शिवपुराणम्

रसाय नायते नित्यमपथ्यमपि सेवितम् अनिशं क्रियमाणापि रतिस्त्वभिनवायते

नेहमी अपथ्य असलेलं खाल्लं तरी ते पौष्टिक होतं; आणि वारंवार केलेली रतीसुद्धा नेहमी नवीनच वाटते.

अनागतादिकं सर्वं करस्थामलकायते यादृच्छिकफलायन्ते सिद्धयो ऽप्यणिमादयः

भूत, भविष्य आणि वर्तमान सगळं हातातल्या आवळ्यासारखं स्पष्ट दिसतं; अणिमा वगैरे सिद्धीही सहज मिळतात.

बहुनात्र किमुक्तेन सर्वकामार्थसिद्धिषु अस्मिन्कर्मणि निर्वृत्ते त्वनवाप्यं न विद्यते

अजून काय सांगावं? सर्व इच्छा आणि उद्दिष्टांची सिद्धी या कर्माने मिळते; हे पूर्ण झाल्यावर काहीच अशक्य राहत नाही.

अतः परं प्रवक्ष्यामि केवलामुष्मिकं विधिम् नैतेन सदृशं किंचित्कर्मास्ति भुवनत्रये

आता मी फक्त परलोकसंबंधी विधी सांगतो; या कर्मासारखं दुसरं काहीही तिन्ही लोकांत नाही.

पुण्यातिशयसंयुक्तः सर्वैर्देवैरनुष्ठितः ब्रह्मणा विष्णुना चैव रुद्रेण च विशेषतः

अत्यंत पुण्यदायक असलेलं हे कर्म सर्व देवांनी केलं आहे—ब्रह्मा, विष्णु आणि विशेषतः रुद्र यांनी.

इंद्रादिलोकपारैश्च सूर्याद्यैर्नवभिर्ग्रहैः विश्वामित्रवसिष्ठाद्यैर्ब्रह्मविद्भिर्महर्षिभिः

इंद्र आणि इतर लोकपाल, सूर्यादी नऊ ग्रह, विश्वामित्र, वसिष्ठ यांसारखे ब्रह्मज्ञानी महर्षी यांनीही हे केलं.

श्वेतागस्त्यदधीचाद्यैरस्माभिश्च शिवाश्रितैः नंदीश्वरमहाकालभृंगीशाद्यैर्गणेश्वरैः

श्वेताश्वतर, अगस्त्य, दधीचि आणि इतरांनी, आम्ही शिवभक्तांनी, आणि नंदीश्वर, महाकाळ, भृंगी यांसारख्या गणेश्वरांनीही हे केलं आहे.

पातालवासिभिर्दैत्यैः शेषाद्यैश्च महोरगैः सिद्धैर्यक्षैश्च गंधर्वै रक्षोभूतपिशाचकैः

पाताळात राहणारे दैत्य, शेषासारखे मोठे नाग, सिद्ध, यक्ष, गंधर्व, तसेच राक्षस, भूत आणि पिशाच यांनी

स्वंस्वं पदमनुप्राप्तं सर्वैरयमनुष्ठितः अनेन विधिना सर्वे देवा देवत्वमागताः

प्रत्येकाने आपापली योग्य जागा मिळवली; सर्वांनी हा विधी केला. या पद्धतीने सर्व देवांना आपले देवपण प्राप्त झाले.

ब्रह्मा ब्रह्मत्वमापन्नो विष्णुर्विष्णुत्वमागतः रुद्रो रुद्रत्वमापन्न इंद्रश्चेन्द्रत्वमागतः

ब्रह्माला ब्रह्मपद मिळाले, विष्णूला विष्णूपद मिळाले, रुद्राला रुद्रपद मिळाले आणि इंद्राला इंद्रपद मिळाले.

गणेशश्च गणेशत्वमनेन विधिना गतः सितचंदनतोयेन लिंगं स्नाप्य शिवं शिवाम् श्वेतैर्विकसितैः पद्मैः संपूज्य प्रणिपत्य च

गणेशालाही ह्याच पद्धतीने गणेशपद मिळाले; थंड चंदनाच्या पाण्याने शिवलिंगाचे अभिषेक करून, पांढऱ्या उमललेल्या कमळांनी पूजा करून आणि नमस्कार करून.

तत्र पद्मासनं रम्यं कृत्वा लक्षणसंयुतम् विभवे सति हेमाद्यै रत्नाद्यैर्वा स्वशक्तितः

तेथे सुंदर असे कमळासन तयार करावे, शुभ चिन्हांनी सजवावे आणि शक्य असेल तर सोन्याचे किंवा रत्नांचे, किंवा आपल्या सामर्थ्यानुसार करावे.

मध्ये केसरजालास्य स्थाप्य लिंगं कनीयसम् अंगुष्ठप्रतिमं रम्यं सर्वगन्धमयं शुभम्

कमळाच्या केसरांच्या मध्यभागी सुंदर, शुभ, अंगठ्याएवढ्या आकाराचे, सर्व सुवासिक द्रव्यांनी बनवलेले लहान लिंग ठेवावे.

दक्षिणे स्थापयित्वा तु बिल्वपत्रैः समर्चयेत् अगुरुं दक्षिणे पार्श्वे पश्चिमे तु मनःशिलाम्

दक्षिणेला ठेवून त्याची बिल्वपत्रांनी पूजा करावी; अगुरू दक्षिण बाजूला ठेवावे आणि पश्चिमेला मनःशिला ठेवावी.

