शिवपुराणम्

तथा सनत्कुमारो ऽपि मेरौ मदनुशासनात् प्रसादार्थं गणस्यास्य तपश्चरति दुश्चरम्

त्याचप्रमाणे, माझ्या आज्ञेने सनत्कुमार मेरूवर या गणाच्या कृपेकरिता कठीण तप करतो आहे.

द्रष्टव्यश्चेति युष्माभिः प्राग्गणेशसमागमात् तत्प्रसादार्थमचिरान्नंदी तत्रागमिष्यति

गणेशाच्या भेटीपूर्वी तुम्ही त्याला पाहिलंच पाहिजे; त्याच्या कृपेसाठी लवकरच नंदी तिथे येईल.

इति सत्वरमादिश्य प्रेषिता विश्वयोगिना कुमारशिखरं मेरोर्दक्षिणं मुनयो ययुः

अशा रीतीने योगीश्वराने तात्काळ आज्ञा दिल्यावर, ऋषी मेरूच्या दक्षिणेकडील कुमारशिखरावर गेले.

तत्र स्कंदसरो नाम सरस्सागरसन्निभम् अमृतस्वादुशिशिरस्वच्छा गाधलघूदकम्

तेथे स्कंदसर नावाचं सरोवर आहे, जे समुद्रासारखं विशाल आहे, त्याचं पाणी अमृतासारखं गोड, थंड, स्वच्छ, खोल आणि उथळ आहे.

समंततः संघटितं स्फटिको पलसंचयैः सर्वर्तुकुसुमैः फुल्लैश्छादिताखिलदिङ्मुखम्

सर्व बाजूंनी स्फटिक खड्यांचे ढीग आहेत, आणि त्याच्या काठी सर्व दिशांना सर्व ऋतूंच्या फुलांनी बहरलेली आहे.

शैवलैरुत्पलैः पद्मैः कुमुदैस्तारकोपमैः तरंगैरभ्रसंकाशैराकाशमिव भूमिगम्

शैवाल, निळ्या कमळांनी, लाल कमळांनी आणि ताऱ्यासारख्या पांढऱ्या कुमुदांनी, ढगांसारख्या चमकणाऱ्या लाटा असलेल्या त्या जलाशयाने जणू आकाशच पृथ्वीवर उतरले आहे असे वाटत होते.

सुखावतरणारोहैः स्थलैर्नीलशिलामयैः सोपानमार्गौ रुचिरैश्शोभमानाष्टदिङ्मुखम्

आवाजावी येण्याजाण्यासाठी सुखद जागा, निळ्या दगडांच्या उतरंडी, सुंदर पायऱ्या आणि रस्ते आठही दिशांना उजळून निघाले होते.

तत्रावतीर्णैश्च यथा तत्रोत्तीर्णश्च भूयसा स्नातैः सितोपवीतैश्च शुक्लाकौपीनवल्कलैः

तेथे उतरलेले आणि पाण्यातून वर आलेले, स्नान केलेले, पांढरे उपवस्त्र आणि शुभ्र कौपीन व झाडाच्या साली घातलेले लोक होते.

जटाशिखायनैर्मुंडैस्त्रिपुंड्रकृतमंडनैः विरागविवशस्मेरमुखैर्मुनिकुमारकैः

जटांची शिखा बांधलेले, मुंडण केलेले, त्रिपुंड लावलेले, विरक्त पण हसरे चेहरे असलेले तरुण मुनी तिथे होते.

घटैः कमलिनीपत्रपुटैश्च कलशैः शिवैः कमण्डलुभिरन्यैश्च तादृशैः करकादिभिः

कमंडलू, कमळाच्या पानांची पात्रे, शुभ कलश, आणि अशा विविध पात्रे व करंडके हातात घेऊन ते उभे होते.

आत्मार्थं च परार्थं च देवतार्थं विशेषतः आनीयमानसलिलमात्तपुष्पं च नित्यशः

स्वतःसाठी, इतरांसाठी आणि विशेषतः देवांसाठी, ते नेहमी पाणी व ताजे फुले आणत असत.

अंतर्जलशिलारूढैर्नीचानां स्पर्शशंकया आचारवद्भिर्मुनिभिः कृतभस्मांगधूसरैः

काही जण पाण्यातील दगडांवर उभे राहून, नीच लोकांचा स्पर्श होऊ नये म्हणून काळजी घेत, योग्य आचार पाळत, अंगावर भस्म लावलेले होते.

इतस्ततो ऽप्सु मज्जद्भिरिष्टशिष्टैः शिलागतैः तिलैश्च साक्षतैः पुष्पैस्त्यक्तदर्भपवित्रकैः

कुठे काही पाण्यात बुडत किंवा वर येत, काही दगडांवर बसलेले, ते तांदूळ, फुले आणि टाकून दिलेली कुशा वाहत होते.

देवाद्यमृषिमध्यं च निर्वर्त्य पितृतर्पणम् निवेदयेदभिज्ञेभ्यो नित्यस्नानगतान् द्विजान्

देव, ऋषी आणि पितर यांना तर्पण करून, ते रोज स्नानाला येणाऱ्या विद्वान द्विजांना ते पाणी अर्पण करीत.

स्थानेस्थाने कृतानेकबलिपुष्पसमीरणैः सौरार्घ्यपूर्वं कुर्वद्भिःस्थंडलेभ्यर्चनादिकम्

प्रत्येक ठिकाणी, अन्न व फुलांची विविध अर्पणे, वाऱ्याने शिंपडणे, आणि सूर्यार्घ्य देऊन ते वेदिकांवर पूजा करीत.

