शिवपुराणम्

नारदाद्याश्च मुनयो दिव्या देवैश्च पूजिताः साध्या मागाश्च ये देवा जनलोकनिवासिनः

नारद व इतर ऋषी, जे दैवी आणि देवांनी पूजलेले आहेत, साध्य, माग आणि जे देव लोकांमध्ये वास करतात —

विनिवृत्ताधिकाराश्च महर्लोकनिवासिनः सप्तर्षयस्तथान्ये वै वैमानिकगुणैस्सह

महर्लोकात राहणाऱ्यांचे अधिकार संपलेले असतात. त्या ठिकाणी सप्तर्षी आणि इतरही, त्यांच्या स्वर्गीय गुणांसह, एकत्र आहेत.

सर्वे शिवार्चनरताः शिवाज्ञावशवर्तिनः

सर्वजण शिवपूजेत मग्न असतात आणि शिवाच्या आज्ञेप्रमाणे वागत असतात.

गंधर्वाद्याः पिशाचांताश्चतस्रो देवयोनयः सिद्धा विद्याधराद्याश्च ये ऽपि चान्ये नभश्चराः

गंधर्व, यक्ष, पिशाच या चार देववंशातील सर्व, सिद्ध, विद्याधर आणि आकाशात संचार करणारे इतर जीव— हे सगळेही आहेत.

असुरा राक्षसाश्चैव पातालतलवासिनः अनंताद्याश्च नागेन्द्रा वैनतेयादयो द्विजाः

असुर, राक्षस, पाताळात राहणारे, अनंत वगैरे नागराज, गरुडासारखे पक्षीराज आणि इतर द्विज— हेही आहेत.

कूष्मांडाः प्रेतवेताला ग्रहा भूतगणाः परे डाकिन्यश्चापि योगिन्यः शाकिन्यश्चापि तादृशाः

कुश्मांड, प्रेत, वेताळ, ग्रह, भूतगण आणि इतर, तसेच डाकिनी, योगिनी, शाकिनी अशा प्रकारच्या स्त्रिया— या सगळ्यांचा समावेश आहे.

क्षेत्रारामगृहादीनि तीर्थान्यायतनानि च द्वीपाः समुद्रा नद्यश्च नदाश्चान्ये सरांसि च

शेते, बागा, घरे, तीर्थक्षेत्रे, मंदिरे, बेटे, समुद्र, नद्या, इतर प्रवाह आणि सरोवरे— हे सर्वही आहेत.

गिरयश्च सुमेर्वाद्याः कननानि समंततः पशवः पक्षिणो वृक्षाः कृमिकीटादयो मृगाः

सुमेरू पर्वतापासून इतर सर्व डोंगर, चारही बाजूंनी असलेली अरण्ये, पशू, पक्षी, झाडे, किडे, कीटक आणि इतर प्राणी— हेही आहेत.

भुवनान्यपि सर्वाणि भुवनानामधीश्वरः अण्डान्यावरणैस्सार्धं मासाश्च दश दिग्गजाः

सर्व जग, जगाचा स्वामी, अंडे आणि त्यांची आवरणे, दहा दिशा आणि त्या राखणारे दिग्गज— हे सर्वही आहेत.

वर्णाः पदानि मंत्राश्च तत्त्वान्यपि सहाधिपैः ब्रह्मांडधारका रुद्रा रुद्राश्चान्ये सशक्तिकाः

अक्षरे, शब्द, मंत्र, तत्त्वे आणि त्यांचे अधिपती, ब्रह्मांड धारण करणारे रुद्र, आणि शक्तिसंपन्न इतर रुद्र— हेही आहेत.

यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन्दृष्टं चानुमितं श्रुतम् सर्वे कामं प्रयच्छन्तु शिवयोरेव शासनात्

या जगात जे काही दिसते, ऐकू येते किंवा अनुमान करता येते— ते सर्व काही, शिवाच्या आज्ञेने, इच्छित फल देऊ दे.

अथ विद्या परा शैवी पशुपाशविमोचिनी पञ्चार्थसंज्ञिता दिव्या पशुविद्याबहिष्कृता

आता, परा शैव विद्या, जी जीवाच्या बंधनातून मुक्त करते, पंचार्थ म्हणून ओळखली जाते, ती दैवी आहे आणि पाशुप विद्या त्यातून वगळलेली आहे.

शास्त्रं च शिवधर्माख्यं धर्माख्यं च तदुत्तरम् शैवाख्यं शिवधर्माख्यं पुराणं श्रुतिसंमितम्

शिवधर्म नावाचे शास्त्र, त्यानंतरचे धर्मशास्त्र, शैव शास्त्र, शिवधर्मपुराण— जे वेदाशी सुसंगत आहे— हे सर्वही आहेत.

शैवागमाश्च ये चान्ये कामिकाद्याश्चतुर्विधाः शिवाभ्यामविशेषेण सत्कृत्येह समर्चिताः

शैव आगम, कामिकादी चार विभाग, हे सर्व शिव आणि पार्वती यांनी योग्य रीतीने मानले आणि पूजले आहेत.

ताभ्यामेव समाज्ञाता ममाभिप्रेतसिद्धये कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

माझ्या इच्छित कार्यसिद्धीसाठी, ह्या दोघांनीच यास मान्यता दिली आहे. त्यांनी हे कर्म मान्य करावे, ते फळदायी आणि योग्य रीतीने पार पडो.

