शिवपुराणम्

श्रिया च वपुषा चैव त्रिभिश्चापि विलोचनैः प्राकारैरभिकृत्यानां प्रत्यभिज्ञापकं प्रभोः

ते तेज आणि रूपाने उजळून निघालं होतं, तीन डोळ्यांनी शोभलेलं, आणि सभोवताली किल्ल्यांसारख्या संरचना होत्या, ज्या प्रभूच्या ओळखीचं चिन्ह दाखवत होत्या.

अविलंघ्य जगत्कर्तुराज्ञापनमिवागतम् सर्वानुग्रहणं शंभोः साक्षादिव पुरःस्थितम्

जणू विश्वनिर्मात्याची अटळ आज्ञा समोर आली आहे, आणि शंभूचं सर्वांवरचं कृपाप्रसाद प्रत्यक्ष उभं आहे असं वाटत होतं.

शिलादतनयं साक्षाच्छ्रीमच्छूलवरायुधम् विश्वेश्वरगणाध्यक्षं विश्वेश्वरमिवापरम्

त्या ठिकाणी शिलादाचा पुत्र स्वतः, शुभ्र त्रिशूल आणि वराहास्त्र धारण करून, विश्वेश्वराच्या गणांचा प्रमुख, जणू दुसरा विश्वेश्वरच उभा होता.

विश्वस्यापि विधात्ःणां निग्रहानुग्रहक्षमम् चतुर्बाहुमुदारांगं चन्द्ररेखाविभूषितम्

जो विश्वनिर्मात्यांनाही शिक्षा किंवा कृपा देण्यास समर्थ, चार भुजा, उत्तम शरीर आणि चंद्रकोरीने अलंकृत असा होता.

कंठे नागेन मौलौ च शशांकेनाप्यलंकृतम् सविग्रहमिवैश्वर्यं सामर्थ्यमिव सक्रियम्

त्याच्या गळ्यात सर्प आणि डोक्यावर चंद्र अशा अलंकारांनी तो शोभत होता, जणू ऐश्वर्य साकार झालं आहे आणि सामर्थ्य प्रत्यक्ष कार्यरत आहे.

समाप्तमिव निर्वाणं सर्वज्ञमिव संगतम् दृष्ट्वा प्रहृष्टवदनो ब्रह्मपुत्रः सहर्षिभिः

जणू मोक्ष पूर्णत्वास पोहोचलं आहे, जणू सर्वज्ञता मूर्तरूपात आली आहे—त्याला पाहून ब्रह्मपुत्र आणि ऋषी आनंदित झाले.

तस्थौ प्राञ्जलिरुत्थाय तस्यात्मानमिवार्पयन् अथ तत्रांतरे तस्मिन्विमाने चावनिं गते

तो उभा राहून हात जोडून, जणू स्वतःलाच अर्पण करतोय असं दाखवत होता. तेव्हा ते विमान पृथ्वीवर उतरू लागलं.

प्रणम्य दण्डवद्देवं स्तुत्वा व्यज्ञापयन्मुनीम् षट्कुलीया इमे दीर्घं नैमिषे सत्रमास्थिताः आगता ब्रह्मणादिष्टाः पूर्वमेवाभिकांक्षया

देवतेला दंडवत घालून, स्तुती करून, त्याने ऋषींना सांगितलं: 'ही सहा कुळं दीर्घ काळापासून नैमिषारण्यात यज्ञ करत आहेत, ब्रह्माच्या आज्ञेने, पूर्वीपासूनच या इच्छेने इथे आले आहेत.'

श्रुत्वा वाक्यं ब्रह्मपुत्रस्य नंदीछित्त्वा पाशान्दृष्टिपातेन सद्यः शैवं धर्मं चैश्वरं ज्ञानयोगं दत्त्वा भूयो देवपार्श्वं जगाम

ब्रह्मपुत्राचं वचन ऐकून, नंदीने केवळ दृष्टिपाताने त्यांचे पाश तोडले, त्यांना शैव धर्म, ऐश्वर्याचं ज्ञान आणि योग दिला, आणि पुन्हा देवांच्या जवळ गेला.

सनत्कुमारेण च तत्समस्तं व्यासाय साक्षाद्गुरवे ममोक्तम् व्यासेन चोक्तं महितेन मह्यं मया च तद्वः कथितं समासात्

हे सर्व सनत्कुमारांनी थेट व्यासांना, त्या पूज्य गुरूंना सांगितलं, आणि त्या महान व्यासांनी मला सांगितलं, आणि आता मी ते तुम्हाला संक्षिप्तपणे सांगितलं.

नावेदविद्भ्यः कथनीयमेतत्पुराणरत्नं पुरशासनस्य नाभक्तशिष्याय च नास्तिकेभ्यो दत्तं हि मोहान्निरयं ददाति

हे पुराणरत्न, प्राचीन प्रभूची आज्ञा, वेद न कळणाऱ्यांना सांगू नये, निष्ठा नसलेल्या शिष्यांना किंवा नास्तिकांना ही माहिती देऊ नये; कारण अज्ञानाने सांगितल्यास नरकप्राप्ती होते.

