शिवपुराणम्

षडक्षरेण वा देवं सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् शिवभक्तो जितक्रोधो ह्यलब्धो लब्ध एव च

कोणी देवाची षडक्षरी मंत्राने किंवा त्या स्तोत्रमंत्राने पूजा केली, तर जो शिवभक्त आहे, ज्याने क्रोध जिंकला आहे, तो मिळवलेला असो वा न मिळवलेला, तो खरोखरच सिद्ध होतो.

अलब्धाल्लब्ध एवात्र विशिष्टो नात्र संशयः स ब्रह्मांगेन वा तेन सहंसेन विमुच्यते

इथे जो मिळवलेला नाही, तोही मिळवलेलाच मानला जातो—यात काहीच शंका नाही; तो ब्रह्मासोबत किंवा हंसासोबत मुक्त होतो.

तस्मान्नित्यं शिवं भक्त्या सूक्तमन्त्रेण पूजयेत् एककालं द्विकालं वा त्रिकालं नित्यमेव वा

म्हणून नेहमी भक्तीने, त्या स्तोत्रमंत्राने शंकराची पूजा करावी, एकदा, दोनदा, तीनदा किंवा नेहमीच.

ये ऽर्चयंति महादेवं विज्ञेयास्ते महेश्वराः ज्ञानेनात्मसहायेन नार्चितो भगवाञ्छिवः

जे महादेवाची पूजा करतात, ते स्वतःच महेश्वर समजावेत; केवळ ज्ञानाने, आत्म्याच्या मदतीनेही, भगवंत शंकराची पूजा होत नाही.

स चिरं संसरत्यस्मिन्संसारे दुःखसागरे दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं मूढो नार्चयते शिवम्

तो या संसाराच्या दुःखाच्या समुद्रात खूप काळ भटकत राहतो; दुर्मिळ मानवजन्म मिळूनही, अज्ञानी शंकराची पूजा करत नाही.

निष्फलं तस्य तज्जन्म मोक्षाय न भवेद्यतः दुर्ल्लभं प्राप्य मानुष्यं ये ऽर्चयन्ति पिनाकिनम्

त्याचा तो जन्म व्यर्थ आहे, कारण त्याने मोक्ष मिळत नाही; पण जे दुर्मिळ मानवजन्म मिळाल्यावर पिनाकधारी शंकराची पूजा करतात—

तेषां हि सफलं जन्म कृतार्थास्ते नरोत्तमाः भवभक्तिपरा ये च भवप्रणतचेतसः

त्यांचा जन्म खरोखरच सफल होतो; जे उत्तम पुरुष आहेत, जे भवभक्त आहेत आणि ज्यांचे मन भवपाशी नतमस्तक आहे, त्यांनी जीवनाचे सार्थक केले आहे.

भवसंस्मरणोद्युक्ता न ते दुःखस्य भागिनः भवनानि मनोज्ञानि विभ्रमाभरणाः स्त्रियः

जे भवाचे स्मरण करण्यास नेहमी तत्पर असतात, त्यांना दुःखाचा भाग मिळत नाही; सुंदर घरे, आकर्षक दागिने, स्त्रिया—

धनं चातृप्तिपर्यन्तं शिवपूजाविधेः फलम् ये वाञ्छन्ति महाभोगान्राज्यं च त्रिदशालये

आणि संपत्ती, जी कधीच समाधान देत नाही—शिवपूजेचा हा फल आहे, जे मोठ्या भोगांची आणि देवांच्या लोकातील राज्याची इच्छा करतात त्यांच्यासाठी.

ते वाञ्छन्ति सदाकालं हरस्य चरणाम्बुजम् सौभाग्यं कान्तिमद्रूपं सत्त्वं त्यागार्द्रभावता

ते नेहमी हराच्या कमळपदांची इच्छा करतात; सौभाग्य, तेज, सुंदर रूप, चांगुलपणा आणि त्यागाने मऊ झालेले मन—

शौर्यं वै जगति ख्यातिश्शिवमर्चयतो भवेत् तस्मात्सर्वं परित्यज्य शिवैकाहितमानसः

शिवाची पूजा करणाऱ्याला शौर्य आणि जगात कीर्ती मिळते; म्हणून सर्व काही सोडून, मन फक्त शंकरावर केंद्रित करून—

शिवपूजाविधिं कुर्याद्यदीच्छेच्छिवमात्मनः त्वरितं जीवितं याति त्वरितं याति यौवनम्

आपल्याला शंकर हवा असेल, तर त्याची पूजा करावी; कारण आयुष्य पटकन संपते, आणि तारुण्यही पटकन निघून जाते—

त्वरितं व्याधिरभ्येति तस्मात्पूज्यः पिनाकधृक् यावन्नायाति मरणं यावन्नाक्रमते जरा

रोग पटकन येतो; म्हणून पिनाकधारी शंकराची पूजा करावी, जोपर्यंत मृत्यू आलेला नाही, जोपर्यंत वार्धक्य आलेले नाही—

यावन्नेन्द्रियवैकल्यं तावत्पूजय शंकरम् न शिवार्चनतुल्यो ऽस्ति धर्मो ऽन्यो भुवनत्रये

जोपर्यंत इंद्रिये स्वस्थ आहेत, तोपर्यंत शंकराची पूजा करावी; शिवपूजेइतका दुसरा धर्म तिन्ही लोकांत नाही.

