शिवपुराणम्

अर्घ्यं पुष्पांजलिं दत्त्वा बद्ध्वा मुद्रां यथाविधि पश्चात्क्षमापयेद्देवमुद्वास्यात्मनि चिंतयेत्

अर्घ्य आणि फुलांची अंजली अर्पण करून, योग्यप्रकारे मुद्रा बांधावी, मग देवाची क्षमा मागावी आणि त्याचे ध्यान अंतःकरणात करावे.

पाद्यादिमुखवासांतमर्घ्याद्यं चातिसंकटे पुष्पविक्षेपमात्रं वा कुर्याद्भावपुरस्सरम्

अतिशय अडचण असल्यास, फक्त फुलांची अर्पणा किंवा पाद्यापासून मुखवास व अर्घ्यपर्यंतची मुख्य पूजा भक्तीने करावी.

तावतैव परो धर्मो भावने सुकृतो भवेत् असंपूज्य न भुञ्जीत शिवमाप्राणसंचरात्

इतके केले तरी भक्तीनेच श्रेष्ठ धर्म पूर्ण होतो; पूजा न करता जेवू नये, केवळ प्राण जाण्याची वेळ सोडून.

यदि पापस्तु भुंजीत स्वैरं तय्स न निष्कृतिः प्रमादेन तु भुंक्ते चेत्तदुद्गीर्य प्रयत्नतः

पापी माणूस मोकळेपणाने जेवला तर त्याची काहीही भरपाई नाही; चुकून जेवल्यास, ते प्रयत्नपूर्वक वमन करावे.

स्नात्वा द्विगुणमभ्यर्च्य देवं देवीमुपोष्य च शिवस्यायुतमभ्यस्येद्ब्रह्मचर्यपुरस्सरम्

स्नान करून, देवाची दुप्पट पूजा करावी, देवीसह उपवास करावा, आणि ब्रह्मचर्य पाळून, दहा हजार वेळा शिवाची पूजा करावी.

परेद्युश्शक्तितो दत्त्वा सुवर्णाद्यं शिवाय च शिवभक्ताय वा कृत्वा महापूजां शुचिर्भवेत्

दुसऱ्या दिवशी, आपल्या शक्तीनुसार, सुवर्ण किंवा इतर वस्तू शिव किंवा शिवभक्ताला द्याव्यात, महापूजा करावी आणि शुद्ध व्हावे.

अनुक्तं चात्र पूजायाः कमलोपभयादिव यत्तदन्यत्प्रवक्ष्यामि समासान्न तु विस्तरात्

पूजेत कमळ वगैरे वापरण्याबद्दल जे सांगितले नाही, ते मी थोडक्यात सांगतो, विस्ताराने नाही.

हविर्निवेदनात्पूर्वं दीपदानादनन्तरम् कुर्यादावरणाभ्यर्चां प्राप्ते नीराजने ऽथ वा

हवन करण्यापूर्वी आणि दिवा दिल्यानंतर, आरतीच्या वेळी किंवा त्या वेळी, आवरणांची पूजा करावी.

तत्रेशानादिसद्यांतं रुद्राद्यस्त्रांतमेव च शिवस्य वा शिवायाश्च प्रथमावरणे जपेत्

त्या पहिल्या आवरणात, ईशानापासून सद्यांता आणि रुद्रापासून अस्त्रांता मंत्रांचा जप करावा, किंवा शिव व शिवा यांच्यासाठीही जप करावा.

ऐशान्यां पूर्वभागे च दक्षिणे चोत्तरे तथा पश्चिमे च तथाग्नेय्यामैशान्यां नैरृते तथा

ईशान्य, पूर्व, दक्षिण, उत्तर, पश्चिम, आग्नेय, ईशान्य आणि नैऋत्य या सर्व दिशांमध्येही तसेच करावे.

वायव्यां पुनरैशान्यां चतुर्दिक्षु ततः परम् गर्भावरणमाख्यातं मन्त्रसंघातमेव वा

वायव्य, पुन्हा ईशान्य आणि चारही दिशांत, मग गर्भावरण सांगितले आहे किंवा मंत्रसमूहही सांगितला आहे.

हृदयाद्यस्त्रपर्यंतमथवापि समर्चयेत् तद्बहिः पूर्वतः शक्रं यमं दक्षिणतो यजेत्

हृदयापासून अस्त्रपर्यंत किंवा तसेच, पूजा करावी; त्याच्या बाहेर, पूर्वेला इंद्राची आणि दक्षिणेला यमाची पूजा करावी.

वरुणं वारुणे भागे धनदं चोत्तरे बुधः ईशमैशे ऽनलं स्वीये नैरृते निरृतिं यजेत्

पश्चिम भागात वरुण, उत्तरेला कुबेर, बुध; ईशान्येला, स्वतःच्या जागी अग्नी, नैऋत्येला निरृति यांची पूजा करावी.

मारुते मारुतं विष्णुं नैरृते विधिमैश्वरे बहिःपद्मस्य वज्राद्यान्यब्जांतान्यायुधान्यपि

वायव्येला वायू, ईशान्येला विष्णू, नैऋत्येला नियमानुसार ईश्वर; कमळाच्या बाहेर वज्र व इतर शस्त्रे, कमळाच्या शेवटापर्यंत, यांचीही पूजा करावी.

