शिवपुराणम्

यत्किञ्चिदस्ति शब्दस्य वाच्यं चिदचिदात्मकम् तत्सर्वं शिवयोः पार्श्वे बुद्ध्वा सामान्यतो यजेत्

शब्दाचा अर्थ असलेली, जाणीव असो वा नसो, जी काही वस्तू आहे, ती सर्व शिवाच्या दोन्ही बाजूंना समजून, सर्वसाधारणपणे पूजा करावी.

कृतांजलिपुटाः सर्वे ऽचिंत्याः स्मितमुखास्तथा प्रीत्या संप्रेक्षमाणाश्च देवं देवीं च सर्वदा

सर्वजण हात जोडून, हसतमुखाने, नेहमीच प्रेमाने देव आणि देवीकडे पाहत असतात.

इत्थमावरणाभ्यर्चां कृत्वाविक्षेपशांतये पुनरभ्यर्च्य देवेशं पक्त्वाक्षरमुदीरयेत्

अशा प्रकारे आवरणांची पूजा करून, मनाची चंचलता शांत करण्यासाठी, पुन्हा देवाधिदेवाची पूजा करून, अक्षय मंत्राचा जप करावा.

निवेदयेत्ततः पश्चाच्छिवयोरमृतोपमम् सुव्यञ्जनसमायुक्तं शुद्धं चारु महाचरुम्

नंतर, शिव आणि त्यांच्या अर्धांगिनीला अमृतासारखा, सुंदर, शुद्ध आणि उत्तम पदार्थांनी सजवलेला महाभोग अर्पण करावा.

द्वात्रिंशदाढकैर्मुख्यमधमं त्वाढकावरम् साधयित्वा यथासंपच्छ्रद्धया विनिवेदयेत्

मुख्य भोग बत्तीस मापांनी तयार करावा, कमी मापांनी कनिष्ठ भोग करावा; आपल्या सामर्थ्यानुसार आणि श्रद्धेने हे सर्व अर्पण करावे.

ततो निवेद्य पानीयं तांबूलं चोपदंशकैः नीराजनादिकं कृत्वा पूजाशेषं समापयेत्

यानंतर पाण्याचा अर्घ्य, तांबूल आणि उपदंश अर्पण करावा, नंतर आरती व इतर विधी करून पूजा पूर्ण करावी.

भोगोपयोग्यद्रव्याणि विशिष्टान्येव साधयेत् वित्तशाठ्यं न कुर्वीत भक्तिमान्विभवे सति

भोगासाठी योग्य आणि उत्तम वस्तूंचीच तयारी करावी; ज्याच्याकडे साधनसंपत्ती आहे, त्याने भक्तीने कंजूषपणा किंवा कपट करू नये.

शठस्योपेक्षकस्यापि व्यंग्यं चैवानुतिष्ठतः न फलंत्येव कर्माणि काम्यानीति सतां कथा

सज्जनांच्या मते, कपटी, दुर्लक्ष करणारा किंवा दुटप्पीपणे कर्म करणाऱ्याला इच्छित फळ मिळत नाही.

तस्मात्सम्यगुपेक्षां च त्यक्त्वा सर्वांगयोगतः कुर्यात्काम्यानि कर्माणि फलसिद्धिं यदीच्छति

म्हणून, सर्व प्रकारचे दुर्लक्ष टाकून, पूर्ण मनाने आणि शरीराने, जो फळाची प्राप्ती इच्छितो त्याने कर्मे करावीत.

इत्थं पूजां समाप्याथ देवं देवीं प्रणम्य च भक्त्या मनस्समाधाय पश्चात्स्तोत्रमुदीरयेत्

अशा प्रकारे पूजा पूर्ण करून, भक्तीने देव आणि देवीस वंदन करून, मन एकाग्र करून, नंतर स्तोत्र म्हणावे.

ततः स्तोत्रमुपास्यान्ते त्वष्टोत्तरशतावराम् जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यां सहस्रोत्तरमुत्सुकः

स्तोत्राच्या शेवटी, उत्साहाने एक हजार आठ वेळा पंचाक्षरी मंत्राचा जप करावा.

विद्यापूजां गुरोः पूजां कृत्वा पश्चाद्यथाक्रमम् यथोदयं यथाश्राद्धं सदस्यानपि पूजयेत्

मंत्राची आणि गुरूची पूजा करून, नंतर योग्य क्रमाने, श्रद्धेनुसार सभासदांचीही पूजा करावी.

ततः उद्वास्य देवेशं सर्वैरावरणैः सह मण्डलं गुरवे दद्याद्यागोपकरणैस्सह

यानंतर, सर्व आवरणांसह देवाधिदेवाचे उद्वासन करून, मंडळ व यागोपकरणे गुरुला द्यावीत.

शिवाश्रितेभ्यो वा दद्यात्सर्वमेवानुपूर्वशः अथवा तच्छिवायैव शिवक्षेत्रे समर्पयेत्

किंवा, सर्व वस्तू योग्य क्रमाने शिवभक्तांना द्याव्यात, किंवा शिवक्षेत्रात सर्व काही शिवालाच अर्पण करावे.

