शिवपुराणम्

आसनानि च भद्राणि गजदंतमयानि च सुवर्णरत्नयुक्तानि चित्राण्यास्तरणानि च

हत्तीच्या दातापासून केलेली, सोनं आणि रत्नांनी सजलेली, सुंदर आणि रंगीबेरंगी आसनं द्यावीत.

मृदूपधानयुक्तानि सूक्ष्मतूलमयानि च उच्चावचानि रम्याणि शयनानि सुखानि च

मऊ उशा असलेली, सूक्ष्म कापसाची, वेगवेगळ्या उंचीची, मनोहारी आणि आरामदायक पलंग ठेवावेत.

नद्यस्समुद्रगामिन्या नटाद्वाम्भः समाहृतम् शीतञ्च वस्त्रपूतं तद्विशिष्टं स्नानपानयोः

समुद्राकडे जाणाऱ्या नद्यांचं किंवा सरोवराचं पाणी, वस्त्राने गाळून, थंड करून, स्नान आणि पिण्यासाठी उत्तम आहे.

छत्रं शशिनिभं चारु मुक्तादामविराजितम् नवरत्नचितं दिव्यं हेमदण्डमनोहरम्

चंद्रासारखं तेजस्वी, मोत्यांच्या माळांनी सजलेलं, नवरत्नांनी मढवलेलं, सोन्याच्या दांड्याचं आणि मन मोहवणारं छत्र असावं.

चामरे च सिते सूक्ष्मे चामीकरपरिष्कृते राजहंसद्वयाकारे रत्नदंडोपशोभिते

पांढरी, सूक्ष्म, सोन्याने सजवलेली, राजहंसाच्या जोडीसारखी आकाराची आणि रत्नांच्या दांड्यांनी शोभलेली चामरं असावीत.

दर्पणं चापि सुस्निग्धं दिव्यगन्धानुलेपनम् समंताद्रत्नसञ्छन्नं स्रग्वैरैश्चापि भूषितम्

खूप स्वच्छ आरसा, दिव्य सुवासिक लेप लावलेला, सर्व बाजूंनी रत्नांनी मढवलेला आणि फुलांच्या माळांनी सजवलेला असावा.

गम्भीरनिनदः शंखो हंसकुंदेन्दुसन्निभः आस्वपृष्ठादिदेशेषु रत्नचामीकराचितः

गंभीर नाद करणारा, राजहंस, कुंद किंवा चंद्रासारखा दिसणारा, पाठीकडून आणि इतर भागांत रत्नं व सोन्याने मढवलेला शंख असावा.

काहलानि च रम्याणि नानानादकराणि च सुवर्णनिर्मितान्येव मौक्तिकालंकृतानि च

सुंदर, वेगवेगळ्या आवाजांची, सोन्याची बनवलेली आणि मोत्यांनी सजलेली ढोलकी व वाद्यं असावीत.

भेरीमृदंगमुरजतिमिच्छपटहादयः समुद्रकल्पसन्नादाः कल्पनीयाः प्रयत्नतः

ढोल, मृदंग, लहान झांजा आणि पटहा, समुद्रासारखा गडगडणारा आवाज करणारी वाद्यं काळजीपूर्वक ठेवावीत.

भांडान्यपि च रम्याणि पत्राण्यपि च कृत्स्नशः

सुंदर भांडी आणि ताटं, सर्व प्रकारची, द्यावीत.

आलयं च महेशस्य शिवस्य परमात्मनः राजावसथवत्कल्प्यं शिल्पशास्त्रोक्तलक्षणम्

महेश, शिव, या परमात्म्याचं निवासस्थान राजवाड्यासारखं, शिल्पशास्त्रात सांगितलेल्या सर्व गुणांनी युक्त असावं.

उच्चप्राकारसंभिन्नं भूधराकारगोपुरम् अनेकरत्नसंच्छन्नं हेमद्वारकपाटकम्

उंच भिंतींनी वेढलेलं, पर्वतासारखं प्रवेशद्वार असलेलं, अनेक रत्नांनी झाकलेलं आणि सोन्याच्या फळकुटांनी सजलेलं असावं.

तप्तजांबूनदमयं रत्नस्तम्भशतावृतम् मुक्तादामवितानाढ्यं विद्रुमद्वारतोरणम्

शुद्ध जांबूनद सोन्याचं बनवलेलं, शेकडो रत्नांच्या खांबांनी वेढलेलं, मोत्यांच्या माळांच्या छत्रांनी सजलेलं आणि प्रवाळाच्या कमानींनी शोभलेलं असावं.

चामीकरमयैर्दिव्यैर्मुकुटैः कुम्भलक्षणैः

सोन्याच्या दिव्य मुकुटांनी, ज्यावर कलशांची चिन्हे आहेत, असे अलंकृत केलेले होते.

राजन्यार्हनिवासैश्च राजवीथ्यादिशोभितैः प्रोच्छ्रितप्रांशुशिखरैः प्रासादैश्च समंततः

राजांना शोभेल अशी राजवाडे, राजमार्गांनी व इतर सुंदर रस्त्यांनी सजलेली, आणि सर्वत्र उंच उंच प्रासादांनी नटलेली होती.

आस्थानस्थानवर्यैश्च स्थितैर्दिक्षु विदिक्षु च अत्यन्तालंकृतप्रांतमंतरावरणैरिव

सर्व दिशांना आणि कोपऱ्यांत उत्तम आसने व स्थानांनी, जणू काही सुंदरपणे सजवलेल्या आतील आवरणांनी, ती शोभून दिसत होती.

