शिवपुराणम्

न पुनश्चक्रवर्ती स्याच्छिवधर्माधिकारवान् तस्माच्च्छिवाश्रितो भूत्वा येन केनापि हेतुना

शिवधर्माचा अधिकार असलेला पुन्हा कधीही चक्रवर्ती राजा होत नाही. म्हणून, कोणत्याही कारणाने शिवाचा आश्रय घ्यावा.

शिवधर्मे मतिं कुर्याच्छ्रेयसे चेत्कृतोद्यमः नात्र निर्बंधयिष्यामो वयं केचन केनचित्

जो श्रेष्ठ कल्याण साधू इच्छितो, त्याने आपले मन शिवधर्मात लावावे. येथे आम्ही कोणावरही, कोणत्याही कारणासाठी, काहीही बंधन घालणार नाही.

निर्बन्धेभ्यो ऽतिवादेभ्यः प्रकृत्यैतन्न रोचते रोचते वा परेभ्यस्तु पुण्यसंस्कारगौरवात्

जास्त आग्रह किंवा वाद यामुळे, हे स्वभावतः आवडत नाही. पण दुसऱ्यांना, पुण्यकर्माचा मान म्हणून, हे आवडू शकते.

संसारकारणं येषां न प्ररोढुमलं भवेत् प्रकृत्यनुगुणं तस्माद्विमृश्यैतदशेषतः

ज्यांच्या संसाराचा कारण थांबवता येत नाही, त्यांनी आपल्या स्वभावानुसार हे सर्व नीट विचार करावे.

शिवधर्मे ऽधिकुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

जो आपल्या आत्म्यासाठी शिवाला इच्छितो, त्याने शिवधर्माचे पालन करावे.

भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

भगवंत, तुमच्या मुखातून मी वेदासारखेच ऐकले — शिवाने आपल्या भक्तांसाठी सांगितलेली नित्य आणि नैमित्तिक कर्तव्ये.

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

आता मला हे ऐकायचे आहे की, शिवधर्म पाळणाऱ्यांसाठी काही ऐच्छिक कर्मे आहेत का? असतील तर, कृपया ती आता सांगावी.

अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

खरंच, काही कर्मे या जन्मात फळ देतात, काही पुढील जन्मात फळ देतात, आणि काही दोन्ही ठिकाणी फळ देतात. ती पाच प्रकारची असतात.

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम्

काही कर्मे विधीने केली जातात, काही तपस्वी स्वरूपाची असतात.

जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात्

काही जप आणि ध्यानरूप असतात, काही सर्व प्रकारची असतात. विधी वेगळा असतो — होम, दान, पूजा यानुसार.

सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत् शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः

सर्व सामर्थ्य असणाऱ्यांसाठीच ही कर्मे फळ देतात, इतरांसाठी नाही. आणि ती शक्ती म्हणजे माझी, म्हणजे शिवाची, आज्ञा.

तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम्

म्हणून, द्विजाने आज्ञेप्रमाणे इच्छेनुसार कर्मे करावी. आता मी अशी ऐच्छिक कर्मे सांगतो, जी या जन्मात आणि पुढील जन्मात फळ देतात.

शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात् शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते

शैव आणि माहेश्वर यांनी, बाह्य व अंतर्गत, योग्य क्रमाने कर्मे करावीत. शिव आणि माहेश्वर यात येथे फारसा फरक नाही.

यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः

ज्याप्रमाणे असो, तरीही शैव आणि माहेश्वर यांच्यात कधीच भेद होत नाही. जे शिवाला शरण गेले आहेत, जे ज्ञानयज्ञात रमलेले आहेत, त्यांनाच शैव म्हणतात.

माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः

जे या जगात कर्मयज्ञात रमले आहेत, त्यांना माहेश्वर म्हणतात. म्हणून, आतून शैवासारखे वागावे आणि बाहेरून माहेश्वरासारखे आचरण करावे.

न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः

पुढे सांगितलेल्या कर्माचा विधी बदलू नये. भूमीचा सुवास, रंग, चव इत्यादींनी नीट तपासून, नियमानुसार निवड करावी.

मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे

जिथे मनाला हवे आहे, तिथे वरखाली वस्त्र पसरून, मृदू आणि आरशासारखी गुळगुळीत भूमी नीट लिंपावी.

प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत्

सर्वप्रथम, शास्त्रानुसार पूर्व दिशा निश्चित करावी. मग एक हात किंवा दोन हात एवढे गोल आखावे.

आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम् रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः

त्या गोलात, मध्यभागी असलेले आठ पाकळ्यांचे शुद्ध कमळ, रत्न, सोने इत्यादींच्या पूडीनं, जशी मिळेल तशी, रेखाटावे.

पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम् दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः

त्या कमळाभोवती पाच आवरणे असावीत आणि ते अत्यंत सुंदर असावे. पाकळ्यांमध्ये सिद्धी ठेवाव्यात आणि केसरांमध्ये शक्ती असाव्यात.

रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात् कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः

पूर्वेकडील पाकळीपासून वामादी आठ रुद्रांची स्थापना करावी. करंडकात वैराग्य असावे आणि बियांमध्ये नवशक्ती असाव्यात.

स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम् कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम्

डिंकात शिवस्वरूप धर्म असावा, देठात शिवावर आधारित ज्ञान असावे आणि करंडकाच्या वरती अग्नी, सूर्य आणि चंद्र यांची मंडळे असावीत.

शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम् सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम्

त्यांच्या वरती शिव, विद्या आणि तत्त्व या त्रयाचे स्वरूप असावे. सर्व आसनांच्या वरती विविध फुलांनी सुशोभित, सुखद आसन असावे.

पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्

पाच आवरणांनी युक्त अशा या मंडळात, अंबिकेसह, स्वच्छ स्फटिकासारखा, प्रसन्न आणि शीतल तेजाने उजळणारा, पूजन करावा.

विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम् शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम्

विद्युल्लतेसारख्या जटांपासून बनवलेल्या मुकुटाने शोभलेला, वाघाच्या कातडीचे वस्त्र परिधान केलेला, किंचित स्मित असलेले कमळासारखे मुख असलेला.

रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम् सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम्

त्याचे पाय, हात आणि ओठ हे लाल कमळाच्या पाकळ्यांसारखे आहेत. सर्व शुभ लक्षणांनी युक्त आणि सर्व अलंकारांनी सजलेला आहे.

दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम् पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम्

तो दिव्य शस्त्रांनी सुसज्ज आहे, दिव्य सुवासिक लेप लावलेला आहे, पाच तोंडे आणि दहा हात आहेत, आणि चंद्रकोरीच्या रत्नाने मुकुट शोभतो.

अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम् त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम्

त्याचे पूर्वेकडील तोंड शांत, बालार्कासारखे तेजस्वी आहे. त्याला तीन कमळासारखी नेत्रे आहेत आणि बालचंद्राचा मुकुट मस्तकी आहे.

दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम् भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम्

त्याचे दक्षिणेकडील तोंड निळ्या मेघासारखे तेजस्वी आहे, भुवया वाकलेल्या आणि रौद्र, तीन डोळे लाल वर्तुळांनी वेढलेले आहेत.