मार्गेण सेवानुगतेन यैस्तद्दत्तं गृहीतं पठितं श्रुतं वा तेभ्यः सुखं धर्ममुखं त्रिवर्गं निर्वाणमंते नियतं ददाति

जो या मार्गावर श्रद्धेने आणि योग्य वर्तनाने दिलेले ऐकतो, शिकतो किंवा वाचतो, त्यांना तो नक्कीच सुख, धर्माचा मार्ग, तीन पुरुषार्थ आणि शेवटी मुक्ती देतो.

परस्परस्योपकृतं भवद्भिर्मया च पौराणिकमार्गयोगात् अतो गमिष्ये ऽहमवाप्तकामः समस्तमेवास्तु शिवं सदा नः

पुराणमार्गामुळे आपण सर्वांनी एकमेकांना उपकार केले आहेत; आता माझी सर्व इच्छा पूर्ण झाली आहे, मी निघतो. आपणा सर्वांना नेहमीच मंगल लाभो.

सूते कृताशिषि गते मुनयः सुवृत्ता यागे च पर्यवसिते महति प्रयोगे काले कलौ च विषयैः कलुषायमाणे वाराणसीपरिसरे वसतिं विनेतुः

यज्ञ पूर्ण झाल्यावर, व्रत पाळून, महायज्ञाची समाप्ती झाल्यावर, कलियुगात विषयांच्या मुळे लोक दूषित होत असताना, त्या ऋषींनी वाराणसीच्या आसपास निवास केला.

अथ च ते पशुपाशमुमुक्षयाखिलतया कृतपाशुपतव्रताः अधिकृताखिलबोधसमाधयः परमनिर्वृतिमापुरनिंदिताः

नंतर, संसाराच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त होण्याच्या इच्छेने, पाशुपत व्रत पाळून, संपूर्ण ज्ञान व एकाग्रता मिळवून, त्यांनी निष्कलंक अशी परम शांती प्राप्त केली.

एतच्छिवपुराणं हि समाप्तं हितमादरात् पठितव्यं प्रयत्नेन श्रोतव्यं च तथैव हि

हे शिवपुराण आता पूर्ण झाले आहे; हे हितकारक आहे आणि ते मन लावून वाचावे, तसेच तितक्याच काळजीने ऐकावे.

नास्तिकाय न वक्तव्यमश्रद्धाय शठाय च अभक्ताय महेशस्य तथा धर्मध्वजाय च

हे नास्तिक, श्रद्धा नसलेला, कपटी, महेशाचा भक्त नसलेला किंवा केवळ बाह्यरुपाने धार्मिक असलेल्याला सांगू नये.

एतच्छ्रुत्या ह्येकवारं भवेत्पापं हि भस्मसात् अभक्तो भक्तिमाप्नोति भक्तो भक्तिसमृद्धिभाक्

हे एकदाच जरी ऐकले तरी पाप राखासारखे नष्ट होते; अभक्ताला भक्ती मिळते आणि भक्ताला परिपूर्ण भक्ती प्राप्त होते.

पुनः श्रुते च सद्भक्तिर्मुक्तिस्स्याच्च श्रुतेः पुनः तस्मात्पुनःपुनश्चैव श्रोतव्यं हि मुमुक्षुभिः

पुन्हा ऐकले तर खरी भक्ती निर्माण होते, आणि वारंवार ऐकल्याने मुक्ती मिळते; म्हणून जे मुक्तीची इच्छा करतात त्यांनी हे पुन्हा पुन्हा ऐकावे.

पञ्चावृत्तिः प्रकर्तव्या पुराणस्यास्य सद्धिया परं फलं समुद्दिश्य तत्प्राप्नोति न संशयः

हे पुराण पाच वेळा श्रद्धेने, सर्वोच्च फळ मिळावे या हेतूने वाचावे; असे केल्याने ते नक्कीच मिळते, यात शंका नाही.

पुरातनाश्च राजानो विप्रा वैश्याश्च सत्तमाः सप्तकृत्वस्तदावृत्त्यालभन्त शिवदर्शनम्

पूर्वीच्या काळी, राजे, श्रेष्ठ ब्राह्मण आणि उत्तम वैश्य यांनी हे सात वेळा वाचून शिवाचे दर्शन मिळवले.

श्रोष्यत्यथापि यश्चेदं मानवो भक्तितत्परः इह भुक्त्वाखिलान्भोगानंते मुक्तिं लभेच्च सः

जो कोणी भक्तिभावाने हे ऐकतो, तो या जन्मात सर्व सुखे उपभोगून शेवटी मुक्ती प्राप्त करतो.

एतच्छिवपुराणं हि शिवस्यातिप्रियं परम् भुक्तिमुक्तिप्रदं ब्रह्मसंमितं भक्तिवर्धनम्

हे शिवपुराण शिवाला अतिशय प्रिय आहे, भोग आणि मुक्ती देणारे, वेदासमान आणि भक्ती वाढवणारे आहे.

एतच्छिवपुराणस्य वक्तुः श्रोतुश्च सर्वदा सगणस्ससुतस्सांबश्शं करोतु स शंकरः

हे शिवपुराण सांगणाऱ्याला आणि ऐकणाऱ्याला, त्यांच्या कुटुंबियांना, सेवकांना, मुलांना आणि मातांना शंकर नेहमीच मंगल लाभ देो.