शिवपुराणम्

वासुदेवं पुरस्कृत्वा प्रथमावरणे यजेत् अनिरुद्धं दक्षिणतः प्रद्युम्नं पश्चिमे ततः

वासुदेवाला पुढे ठेवून, पहिल्या वलयात त्याची पूजा करावी; दक्षिणेला अनिरुद्ध, मग पश्चिमेला प्रद्युम्न यांची पूजा करावी.

सौम्ये संकर्षणं पश्चाद्व्यत्यस्तौ वा यजेदिमौ प्रथमावरणं प्रोक्तं द्वितीयावरणं शुभम्

उत्तरेच्या सौम्य दिशेला नंतर संकर्षणाची पूजा करावी; किंवा हे दोघे बदलूनही पूजा करता येईल. हे पहिले वलय म्हणतात; दुसरे वलय शुभ आहे.

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोथ वामनः रामश्चान्यतमः कृष्णो भवानश्वमुखोपि च

मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह, वामन, राम, कोणताही दुसरा, कृष्ण, भव आणि अश्वमुखी रूप यांचीही पूजा करावी.

तृतीयावरणे चक्रुः पूर्वभागे समर्चयेत् नारायणाख्यां याम्येस्त्रं क्वचिदव्याहतं यजेत्

तिसऱ्या आवरणात, पूर्वेकडे नारायण या रूपाची भक्ती करावी. दक्षिण दिशेला यमाच्या अस्त्राची पूजा करावी, जिथे अडथळा नसेल तिथे यज्ञ करावा.

पश्चिमे पांचजन्यं च शार्ङ्गंधनुरथोत्तरे एवं त्र्यावरणैः साक्षाद्विश्वाख्यां परमं हरिम्

पश्चिम दिशेला पाञ्चजन्य शंखाची आणि उत्तरेकडे शार्ङ्ग धनुष्याची पूजा करावी. अशा प्रकारे या तीन आवरणांत प्रत्यक्ष विश्वरूप परम हरिची उपासना करावी.

महाविष्णुं सदाविष्णुं मूर्तीकृत्य समर्चयेत् इत्थं विष्णोश्चतुर्व्यूहक्रमान्मूर्तिचतुष्टयम् पूजयित्वा च तच्छक्तीश्चतस्रः पुजयेत्क्रमात्

महाविष्णू, जो नेहमीच आहे, त्याची मूर्ती करून नेहमी पूजा करावी. त्यानंतर विष्णूच्या चार व्यूहांच्या क्रमाने त्या चार रूपांची आणि मग त्यांच्या चार शक्तींची एकामागोमाग एक पूजा करावी.

प्रभामाग्नेयदिग्भागे नैरृते तु सरस्वतीम् गणांबिका च वायव्ये लक्ष्मीं रौद्रे समर्चयेत्

आग्नेय दिशेला प्रभा, नैऋत्य दिशेला सरस्वती, वायव्य दिशेला गणांबिका, उत्तर दिशेला लक्ष्मी आणि पश्चिम दिशेला रौद्री यांची पूजा करावी.

एवं भान्वादिमूर्तीनां तच्छक्तीनामनंतरम् पूजां विधाय लोकेशांस्तत्रैवावरणे यजेत्

भानू इत्यादी मूर्ती आणि त्यांच्या शक्तींची अखंड पूजा करून, त्याच आवरणात लोकांचे अधिपती असलेल्या देवांची पूजा करावी.

इन्द्रमग्निं यमं चैव निरृतिं वरुणं तथा वायुं सोमं कुबेरं च पश्चादीशानमर्चयेत्

इंद्र, अग्नी, यम, नैऋती, वरुण, वायू, सोम, कुबेर आणि शेवटी ईशान यांची एकामागोमाग एक पूजा करावी.

एवं चतुर्थावरणं पूजयित्वा विधानतः आयुधानि महेशस्य पश्चाद्बांह्यं समर्चयेत्

या प्रमाणे चौथ्या आवरणाची विधिपूर्वक पूजा करून, नंतर महेशाच्या आयुधांची पूजा बाहेर, पश्चिमेकडे करावी.

श्रीमन्त्रिशूलमैशाने वज्रं माहेन्द्रदिङ्मुखे परशुं वह्निदिग्भागे याम्ये सायकमर्चयेत्

ईशानाच्या त्रिशूळाची पूजा पूर्वेकडे, वज्राची इंद्राच्या दिशेला, कुऱ्हाडीची अग्नीच्या दिशेला आणि बाणाची दक्षिण दिशेला करावी.

नैरृते तु यजेत्खड्गं पाशं वारुणगोचरे अंकुशं मारुते भागे पिनाकं चोत्तरे यजेत्

नैऋत्य दिशेला तलवार, वरुणाच्या प्रदेशात पाश, वायूच्या भागात अंकुश आणि उत्तरेकडे पिनाक धनुष्याची पूजा करावी.

पश्चिमाभिमुखं रौद्रं क्षेत्रपालं समर्चयेत् पञ्चमावरणं चैव सम्पूज्यानन्तरं बहिः

पश्चिमेकडे तोंड करून रौद्र क्षेत्रपालाची पूजा करावी. पाचव्या आवरणाची पूजा पूर्ण केल्यावर, बाहेरची पूजा करावी.

सर्वावरणदेवानां बहिर्वा पञ्चमे ऽथवा पञ्चमे मातृभिस्सार्धं महोक्ष पुरतो यजेत्

सर्व आवरणातील देवतांच्या बाहेर किंवा पाचव्या आवरणात, मातांसह महोक्षाची समोर पूजा करावी.