प्रसिद्धरूपाण्याशासु लोकेशानां क्रमाद्यजेत् देवं देवीं च संप्रेक्ष्य सर्वावरणदेवताः

दिशांच्या रक्षणकर्त्यांच्या प्रसिद्ध रूपांची, क्रमाने, पूजा करावी; देव आणि देवी यांचे दर्शन करून, सर्व आवरणातील देवतांचीही पूजा करावी.

बद्धांजलिपुटा ध्येयाः समासीना यथासुखम् सर्वावरणदेवानां स्वाभिधानैर्नमोयुतैः

हात जोडून, सुखाने बसून, त्या सर्व आवरणातील देवतांचे त्यांच्या नावांनी वंदन करत ध्यान करावे.

पुष्पैः संपूजनं कुर्यान्नत्वा सर्वान्यथाक्रमम् गर्भावरणमेवापि यजेत्स्वावरणेन वा

फुलांनी पूजा करून, सर्वांना योग्य क्रमाने वाकून नमस्कार करावा; गर्भावरणाची किंवा आपल्या आवरणाचीही पूजा करावी.

योगे ध्याने जपे होमे वाह्ये वाभ्यंतरे ऽपि वा हविश्च षड्विधं देयं शुद्धं मुद्गान्नमेव च

योग, ध्यान, जप, होम, बाह्य किंवा अंतर्गत अशा सर्व प्रकारांत, सहा प्रकारचे, शुद्ध आणि मूगाच्या शिजवलेल्या अन्नाचे हवन करावे.

पायसं दधिसंमिश्रं गौडं च मधुनाप्लुतम् एतेष्वेकमनेकं वा नानाव्यंजनसंयुतम्

दुधात आणि दह्यात मिसळलेले पायस, गुळ व मध घातलेले, यापैकी एक किंवा अनेक, वेगवेगळ्या पदार्थांसह द्यावे.

गुडखंडन्वितं दद्यान्मथितं दधि चोत्तमम् भक्ष्याण्यपूपमुख्यानि स्वादुमंति फलानि च

गुळाच्या तुकड्यांसह उत्तम दही मिसळून द्यावे, अपूप वगैरे मुख्य गोड पदार्थ आणि स्वादिष्ट फळे द्यावीत.

रक्तचन्दनपुष्पाढ्यं पानीयं चातिशीतलम् मृदु एलारसाक्तं च खण्डं पूगफलस्य च

रक्तचंदन व फुलांनी सुशोभित, अतिशय थंड पाणी, मऊ, वेलची मिसळलेले, आणि सुपारीचा तुकडा द्यावा.

दलानि नागवल्ल्याश्च युक्तानि खदिरादिभिः गौराणि स्वर्णवर्णानि विहितानि शिवानि च शैलमेव सितं चूर्णं नातिरूक्षं न दूषितम्

नागवेलीची पाने, खदिर वगैरे मिसळून, पिवळसर, सोन्यासारखी, नीट तयार केलेली, शुभ अशी असावीत; डोंगरासारखे पांढरे पूड, फार खरबूज किंवा अशुद्ध नसावे.

कर्पूरं चाथ कंकोलं जात्यादि च नवं शुभम् आलेपनं चन्दनं स्यान्मूलकाष्ठंरजोमयम्

कपूर, कंकोल, नविन व शुभ जायफळ वगैरे; उटणे चंदनाचे असावे, ते मूळ, लाकूड किंवा चूर्ण यापासून बनवावे.

कस्तूरिका कुंकुमं च रसो मृगमदात्मकः पुष्पाणि सुरभीण्येव पवित्राणि शुभानि च

कस्तुरी, कुंकू, आणि मृगमदाचा रस; सुगंधी, शुद्ध आणि शुभ फुले असावीत.

निर्गंधान्युग्रगंधानि दूषितान्युषितानि च स्वयमेव विशीर्णानि न देयानि शिवार्चने

गंध नसलेली, उग्र वासाची, खराब किंवा शिळी फुले, किंवा आपोआप गळलेली, ही शिवपूजेत वापरू नयेत.

वासांसि च मृदून्येव तपनीयमयानि च विद्युद्वलयकल्पानि भूषणानि विशेषतः

कपडं फार मऊ असून काही शुद्ध सोन्याची बनवलेली आहेत. दागिने वीजेच्या वलयासारखे चमकदार दिसतात.

सर्वाण्येतानि कर्पूरनिर्यासागुरुचन्दनैः आधूपितानि पुष्पौघैर्वासितानि समंततः

ही सर्व वस्त्रं, दागिने, इत्यादींना कर्पूर, गंध, अगर, चंदन यांनी सुवासिक केलेलं आहे आणि फुलांच्या गंधाने सर्वत्र दरवळतंय.

चन्दनागुरुकर्पूरकाष्ठगुग्गुलुचूर्णिकैः घृतेन मधुना चैव सिद्धो धूपः प्रशस्यते

चंदन, अगर, कर्पूर, लाकूड, गुग्गुळ यांचं चूर्ण, तूप आणि मध यांच्यापासून तयार केलेला धूप फार उत्तम मानला जातो.

कपिलासम्भवेनैव घृतेनातिसुगन्धिना नित्यं प्रदीपिता दीपाः शस्ताः कर्पूरसंयुताः

कपिला गायीच्या अतिशय सुगंधी तुपाने आणि कर्पूर मिसळून नेहमीच लावलेले दिवे उत्तम समजले जातात.