श्वेताद्या नकुलीशांताः सशिष्याश्चापि देशिकाः तत्संततीया गुरवो विशेषाद्गुरवो मम

श्वेताश्वतर, नकुलीश आणि त्यांच्या शिष्यांसह, त्यांच्या परंपरेतील गुरु— हे सर्व माझ्यासाठी विशेष गुरु आहेत.

शैवा माहेश्वराश्चैव ज्ञानकर्मपरायणाः कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

शैव आणि माहेश्वर, जे ज्ञान आणि कर्माला समर्पित आहेत, त्यांनी हे कर्म मान्य करावे, ते फळदायी आणि योग्य रीतीने पार पडो.

लौकिका ब्राह्मणास्सर्वे क्षत्रियाश्च विशः क्रमात् वेदवेदांगतत्त्वज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

सर्व लौकिक ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, वेद आणि त्याची अंगे जाणणारे, तसेच सर्व शास्त्रात पारंगत असणारे— हे सर्वही आहेत.

सांख्या वैशेषिकाश्चैव यौगा नैयायिका नराः सौरा ब्रह्मास्तथा रौद्रा वैष्णवाश्चापरे नराः

सांख्य, वैशेषिक, योगी, न्यायी, सूर्य, ब्रह्मा, रुद्र यांना समर्पित, तसेच विष्णूला भक्त असणारे इतर पुरुष— हेही आहेत.

शिष्टाः सर्वे विशिष्टा च शिवशासनयंत्रिताः कर्मेदमनुमन्यंतां ममाभिप्रेतसाधकम्

इतर सर्व जण, जे शिवाच्या आज्ञेने संयमित आणि श्रेष्ठ आहेत, त्यांनी हे माझ्या इच्छेचा साधन करणारे कृत्य मान्य करावे.

शैवाः सिद्धांतमार्गस्थाः शैवाः पाशुपतास्तथा शैवा महाव्रतधराः शैवाः कापालिकाः परे

शैव सिद्धांत मार्गावर चालणारे, पाशुपत शैव, महाव्रत पाळणारे शैव, आणि कपालिक शैव — हे सर्व श्रेष्ठ आहेत.

शिवाज्ञापालकाः पूज्या ममापि शिवशासनात् सर्वे ममानुगृह्णंतु शंसंतु सफलक्रियाम्

शिवाच्या आज्ञेचे पालन करणारे पूजनीय आहेत, अगदी माझ्यासाठीही, कारण ती शिवाची आज्ञा आहे. ते सर्व मला कृपा करोत आणि माझ्या कृतीला यश मिळवून देोत.

दक्षिणज्ञाननिष्ठाश्च दक्षिणोत्तरमार्गगाः अविरोधेन वर्तंतां मंत्रश्रेयो ऽर्थिनो मम

दक्षिण ज्ञानात स्थिर असणारे, दक्षिण व उत्तर मार्गाने जाणारे, आणि मंत्रसंपत्तीची इच्छा असणारे — हे सर्व कुणाच्याही विरोधाशिवाय पुढे जावोत.

नास्तिकाश्च शठाश्चैव कृतघ्नाश्चैव तामसाः पाषंडाश्चातिपापाश्च वर्तंतां दूरतो मम

नास्तिक, कपटी, कृतघ्न, तामसिक, पाषंड आणि फार पापी — हे सर्व माझ्यापासून दूर राहोत.

बहुभिः किं स्तुतैरत्र ये ऽपि के ऽपिचिदास्तिकाः सर्वे मामनुगृह्णंतु संतः शंसंतु मंगलम्

इथे अनेक स्तुतींचा काय उपयोग? ज्या ज्या थोड्याफार श्रद्धावान आहेत, त्यांनी मला कृपा करावी आणि सज्जनांनी माझ्यासाठी मंगल बोलावे.

नमश्शिवाय सांबाय ससुतायादिहेतवे पञ्चावरणरूपेण प्रपञ्चेनावृताय ते

शिव, शांभू, पुत्रासह आदिकारण, पंचावरण रूपाने जगात व्यापलेल्याला मी नमस्कार करतो.

इत्युक्त्वा दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य शिवं शिवाम् जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यामष्टोत्तरशतावराम्

हे बोलून, भूमीवर दंडवत घालून शिवाला नमस्कार करावा आणि पंचाक्षरी मंत्र, म्हणजे एकशेआठ अक्षरी शिवविद्या जपावी.

तथैव शक्तिविद्यां च जपित्वा तत्समर्पणम् कृत्वा तं क्षमयित्वेशं पूजाशेषं समापयेत्

त्याचप्रमाणे शक्तिविद्येचा जप करावा, ती समर्पित करावी, आणि प्रभूची क्षमा मागून उरलेली पूजा पूर्ण करावी.

एतत्पुण्यतमं स्तोत्रं शिवयोर्हृदयंगमम् सर्वाभीष्टप्रदं साक्षाद्भुक्तिमुक्त्यैकसाधनम्

हे पुण्यतम स्तोत्र, जे शिव-पार्वतीच्या हृदयात प्रवेश करते, सर्व इच्छित फल देणारे आणि भोग व मोक्ष यांचे एकमेव साधन आहे.