ततः समंततः पूज्यास्सर्वा वै देवयोनयः खेचरा ऋषयस्सिद्धा दैत्या यक्षाश्च राक्षसाः

त्यानंतर सर्व देववंशांची, आकाशवासी, ऋषी, सिद्ध, दैत्य, यक्ष आणि राक्षस यांची सर्वत्र पूजा करावी.

अनंताद्याश्च नागेंद्रा नागैस्तत्तत्कुलोद्भवैः डाकिनीभूतवेतालप्रेतभैरवनायकाः

अनंत वगैरे नागराज आणि त्यांच्या कुळातील इतर नाग, डाकिनी, भूत, वेताळ, प्रेत आणि भैरवांचे नायक यांचीही पूजा करावी.

पातालवासिनश्चान्ये नानायोनिसमुद्भवाः नद्यस्समुद्रा गिरयः काननानि सरांसि च

पाताळात राहणारे आणि विविध योनींमध्ये जन्मलेले, नद्या, समुद्र, डोंगर, अरण्ये आणि सरोवरे यांचीही पूजा करावी.

पशवः पक्षिणो वृक्षाः कीटाद्याः क्षुद्रयोनयः नराश्च विविधाकारा मृगाश्च क्षुद्रयोनयः

पशू, पक्षी, झाडे, कीटक आणि इतर लहान जीव, विविध प्रकारचे माणसे आणि लहान जातीचे प्राणी यांचीही पूजा करावी.

भुवनान्यन्तरण्डस्य ततो ब्रह्माण्डकोटयः बहिरंडान्यसंख्यानि भुवनानि सहाधिपैः

या ब्रह्मांडाच्या आतली सर्व लोकं, मग बाहेरच्या असंख्य ब्रह्मांडांची कोटी, अनंत अंडे आणि त्यांच्या अधिपतींसह सर्व लोकं यांचीही पूजा करावी.

ब्रह्मांडाधारका रुद्रा दशदिक्षु व्यवस्थिताः यद्गौड यच्च मामेयं यद्वा शाक्तं ततः परम्

ब्रह्मांडाला आधार देणारे रुद्र दहा दिशांत स्थिर आहेत. जे काही गौड, मामीय, किंवा शाक्त आहे, त्याही पुढे जे आहे ते सर्व समजून पूजा करावी.

यत्किञ्चिदस्ति शब्दस्य वाच्यं चिदचिदात्मकम् तत्सर्वं शिवयोः पार्श्वे बुद्ध्वा सामान्यतो यजेत्

शब्दाचा अर्थ असलेली, जाणीव असो वा नसो, जी काही वस्तू आहे, ती सर्व शिवाच्या दोन्ही बाजूंना समजून, सर्वसाधारणपणे पूजा करावी.

कृतांजलिपुटाः सर्वे ऽचिंत्याः स्मितमुखास्तथा प्रीत्या संप्रेक्षमाणाश्च देवं देवीं च सर्वदा

सर्वजण हात जोडून, हसतमुखाने, नेहमीच प्रेमाने देव आणि देवीकडे पाहत असतात.

इत्थमावरणाभ्यर्चां कृत्वाविक्षेपशांतये पुनरभ्यर्च्य देवेशं पक्त्वाक्षरमुदीरयेत्

अशा प्रकारे आवरणांची पूजा करून, मनाची चंचलता शांत करण्यासाठी, पुन्हा देवाधिदेवाची पूजा करून, अक्षय मंत्राचा जप करावा.

निवेदयेत्ततः पश्चाच्छिवयोरमृतोपमम् सुव्यञ्जनसमायुक्तं शुद्धं चारु महाचरुम्

नंतर, शिव आणि त्यांच्या अर्धांगिनीला अमृतासारखा, सुंदर, शुद्ध आणि उत्तम पदार्थांनी सजवलेला महाभोग अर्पण करावा.

द्वात्रिंशदाढकैर्मुख्यमधमं त्वाढकावरम् साधयित्वा यथासंपच्छ्रद्धया विनिवेदयेत्

मुख्य भोग बत्तीस मापांनी तयार करावा, कमी मापांनी कनिष्ठ भोग करावा; आपल्या सामर्थ्यानुसार आणि श्रद्धेने हे सर्व अर्पण करावे.

ततो निवेद्य पानीयं तांबूलं चोपदंशकैः नीराजनादिकं कृत्वा पूजाशेषं समापयेत्

यानंतर पाण्याचा अर्घ्य, तांबूल आणि उपदंश अर्पण करावा, नंतर आरती व इतर विधी करून पूजा पूर्ण करावी.

भोगोपयोग्यद्रव्याणि विशिष्टान्येव साधयेत् वित्तशाठ्यं न कुर्वीत भक्तिमान्विभवे सति

भोगासाठी योग्य आणि उत्तम वस्तूंचीच तयारी करावी; ज्याच्याकडे साधनसंपत्ती आहे, त्याने भक्तीने कंजूषपणा किंवा कपट करू नये.

शठस्योपेक्षकस्यापि व्यंग्यं चैवानुतिष्ठतः न फलंत्येव कर्माणि काम्यानीति सतां कथा

सज्जनांच्या मते, कपटी, दुर्लक्ष करणारा किंवा दुटप्पीपणे कर्म करणाऱ्याला इच्छित फळ मिळत नाही.

तस्मात्सम्यगुपेक्षां च त्यक्त्वा सर्वांगयोगतः कुर्यात्काम्यानि कर्माणि फलसिद्धिं यदीच्छति

म्हणून, सर्व प्रकारचे दुर्लक्ष टाकून, पूर्ण मनाने आणि शरीराने, जो फळाची प्राप्ती इच्छितो त्याने कर्मे करावीत.