इति विज्ञाय यत्नेन पूजनीयस्सदाशिवः द्वारयागं जवनिकां परिवारबलिक्रियाम्

हे जाणून, नेहमी प्रयत्नपूर्वक सदाशिवाची पूजा करावी, दारपूजा, पडदा आणि सेवकांसाठी नैवेद्य यांसह.

नित्योत्सवं च कुर्वीत प्रसादे यदि पूजयेत् हविर्निवेदनादूर्ध्वं स्वयं चानुचरो ऽपि वा

नेहमी उत्सव करावा, आणि प्रसादाच्या वेळी शक्य असेल तर पूजा करावी, नैवेद्य अर्पण केल्यावर, स्वतः किंवा सेवकानेही.

प्रसादपरिवारेभ्यो बलिं दद्याद्यथाक्रमम् निर्गम्य सह वादित्रैस्तदाशाभिमुखः स्थितः

प्रसादाच्या सेवकांना योग्य क्रमाने नैवेद्य द्यावा, मग वाद्यांसह बाहेर जाऊन त्या दिशेला तोंड करून उभे राहावे.

पुष्पं धूपं च दीपञ्च दद्यादन्नं जलैः सह ततो दद्यान्महापीठे तिष्ठन्बलिमुदङ्मुखः

फुले, धूप, दिवा, अन्न आणि पाणी अर्पण करावे. त्यानंतर पूर्वेकडे तोंड करून महापीठावर उभा राहून बलि द्यावा.

ततो निवेदितं देवे यत्तदन्नादिकं पुरा तत्सर्वं सावशेषं वा चण्डाय विनिवेदयेत्

नंतर, देवतेला अर्पण केलेले अन्न व इतर सर्व वस्तू, उरले असो वा नसो, त्या सर्व गोष्टी चंडाला समर्पित कराव्यात.

हुत्वा च विधिवत्पश्चात्पूजाशेषं समापयेत् कृत्वा प्रयोगं विधिवद्यावन्मन्त्रं जपं ततः

विधीप्रमाणे होम करून, उरलेली पूजा पूर्ण करावी. मग, योग्य प्रकारे प्रयोग करून, सांगितलेल्या मंत्राचा जप करावा.

नित्योत्सवं प्रकुर्वीत यथोक्तं शिवशासने विपुले तैजसे पात्रे रक्तपद्मोपशोभिते

शिवाच्या आज्ञेनुसार, रोजचा उत्सव मोठ्या तेजस्वी आणि लाल कमळांनी सजवलेल्या पात्रात करावा.

अस्त्रं पाशुपतं दिव्यं तत्रावाह्य समर्चयेत् शिवस्यारोप्यः तत्पात्रं द्विजस्यालंकृतस्य च

तेथे दिव्य पाशुपत अस्त्राची आवाहन करून पूजा करावी. शिवाचे पात्र सजवलेल्या ब्राह्मणावर ठेवावे.

न्यस्तास्त्रवपुषा तेन दीप्तयष्टिधरस्य च प्रासादपरिवारेभ्यो बहिर्मंगलनिःस्वनैः

अस्त्राचे रूप त्याच्यावर ठेवून, तेजस्वी काठी हातात घेऊन, मंदिराच्या बाहेर मंगलध्वनीत जावे.

नृत्यगेयादिभिश्चैव सह दीपध्वजादिभिः प्रदक्षिणत्रयं कृत्वा न द्रुतं चाविलम्बितम्

नृत्य, गाणे आणि इतर सोहळ्यांसह, दिवे, ध्वज इत्यादी घेऊन, तीन प्रदक्षिणा कराव्यात—ना फार जलद, ना फार हळू.

महापीठं समावृत्य त्रिःप्रदक्षिणयोगतः पुनः प्रविष्टो द्वारस्थो यजमानः कृताञ्जलिः आदायाभ्यंतरं नीत्वा ह्यस्त्रमुद्वासयेत् ततः

महापीठाभोवती तीन वेळा प्रदक्षिणा करून, यजमान दारात उभा राहून, हात जोडून पुन्हा आत जावा, अस्त्र घेऊन आत नेऊन त्याचे विसर्जन करावे.

प्रदक्षिणादिकं कृत्वा यथापूर्वोदितं क्रमात् आदाय चाष्टपुष्पाणि पूजामथ समापयेत्

पूर्वी सांगितल्याप्रमाणे प्रदक्षिणा व इतर विधी करून, आठ फुले घेऊन पूजा पूर्ण करावी.

अथाग्निकार्यं वक्ष्यामि कुण्डे वा स्थंडिले ऽपि वा वेद्यां वा ह्यायसे पात्रे मृन्मये वा नवे शुभे

आता मी अग्निकर्म सांगतो—कुंडात, सपाट जागी, वेदीवर, लोखंडाच्या किंवा नवीन मृत्तिकेच्या शुभ पात्रात.

आधायाग्निं विधानेन संस्कृत्य च ततः परम् तत्राराध्य महादेवं होमकर्म समाचरेत्

विधीनुसार अग्नी प्रस्थापित करून, नीट तयार केल्यावर, तेथे महादेवाची पूजा करावी आणि होम करावा.

कुण्डं द्विहस्तमानं वा हस्तमात्रमथापि वा वृत्तं वा चतुरस्रं वा कुर्याद्वेदिं च मण्डलम्

कुंड दोन हात रुंद, एक हात रुंद, गोल किंवा चौकोनी असू शकते. वेदीवर मंडलही काढावे.