उत्तरे चंदनं दद्याद्धरितालं तु पूर्वतः सुगन्धैः कुसुमै रम्यैर्विचित्रैश्चापि पूजयेत्

उत्तर बाजूला चंदन अर्पण करावे, पूर्वेला हरिताळ द्यावा. सुगंधी, सुंदर आणि विविध फुलांनी पूजा करावी.

धूपं कृष्णागुरुं दद्यात्सर्वतश्च सगुग्गुलम् वासांसि चातिसूक्ष्माणि विकाशानि निवेदयेत्

सर्व बाजूंनी कृष्णागुरूचा धूप, गूगुळासह अर्पण करावा. अतिशय सूक्ष्म आणि चमकदार वस्त्रे अर्पण करावीत.

पायसं घृतसंमिश्रं घृतदीपांश्च दापयेत् सर्वं निवेद्य मन्त्रेण ततो गच्छेत्प्रदक्षिणाम्

तुपात मिसळलेले पायस आणि तुपाचे दिवे अर्पण करावेत. सर्व काही मंत्राने अर्पण करून मग प्रदक्षिणा करावी.

प्रणम्य भक्त्या देवेशं स्तुत्वा चान्ते क्षमापयेत् सर्वोपहारसंमिश्रं ततो लिंगं निवेदयेत्

भक्तीने देवेशाला नमस्कार करून, स्तुती करून, शेवटी क्षमा मागावी आणि सर्व उपहार एकत्र करून लिंगाला अर्पण करावे.

शिवाय शिवमन्त्रेण दक्षिणामूर्तिमाश्रितः एवं यो ऽर्चयते नित्यं पञ्चगन्धमयं शुभम्

शिवमंत्राने, दक्षिणमूर्तीला शरण जाऊन, जो रोज पाच सुवासिक द्रव्यांनी बनवलेल्या शुभ लिंगाची अशी पूजा करतो,

सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते एतद्व्रतोत्तमं गुह्यं शिवलिंगमहाव्रतम्

तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो आणि शिवलोकात सन्मान मिळवतो. हे उत्तम आणि गुप्त व्रत, शिवलिंगाचे महाव्रत,

भक्तस्य ते समाख्यातं न देयं यस्य कस्यचित् देयं च शिवभक्तेभ्यः शिवेन कथितं पुरा

हे तुला, भक्ताला सांगितले आहे; हे कुणालाही देऊ नये. फक्त शिवभक्तांनाच द्यावे, असे पूर्वी शिवाने सांगितले आहे.

नित्यनैमित्तिकात्काम्याद्या सिद्धिरिह कीर्तिता सा सर्वा लभ्येत सद्यो लिंगबेरप्रतिष्ठया

नित्य, नैमित्तिक आणि काम्य अशा सर्व विधींमध्ये यश मिळते; लिंगाची स्थापना केल्यावर हे सर्व त्वरित मिळते.

सर्वो लिंगमयो लोकस्सर्वं लिंगे प्रतिष्ठितम् तस्मात्प्रतिष्ठिते लिंगे भवेत्सर्वं पतिष्ठितम्

संपूर्ण जग लिंगमय आहे; सर्व काही लिंगातच स्थिर आहे. म्हणून लिंगाची स्थापना झाली की सर्व काही स्थिर होते.

ब्रह्मणा विष्णुना वापि रुद्रेणान्येन केन वा लिंगप्रतिष्ठामुत्सृज्य क्रियते स्वपदस्थितिः

ब्रह्मा, विष्णू, रुद्र किंवा इतर कुणीही, लिंगाची स्थापना न करता, आपापल्या स्थानावर राहतात.

किमन्यदिह वक्तव्यं प्रतिष्ठां प्रति कारणम् पर्तिष्ठितं शिवेनापि लिंगं वैश्वेश्वरं यतः

स्थापनेबद्दल अजून काय सांगावे? कारण शिवानेही वैश्वेश्वर लिंगाची स्थापना केली आहे.

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन परत्रेह च शर्मणे स्थापयेत्परमेशस्य लिंगं बेरमथापि वा

म्हणून, या जन्मात किंवा पुढील जन्मात, सर्वतोपरी प्रयत्न करून, परमेश्वराचं लिंग किंवा मूर्ती स्थापन करावी, कारण त्यातूनच खरा आनंद मिळतो.

किमिदं लिंगमाख्यातं कथं लिंगी महेश्वरः कथं च लिंगभावो ऽस्य कस्मादस्मिञ्छिवो ऽर्च्यते

हे लिंग नेमकं काय आहे? महेश्वर लिंगधारी कसा आहे? त्याला लिंगस्वरूप कसं मिळालं, आणि शिवाला या रूपात का पूजतात?

अव्यक्तं लिंगमाख्यातं त्रिगुणप्रभवाप्ययम् अनाद्यनंतं विश्वस्य यदुपादानकारणम्

लिंग हे अव्यक्त आहे असं सांगितलं जातं, ते तीन गुणांपासून उत्पन्न झालेलं आहे, त्याला ना आरंभ आहे ना अंत, आणि तेच या सृष्टीचं मूळ कारण आहे.

तदेव मूलप्रकृतिर्माया च गगनात्मिका तत एव समुत्पन्नं जगदेतच्चराचरम्

तेच मूळ प्रकृती आहे, तेच माया आहे, ज्याचं स्वरूप आकाशासारखं आहे; त्याच्यापासून हे सर्व चराचर जग निर्माण झालं आहे.