उत्तमस्त्रीसहस्रैश्च नृत्यगेयविशारदैः वेणुवीणाविदग्धैश्च पुरुषैर्बहुभिर्युतम्

नृत्य व गाण्यात निपुण अशा उत्तम स्त्रियांच्या हजारो समूहांनी, आणि बासरी व वीणेवर कुशल असलेल्या अनेक पुरुषांनी ती वेढलेली होती.

रक्षितं रक्षिभिर्वीरैर्गजवाजिरथान्वितैः अनेकपुष्पवाटीभिरनेकैश्च सरोवरैः

शूर रक्षकांनी, हत्ती, घोडे आणि रथांसह, तसेच असंख्य फुलांच्या बागा आणि अनेक सरोवरांनी ती सुरक्षित व सुंदर बनली होती.

दीर्घिकाभिरनेकाभिर्दिग्विदिक्षु विराजितम् वेदवेदांततत्त्वज्ञैश्शिवशास्त्रपरायणैः

अनेक मोठ्या जलाशयांनी सर्व दिशांना उजळून निघालेली, वेद, वेदान्त आणि शास्त्रांचे तत्त्व जाणणारे, शिवशास्त्राला समर्पित लोकांनी ती भरलेली होती.

शिवाश्रमरतैर्भक्तैः शिवशास्त्रोक्तलक्षणैः शांतैः स्मितमुखैः स्फीतैः सदाचारपरायणैः

शिवाच्या आश्रमात रमणारे, शिवशास्त्रात सांगितलेल्या गुणांनी युक्त, शांत, हसतमुख, समृद्ध आणि नेहमी चांगल्या वर्तनाला धरून राहणारे भक्त तिथे होते.

शैवैर्माहेश्वरैश्चैव श्रीमद्भिस्सेवितद्विजैः एवमंतर्बहिर्वाथयथाशक्तिविनिर्मितैः

शैव, माहेश्वर आणि पूज्य ब्राह्मण यांच्या सेवेत, आत आणि बाहेर, प्रत्येकाच्या सामर्थ्यानुसार बांधलेली होती.

स्थाने शिलामये दांते दारवे चेष्टकामये केवलं मृन्मये वापि पुण्यारण्ये ऽथ वा गिरौ

शिळेच्या, लाकडाच्या, विटांच्या किंवा मातीच्या घरात, पवित्र अरण्यात किंवा डोंगरावरही, कुठेही असो.

नद्यां देवालये ऽन्यत्र देशे वाथ गृहे शुभे आढ्यो वाथ दरिद्रो वा स्वकां शक्तिमवंचयन् द्रव्यैर्न्यायार्जितैरेव भक्त्या देवं समर्चयेत्

नदीत, देवळात, इतर कुठेही, शुभ घरात किंवा प्रदेशात, श्रीमंत असो वा गरीब, आपल्या शक्तीप्रमाणे आणि न्यायाने मिळवलेल्या संपत्तीने, भक्तीभावाने देवाची पूजा करावी.

अथान्यायार्जितैश्चापि भक्त्या चेच्छिवमर्चयेत् न तस्य प्रत्यवायो ऽस्ति भाववश्यो यतः प्रभुः

पण अन्यायाने मिळवलेल्या संपत्तीनेही जर भक्तीने शिवाची पूजा केली, तरी त्याला दोष लागत नाही, कारण प्रभू भक्ताच्या भावाने बांधला जातो.

न्यायार्जितैरपि द्रव्यैरभक्त्या पूजयेद्यदि न तत्फलमवाप्नोति भक्तिरेवात्र कारणम्

पण न्यायाने मिळवलेल्या संपत्तीनेही जर भक्तीविना पूजा केली, तर त्याला फळ मिळत नाही; येथे फक्त भक्तीच कारण आहे.

भक्त्या वित्तानुसारेण शिवमुद्दिश्य यत्कृतम् अल्पे महति वा तुल्यं फलमाढ्यदरिद्रयोः

शिवासाठी भक्तीने आणि आपल्या क्षमतेनुसार जे काही केले जाते, ते थोडे असो वा जास्त, श्रीमंत आणि गरीब दोघांनाही सारखेच फळ मिळते.

भक्त्या प्रचोदितः कुर्यादल्पवित्तोपि मानवः महाविभवसारोपि न कुर्याद्भक्तिवर्जितः

भक्तीने प्रेरित होऊन, कमी संपत्ती असलेला माणूसही कृती करावी; पण प्रचंड संपत्ती असलेला, जर भक्तीविना असेल, तर त्याने काही करू नये.

सर्वस्वमपि यो दद्याच्छिवे भक्तिविवर्जितः न तेन फलभाक्स स्याद्भक्तिरेवात्र कारणम्

कोणी सर्वस्वही शिवाला भक्तीविना दिले, तरी त्याला फळ मिळत नाही; येथे फक्त भक्तीच कारण आहे.

न तत्तपोभिरत्युग्रैर्न च सर्वैर्महामखैः गच्छेच्छिवपुरं दिव्यं मुक्त्वा भक्तिं शिवात्मकम्

अत्यंत कठोर तप किंवा मोठ्या यज्ञांनीही, शिवस्वरूप भक्तीशिवाय, कोणीही दिव्य शिवपुरी गाठू शकत नाही.