शिवपुराणम्

रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात् कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः

पूर्वेकडील पाकळीपासून वामादी आठ रुद्रांची स्थापना करावी. करंडकात वैराग्य असावे आणि बियांमध्ये नवशक्ती असाव्यात.

स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम् कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम्

डिंकात शिवस्वरूप धर्म असावा, देठात शिवावर आधारित ज्ञान असावे आणि करंडकाच्या वरती अग्नी, सूर्य आणि चंद्र यांची मंडळे असावीत.

शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम् सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम्

त्यांच्या वरती शिव, विद्या आणि तत्त्व या त्रयाचे स्वरूप असावे. सर्व आसनांच्या वरती विविध फुलांनी सुशोभित, सुखद आसन असावे.

पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्

पाच आवरणांनी युक्त अशा या मंडळात, अंबिकेसह, स्वच्छ स्फटिकासारखा, प्रसन्न आणि शीतल तेजाने उजळणारा, पूजन करावा.

विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम् शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम्

विद्युल्लतेसारख्या जटांपासून बनवलेल्या मुकुटाने शोभलेला, वाघाच्या कातडीचे वस्त्र परिधान केलेला, किंचित स्मित असलेले कमळासारखे मुख असलेला.

रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम् सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम्

त्याचे पाय, हात आणि ओठ हे लाल कमळाच्या पाकळ्यांसारखे आहेत. सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आणि सर्व अलंकारांनी सजलेला आहे.

दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम् पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम्

तो दिव्य शस्त्रांनी सुसज्ज आहे, दिव्य सुवासिक लेप लावलेला आहे, पाच तोंडे आणि दहा हात आहेत, आणि चंद्रकोरीच्या रत्नाने मुकुट शोभतो.

अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम् त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम्

त्याचे पूर्वेकडील तोंड शांत, बालार्कासारखे तेजस्वी आहे. त्याला तीन कमळासारखी नेत्रे आहेत आणि बालचंद्राचा मुकुट मस्तकी आहे.

दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम् भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम्

त्याचे दक्षिणेकडील तोंड निळ्या मेघासारखे तेजस्वी आहे, भुवया वाकलेल्या आणि रौद्र, तीन डोळे लाल वर्तुळांनी वेढलेले आहेत.

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम् उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम्

त्याच्या तोंडाला मोठ्या दातांनी भीतीदायक रूप आहे, ओठ थरथरत आहेत. उत्तरेकडील तोंड प्रवाळासारखे लाल आहे आणि काळ्या केसांनी सुशोभित आहे.

सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम् पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम्

तो लीलामय, तीन नेत्रांचा, चंद्राभूषणाचा मुकुट असलेला आहे. पश्चिमेकडील तोंड पूर्ण चंद्रासारखे आहे आणि तीन तेजस्वी डोळे आहेत.

चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम् पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम्

चंद्रकोरीसारखे ओठ असलेला, सौम्य आणि मंद हास्याने मन मोहून टाकणारा, पाचवा हा तेजस्वी, स्फटिकासारखा पारदर्शक आणि चंद्राच्या रेषेइतका उजळ आहे.

अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम् दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम्

तो अत्यंत सौम्य आहे, त्याच्या तिन्ही डोळ्यांत फुललेली तेज आहे; उजव्या हातात तो त्रिशूळ, कुऱ्हाड, वज्र आणि तलवार घेऊन अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसतो.

सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम् निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया

डाव्या बाजूला त्याच्याकडे सर्प, बाण, घंटा, दोरी आणि अंकुश आहेत, आणि त्याचे रूप गुडघ्यापासून संयमाच्या शक्तीने बांधलेले आहे, मानाच्या मापाने स्थिर आहे.

आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा

त्याच्या गळ्यापर्यंत ज्ञानाने वेढलेले आहे; कपाळावर शांतीची छटा आहे आणि त्याच्या वरती शांतीच्या पलीकडील परमशक्ती आहे.

पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम् ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम्

तो पाच मार्गांत व्यापलेला आहे, पाच कलांचा मूर्तरूप आहे, प्राचीन पुरुष म्हणून ओळखला जाणारा, ईशान मुकुटधारी देव आहे.

अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम् सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम्

त्याचे हृदय अघोर आहे, डावे गुप्त स्थान महेश्वर आहे, त्याचे पाऊल सद्य आहे, आणि त्याचे रूप अठ्ठावीस कलांनी बनलेले आहे.

मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम्

ईशान हा मातृका, पाच ब्रह्म आणि ओंकार या सर्वांचा एकत्रित स्वरूप आहे, आणि तो हंसशक्तीने युक्त आहे.

तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम् ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया

इच्छाशक्तीवर आरूढ झालेला तो मंडलावर विराजमान आहे, उजव्या बाजूला ज्ञानशक्ती आणि डाव्या बाजूला क्रियाशक्ती आहे.

तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम् मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात्

सदाशिव हा ज्ञानमूर्ती आहे, तो थेट तीन तत्त्वांनी बनलेला आहे; त्याचे रूप मूळापासून कल्पावे आणि क्रमाने संपूर्ण करावे.

संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह

योग्य पद्धतीने पाद्यापर्यंत पूजा करून, मूळमंत्राने, साकार शिवाची आणि परमशक्तीसह पूजा करावी.

तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम् पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम्

तेथे, अस्तित्व आणि अनस्तित्व यापासून मुक्त असलेल्या महादेवाचे आवाहन करून, पाच उपचार तयार करून, परमेश्वराची पूजा करावी.

ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात्

मग ब्रह्ममंत्र आणि सहा अंगांसह, मातृकांसह, प्रणव आणि शिवासह, शक्तियुक्तपणे, योग्य क्रमाने पूजा करावी.

शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा

किंवा शांतीमंत्राने, तसेच इतर सर्व वेदमंत्रांनी, किंवा केवळ शिवाने, परमदेवाची पूजा करावी.

पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

पाद्य, मुखवास आणि सुगंध यापर्यंत सर्व उपचार करून, विसर्जन न करता, पाच आवरणांची पूजा योग्य क्रमाने सुरू करावी.

तत्रादौ शिवयोः पार्श्वे दक्षिणे वामतः क्रमात् गंधाद्यैरर्चयेत्पूर्वं देवौ हेरंबषण्मुखौ

तेथे प्रथम, शिवाच्या उजव्या आणि डाव्या बाजूला, अनुक्रमे, सुगंध वगैरे अर्पणांनी हेरंब आणि षण्मुख या दोन देवांची पूजा करावी.

ततो ब्रह्माणि परित ईशानादि यथाक्रमम् सशक्तिकानि सद्यांतं प्रथमावरणे यजेत्

मग, सर्व बाजूंनी, ईशानापासून सुरू करून, योग्य क्रमाने, शक्तिसह ब्रह्मांची, सद्यापर्यंत, पहिल्या आवरणात पूजा करावी.

षडंगान्यपि तत्रैव हृदयादीन्यनुक्रमात् शिवस्य च शिवायाश्च वाह्नेयादि समर्चयेत्

तेथेच, हृदयापासून सुरू होणारी सहा अंगे, अनुक्रमे, शिव आणि शिवा यांच्या वाहनांची, अग्निपासून सुरू करून, पूजा करावी.

तत्र वामादिकान्रुद्रानष्टौ वामादिशक्तिभिः अर्चयेद्वा न वा पश्चात्पूर्वादिपरितः क्रमात्

तेथे, वामापासून सुरू होणारे आठ रुद्र, वामादि शक्तींसह, किंवा नसेल तर, नंतर पूर्वेकडून सर्व बाजूंनी, योग्य क्रमाने पूजा करावी.