफलप्रदः देशकालानुसारेण तथा पात्रानुसारतः

तो प्रत्येक रूपात सर्वांना आरोग्य वगैरे फळ देतो, देश, काळ आणि पात्र यानुसार.

द्रव्यश्रद्धानुसारेण तथा लोकानुसारतः तारतम्यक्रमाद्देवस्त्वारोग्यादीन्प्रयच्छति

द्रव्य, श्रद्धा, लोकरीती आणि श्रेष्ठतेच्या क्रमाने देव आरोग्य वगैरे फळ देतो.

शुभादावशुभांते च जन्मर्क्षेषु गृहे गृही आरोग्यादिसमृद्ध्यर्थमादित्यादीन्ग्रहान्यजेत्

शुभाची सुरुवात किंवा अशुभाचा शेवट, जन्मनक्षत्राच्या वेळी, घरात आरोग्य व समृद्धीसाठी गृहस्थाने आदित्य वगैरे ग्रहांची पूजा करावी.

तस्माद्वै देवयजनं सर्वाभीष्टफलप्रदम् समंत्रकं ब्राह्मणानामन्येषां चैव तांत्रिकम्

म्हणून देवपूजा सर्व इच्छित फळ देणारी आहे; ब्राह्मणांसाठी मंत्रांसह आणि इतरांसाठी तांत्रिक पद्धतीने करावी.

यथाशक्त्यानुरूपेण कर्तव्यं सर्वदा नरैः सप्तस्वपि च वारेषु नरैः शुभफलेप्सुभिः

आपल्या शक्तीनुसार, सातही वारांमध्ये, शुभ फळ हवे असणाऱ्यांनी नेहमी ही पूजा करावी.

दरिद्रस्तपसा देवान्यजेदाढ्यो धनेन हि पुनश्चैवंविधं धर्मं कुरुते श्रद्धया सह

गरिबांनी तपाने, श्रीमंतांनी संपत्तीने देवांची पूजा करावी; आणि अशा प्रकारचा धर्म श्रद्धेने करावा.

पुनश्च भोगान्विविधान्भुक्त्वा भूमौ प्रजायते छायां जलाशयं ब्रह्मप्रतिष्ठां धर्मसंचयम्

पुन्हा विविध भोग उपभोगून, माणूस पृथ्वीवर जन्म घेतो; सावली, पाणी, ब्रह्मस्थिती आणि पुण्यसंचय मिळवतो.

सर्वं च वित्तवान्कुर्यात्सदा भोगप्रसिद्धये कालाच्च पुण्यपाकेन ज्ञानसिद्धिः प्रजायते

ज्याच्याकडे संपत्ती आहे त्याने ती नेहमी सुखोपभोगासाठी वापरावी; आणि योग्य वेळी, चांगल्या वाईट कर्मांच्या फळामुळे, खरी ज्ञानप्राप्ती होते.

य इमं शृणुते ऽध्यायं पठते वा नरो द्विजाः श्रवणस्योपकर्ता च देवयज्ञफलं लभेत्

हे द्विजांनो, जो कोणी हा अध्याय ऐकतो, वाचतो किंवा ऐकायला मदत करतो, त्याला देवपूजेच्या यज्ञाचे फळ मिळते.

देशादीन्क्रमशो ब्रूहि सूत सर्वार्थवित्तम् शुद्धं गृहं समफलं देवयज्ञादिकर्मसु

सूताजी, सर्व गोष्टी जाणणारे, कृपया देश वगैरे आणि देवयज्ञासारख्या कर्मांसाठी शुद्ध, समफळ देणारे घर याबद्दल क्रमाने सांग.

ततो दशगुणं गोष्ठं जलतीरं ततो दश ततो दशगुणं बिल्वतुलस्यश्वत्थमूलकम्

त्यापुढे गोठा दहा पट श्रेष्ठ मानला जातो; त्याहून दहा पट पवित्र आहे जलाशयाचा काठ; आणि त्याहून दहा पट श्रेष्ठ आहे बेल, तुळस किंवा अश्वत्थाच्या मुळाशी असलेले स्थान.

ततो देवालयं विद्यात्तीर्थतीरं ततो दश ततो दशगुणं नद्यास्तीर्थनद्यास्ततो दश

त्यापुढे देवालय दहा पट श्रेष्ठ समजावे; त्याहून दहा पट पवित्र आहे तीर्थाचा काठ; आणि त्याहून दहा पट श्रेष्ठ आहे तीर्थस्वरूप नदीचा काठ.