क्वचिन्निमज्जदुन्मज्जत्प्रस्रस्तगजयूथपम् क्वचिच्च तृषयायातमृगीमृगतुरंगमम्

कुठे विखुरलेल्या हत्तींची कळपं बुडत आणि वर येत, तर कुठे हरणे, कृष्णमृग आणि घोडे तहान लागून पाण्याकडे येत.

क्वचित्पीतजनोत्तीर्णमयूरवरवारणम् क्वचित्कृततटाघातवृषप्रतिवृषोज्ज्वलम्

कुठे पिऊन वर आलेले मोर आणि श्रेष्ठ हत्ती, तर कुठे काठावर आपटणारे आणि एकमेकांसमोर उभे असलेले बैल उजळून दिसत.

क्वचित्कारंडवरवैः क्वचित्सारसकूजितैः क्वचिच्च कोकनिनदैः क्वचिद्भ्रमरगीतिभिः

कुठे राजहंसांच्या कुजनाने, कुठे सारसांच्या आवाजाने, कुठे कोकिळांच्या गाण्याने, तर कुठे भुंग्यांच्या गुंजनाने तेथे गूंज होत असे.

स्नानपानादिकरणैः स्वसंपद्द्रुमजीविभिः प्रणयात्प्राणिभिस्तैस्तैर्भाषमाणमिवासकृत्

झाडांवर राहणारे पक्षी, स्नान व पिण्याच्या कामात मग्न, आपुलकीने सतत बोलत असल्यासारखे आवाज करत.

कूलशाखिशिखालीनकोकिलाकुलकूजितैः आतपोपहतान्सर्वान्नामंत्रयदिवानिशम्

काठावरच्या फांद्यांमध्ये कोकिळांचे गाणे भरलेले, उन्हाने थकलेले, ते दिवसरात्र आपली नावे उच्चारत.

उत्तरे तस्य सरसस्तीरे कल्पतरोरधः वेद्यां वज्रशिलामय्यां मृदुले मृगचर्मणि

त्या सरोवराच्या उत्तरेकडील काठी, कल्पवृक्षाखाली, वज्राच्या दगडाच्या वेदिकेवर, मऊ मृगाच्या कातडीवर—

सनत्कुमारमासीनं शश्वद्बालवपुर्धरम् तत्कालमात्रोपरतं समाधेरचलात्मनः

सदैव बालरूप असलेला सनत्कुमार, त्या वेळी ध्यानातून नुकताच उठलेला, स्थिर मनाने तेथे बसलेला होता.

उपास्यमानं मुनिभिर्योगींद्रैरपि पूजितम् ददृशुर्नैमिषेयास्ते प्रणताश्चोपतस्थिरे

मुनी आणि श्रेष्ठ योगी ज्यांची पूजा करतात, त्या सनत्कुमारांना नैमिषारण्यातील ऋषींनी पाहिले आणि नम्रतेने त्यांच्या जवळ गेले.

यावत्पृष्टवते तस्मै प्रोचुः स्वागतकारणम् तुमुलः शुश्रुवे तावद्दिवि दुंदुभिनिस्वनः

ते त्याला येण्याचं कारण विचारत असतानाच, आकाशात मोठ्या गजरात देवांचे नगारे वाजू लागले.

ददृशे तत्क्षणे तस्मिन्विमानं भानुसन्निभम् गणेश्वरैरसंख्येयैः संवृतं च समंततः

त्याच क्षणी सूर्यासारखा तेजस्वी विमान प्रकट झाला, आणि भोवती असंख्य गणेश्वरांनी वेढलेलं होतं.

अप्सरोगणसंकीर्णं रुद्रकन्याभिरावृतम् मृदंगमुरजोद्घुष्टं वेणुवीणारवान्वितम्

त्या विमानात अप्सरांचा समूह गजबजलेला होता, रुद्राच्या कन्यांनी वेढलेलं होतं, मृदंग आणि मृदू वाद्यांच्या गजरात, बासरी आणि वीणेच्या सुरांनी ते निनादत होतं.

चित्ररत्नवितानाढ्यं मुक्तादामविराजितम् मुनिभिस्सिद्धगंधर्वैर्यक्षचारणकिन्नरैः

त्या विमानावर विविध रत्नांच्या छत्र्या शोभत होत्या, मोत्यांच्या माळांनी ते उजळून निघालं होतं, आणि त्या सभेत ऋषी, सिद्ध, गंधर्व, यक्ष, चारण आणि किन्नर उपस्थित होते.

नृत्यद्भिश्चैव गायद्भिर्वादयद्भिश्च संवृतम् वीरगोवृषचिह्नेन विद्रमद्रुमयष्टिना

त्या विमानाभोवती नृत्य करणारे, गाणारे आणि वाद्य वाजवणारे लोक होते, वीर वृषभाचं चिन्ह आणि विद्रुमाच्या काठीने ते शोभत होतं.

कृतगोपुरसत्कारं केतुना मान्यहेतुना तस्य मध्ये विमानस्य चामरद्वितयांतरे

त्या विमानाला भव्य गोपुर आणि पताका लावून सन्मानित केलं होतं, आणि त्या विमानाच्या मध्यभागी दोन चामरांच्या मध्ये,