शिवाग्नौ वा यजेद्देवं होमद्रव्यैश्च सप्तभिः समभ्यर्च्य यथान्यायं सर्वावरणदेवताः

किंवा, शिवाग्नीत सात प्रकारच्या होमद्रव्यांनी, सर्व आवरणातील देवतांची योग्य रीतीने पूजा करून, देवाची आराधना करावी.

एष योगेश्वरो नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतः न तस्मादधिकः कश्चिद्यागो ऽस्ति भुवने क्वचित्

हा योगेश्वर म्हणून तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे; पृथ्वीवर याहून श्रेष्ठ यज्ञ कुठेही नाही.

न तदस्ति जगत्यस्मिन्नसध्यं यदनेन तु ऐहिकं वा फलं किंचिदामुष्मिकफलं तु वा

या पूजेमुळे या जगात काहीही अशक्य नाही; ऐहिक किंवा पारलौकिक फळ काहीही सहज मिळू शकते.

इदमस्य फलं नेदमिति नैव नियम्यते श्रेयोरूपस्य कृत्स्नस्य तदिदं श्रेष्टसाधनम्

हे फक्त एवढेच फळ देते, असे मर्यादित नाही; जे काही श्रेष्ठ आहे, त्यासाठी हेच सर्वोत्तम साधन आहे.

इदं न शक्यते वक्तुं पुरुषेण यदर्च्यते चिंतामणेरिवैतस्मात्तत्तेन प्राप्यते फलम्

येथे जे काही पूजले जाते, ते चिंतामणीसारखे इच्छित फळ देते; हे शब्दांनी सांगता येत नाही.

तथापि क्षुद्रमुद्दिश्य फलं नैतत्प्रयोजयेत् लघ्वर्थी महतो यस्मात्स्वयं लघुतरो भवेत्

तरीसुद्धा, लहानस्या फळासाठी हे वापरू नये; कारण जो मोठ्या गोष्टीऐवजी क्षुल्लक गोष्टीकडे लक्ष देतो, तो स्वतः मोठेपणापेक्षा कमीच राहतो.

महद्वा फलमल्पं वा कृतं चेत्कर्म सिध्यति महादेवं समुद्दिश्य कृतं कर्म प्रयुज्यताम्

फळ मोठं असो वा लहान, जर हे कर्म केलं तर ते यशस्वी होतं; म्हणून सर्व कर्म महादेवाचं स्मरण ठेवूनच करावं.

तस्मादनन्यलभ्येषु शत्रुमृत्युंजयादिषु फलेषु दृष्टादृष्टेषु कुर्यादेतद्विचक्षणः

म्हणूनच, जे फळ दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने मिळत नाही — जसं की शत्रूवर विजय किंवा मृत्यूवर मात, हे दिसणारं असो वा अदृश्य — अशा सर्व गोष्टींसाठी बुद्धिमान माणसाने हे करावं.

महत्स्वपि च पातेषु महारागभयादिषु दुर्भिक्षादिषु शांत्यर्थं शांतिं कुर्यादनेन तु

मोठ्या संकटांमध्ये — जसं की तीव्र वासना, भीती, दुष्काळ वगैरे — शांततेसाठी हे उपाय करावा.

बहुना किं प्रलापेन महाव्यापन्निवारकम् आत्मीयमस्त्रं शैवानामिदमाह महेश्वरः

जास्त बोलण्याची गरज नाही; हेच ते अस्त्र आहे, जे महेश्वराने शैवांना मोठ्या संकटांपासून वाचण्यासाठी शिकवलं आहे.

तस्मादितः परं नास्ति परित्राणमिहात्मनः इति मत्वा प्रयुंजानः कर्मेदं शुभमश्नुते

म्हणून, यापेक्षा दुसरं स्वतःसाठी इथे कोणतंही रक्षण नाही; असं समजून जो हे कर्म करतो, तो शुभत्व प्राप्त करतो.

स्तोत्रमात्रं शुचिर्भूत्वा यः पठेत्सुसमाहितः सोप्यभीष्टतमादर्थादष्टांशफलमाप्नुयात्

जो कोणी शुद्ध होऊन, एकाग्रतेने फक्त स्तोत्राचं पठण करतो, तो जरी अत्यंत इच्छित फळासाठी करीत असला, तरी आठव्या भागाएवढं फळ मिळवतो.

अर्थं तस्यानुसन्धाय पर्वण्यनशनः पठेत् अष्टाभ्यां वा चतुर्दश्यां फलमर्धं समाप्नुयात्

जर तो विशिष्ट हेतू ठेवून, सणाच्या दिवशी उपवास करत, किंवा अष्टमी किंवा चतुर्दशीला हे पठण करतो, तर त्याला अर्धं फळ मिळतं.

यस्त्वर्थमनुसंधाय पर्वादिषु तथा व्रती मासमेकं जपेत्स्तोत्रं स कृत्स्नं फलमाप्नुयात्

जो आपला हेतू मनाशी ठेवून, सणाच्या काळात व्रत पाळतो आणि एक महिना हे स्तोत्र म्हणतो, त्याला पूर्ण फळ मिळतं.

स्तोत्रं वक्ष्यामि ते कृष्ण पञ्चावरणमार्गतः योगेश्वरमिदं पुण्यं कर्म येन समाप्यते

मी तुला हे स्तोत्र सांगतो, कृष्णा, पाच आवरणांच्या मार्गाने; हेच ते पुण्य कर्म आहे, ज्यामुळे योग साधता येतो.