सप्तगंगानदीतीरं तस्या दशगुणं भवेत् गंगा गोदावरी चैव कावेरी ताम्रपर्णिका

सात गंगा नद्यांचा काठ त्याहून दहा पट पवित्र असतो; या सात गंगा म्हणजे गंगा, गोदावरी, कावेरी आणि ताम्रपर्णी.

सिंधुश्च सरयू रेवा सप्तगंगाः प्रकीर्तिताः ततो ऽब्धितीरं दश च पर्वताग्रे ततो दश

सिंधू, सरयू आणि रेवा या देखील सात गंगा म्हणून ओळखल्या जातात; त्यानंतर समुद्रकिनारा दहा पट श्रेष्ठ, आणि त्याहून दहा पट श्रेष्ठ आहे पर्वतशिखर.

सर्वस्मादधिकं ज्ञेयं यत्र वा रोचते मनः कृते पूर्णफलं ज्ञेयं यज्ञदानादिकं तथा

सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ तेच स्थान समजावे जिथे मनाला समाधान मिळते; अशा ठिकाणी यज्ञ, दान वगैरेचे पूर्ण फळ मिळते.

त्रेतायुगे त्रिपादं च द्वापरे ऽर्धं सदा स्मृतम् कलौ पादं तु विज्ञेयं तत्पादोनं ततोर्धके

कृतयुगात पूर्ण फळ मिळते; त्रेतायुगात तीन-चतुर्थांश, द्वापरयुगात अर्धे, आणि कलियुगात एक-चतुर्थांश फळ मिळते; त्याहून वरच्या काळात त्याहूनही कमी.

शुद्धात्मनः शुद्धदिनं पुण्यं समफलं विदुः तस्माद्दशगुणं ज्ञेयं रविसंक्रमणे बुधाः

शुद्ध मनाच्या माणसाला शुद्ध आणि पुण्यदायक दिवशी समफळ मिळते असे मानले जाते; म्हणून सूर्यसंक्रमणाच्या वेळी फळ दहा पट वाढते असे ज्ञानी समजतात.

विषुवे तद्दशगुणमयने तद्दश स्मृतम् तद्दश मृगसंक्रांतौ तच्चंद्रग्रहणे दश

विषुवाच्या वेळी ते फळ दहा पट होते; अयनसंधीच्या वेळीही दहा पट; मृग नक्षत्राच्या संक्रमणाच्या वेळी दहा पट; आणि चंद्रग्रहणाच्या वेळीही दहा पट.

ततश्च सूर्यग्रहणे पूर्णकालोत्तमे विदुः जगद्रूपस्य सूर्यस्य विषयोगाच्च रोगदम्

त्यानंतर, सूर्यग्रहणाच्या श्रेष्ठ काळात, सूर्य म्हणजे जगाचा रूप, तो विषाने बाधित होतो असे मानतात, आणि त्या वेळी रोग दूर होतात.

अतस्तद्विषशांत्यर्थं स्नानदानजपां चरेत् विषशांत्यर्थकालत्वात्स कालः पुण्यदः स्मृतः

म्हणून त्या विषशांतीसाठी स्नान, दान आणि जप करावा; कारण हा काळ विषशांतीसाठी आहे, म्हणून तो पुण्य देणारा मानला जातो.

जन्मर्क्षे च व्रतांते च सूर्यरागोपमं विदुः महतां संगकालश्च कोट्यर्कग्रहणं विदुः

जन्मनक्षत्राच्या दिवशी आणि व्रताच्या शेवटी, सूर्याच्या आवेशासारखे फळ मिळते; आणि महान लोकांच्या संगतीचा काळ कोटी सूर्यग्रहणांच्या फळासारखा मानला जातो.

तपोनिष्ठा ज्ञाननिष्ठा योगिनो यतयस्तथा पूजायाः पात्रमेते हि पापसंक्षयकारणम्

तपस्वी, ज्ञानसंपन्न, योगी आणि यती हे पूजेचे योग्य पात्र आहेत, कारण ते पाप नष्ट करणारे असतात.

चतुर्विंशतिलक्षं वा गायत्र्या जपसंयुतः ब्राह्मणस्तु भवेत्पात्रं संपूर्णफलभोगदम्

जो ब्राह्मण चोवीस लाख गायत्री जप करतो, तो पूर्ण फळ देणारा आणि दान घेण्यास योग्य पात्र मानला जातो.