शिवपुराणम्

पवमानेन रुद्रेण नीलेन त्वरितेन च लिंगसूक्तादिसूक्तैश्च शिरसाथर्वणेन च

पवमान, रुद्र, नील, त्वरीत या ऋचांनी, लिंगसूक्त आणि इतर सूक्तांनी, तसेच अथर्वशीर्षाने स्नान करावं.

ऋग्भिश्च सामभिः शैवैर्ब्रह्मभिश्चापि पञ्चभिः स्नापयेद्देवदेवेशं शिवेन प्रणवेन च

ऋग्वेद, सामवेद, पाच शैव ब्राह्मण ऋचा आणि शिवाचा प्रणव या सर्वांनी देवांचा देव असलेल्या शिवाला स्नान घालावं.

यथा देवस्य देव्याश्च कुर्यात्स्नानादिकं तथा न तु कश्चिद्विशेषो ऽस्ति तत्र तौ सदृशौ यतः

जसा देवाचा स्नान वगैरे विधी करतात, तसाच देवीचाही करावा. यात काहीही फरक नाही, कारण दोघंही सारखेच आहेत.

प्रथमं देवमुद्दिश्य कृत्वा स्नानादिकाः क्रियाः देव्यैः प्रश्चात्प्रकुर्वीत देवदेवस्य शासनात्

सर्वप्रथम देवासाठी स्नान वगैरे विधी करून, नंतर देवाच्या आज्ञेने देवीसाठी ते करावेत.

अर्धनारीश्वरे पूज्ये पौर्वापर्यं न विद्यते तत्र तत्रोपचाराणां लिंगे वान्यत्र वा क्वचित्

अर्धनारीश्वराची पूजा करताना कोणाला आधी किंवा नंतर असं काही नसतं. त्या वेळी उपचार लिंगावर किंवा योग्य त्या ठिकाणी करावेत.

कृत्वा ऽभिषेकं लिंगस्य शुचिना च सुगंधिना संमृज्य वाससा दद्यादंबरं चोपवीतकम्

शुद्ध आणि सुगंधी द्रव्यांनी लिंगाचा अभिषेक करून, ते वस्त्राने पुसावं आणि वस्त्र व उपवस्त्र अर्पण करावं.

पाद्यमाचमनं चार्घ्यं गंधं पुष्पं च भूषणम् धूपं दीपं च नैवेद्यं पानीयं मुखशोधनम्

पाय धुण्यासाठी पाणी, आचमनासाठी पाणी, अर्घ्य, सुगंध, फुलं, दागिने, धूप, दीप, नैवेद्य, पिण्याचं पाणी आणि तोंड शुद्ध करण्यासाठी पाणी अर्पण करावं.

पुनश्चाचमनीयं च मुखवासं ततः परम् मुकुटं च शुभं भद्रं सर्वरत्नैरलंकृतम्

पुन्हा आचमनासाठी पाणी, मग मुखवास द्यावं. त्यानंतर सर्व रत्नांनी सुशोभित असं सुंदर मुकुट अर्पण करावं.

भूषणानि पवित्राणि माल्यानि विविधानि च व्यजने चामरे छत्रं तालवृंतं च दर्पणम्

पवित्र दागिने, विविध माळा, पंखा, चामर, छत्र, ताडाच्या पानाचा पंखा आणि आरसा अर्पण करावा.

दत्त्वा नीराजनं कुर्यात्सर्वमंगलनिस्वनैः गीतनृत्यादिभिश्चैव जयशब्दसमन्वितः

दीप दाखवल्यावर सर्व शुभ आवाजांसह, गाणे, नृत्य आणि विजयाच्या घोषासह पूजा करावी.

हैमे च राजते ताम्रे पात्रे वा मृन्मये शुभे पद्मकैश्शोभितैः पुष्पैर्बीजैर्दध्यक्षतादिभिः

सोन्याच्या, चांदीच्या, तांब्याच्या किंवा शुभ मातीच्या भांड्यात, कमळ, सुंदर फुले, बिया, दही, अक्षता याने सजवावे.

त्रिशूलशंखयुग्माब्जनन्द्यावर्तैः करीषजैः श्रीवत्सस्वस्तिकादर्शवज्रैर्वह्न्यादिचिह्नितैः

त्रिशूळ, शंखाची जोडी, कमळ, नंद्यावर्त, शेणाचे चिन्ह, श्रीवत्स, स्वस्तिक, आरसा, वज्र, अग्नि आणि इतर शुभ चिन्हे वापरावीत.

अष्टौ प्रदीपान्परितो विधायैकं तु मध्यमे तेषु वामादिकाश्चिन्त्याः पूज्याश्च नव शक्तयः

आठ दिवे भोवती आणि एक मध्यभागी ठेवून, डावीकडून सुरू होणाऱ्या नव शक्तींचा ध्यान करावा आणि त्यांची पूजा करावी.

कवचेन समाच्छाद्य संरक्ष्यास्त्रेण सर्वतः धेनुमुद्रां च संदर्श्य पाणिभ्यां पात्रमुद्धरेत्

कवचाने झाकून, सर्व बाजूंनी अस्त्रांनी रक्षण करून, दोन्ही हातांनी गायीची मुद्रा दाखवून, ते भांडे उचलावे.

अथवारोपयेत्पात्रे पञ्चदीपान्यथाक्रमम् विदिक्ष्वपि च मध्ये च दीपमेकमथापि वा

किंवा त्या भांड्यात पाच दिवे योग्य क्रमाने ठेवावेत, किंवा दिशांना आणि मध्यभागी एक दिवा ठेवावा, किंवा फक्त एक दिवा ठेवावा.

ततस्तत्पात्रमुद्धृत्य लिंगादेरुपरि क्रमात् त्रिः प्रदक्षिणयोगेन भ्रामयेन्मूलविद्यया

मग ते भांडे उचलून, लिंग किंवा इतर मूर्तीभोवती मूळ मंत्राने तीन वेळा प्रदक्षिणा करावी.

दद्यादर्घ्यं ततो मूर्ध्नि भसितं च सुगंधितम् कृत्वा पुष्पांजलिं पश्चादुपहारान्निवेदयेत्

नंतर, मस्तकावर अर्घ्य अर्पण करावे, सुगंधी भस्म लावावे, मग फुलांची अंजली देऊन, नैवेद्य अर्पण करावा.

पानीयं च ततो दद्याद्दत्त्वा वाचमनं पुनः पञ्चसौगंधिकोपेतं ताम्बूलं च निवेदयेत्

नंतर पाणी अर्पण करावे, तोंड धुण्यासाठी पाणी द्यावे, आणि पाच प्रकारच्या सुगंधांनी युक्त तांबूल अर्पण करावा.

प्रोक्षयेत्प्रोक्षणीयानि गाननाट्यानि कारयेत् लिंगादौ शिवयोश्चिन्तां कृत्वा शक्त्यजपेच्छिवम्

शिंपडायचे ते शिंपडावे, गाणे-नृत्य करावे, लिंगाजवळ शिव आणि इतरांचे ध्यान करावे, आणि शक्ती मंत्र मनात जपावा.

प्रदक्षिणं प्रणामं च स्तवं चात्मसमर्पणम् विज्ञापनं च कार्याणां कुर्याद्विनयपूर्वकम्

प्रदक्षिणा, नमस्कार, स्तुती, आत्मसमर्पण आणि विनम्रतेने आपली इच्छा सांगणे, हे सर्व श्रद्धेने करावे.

अर्घ्यं पुष्पांजलिं दत्त्वा बद्ध्वा मुद्रां यथाविधि पश्चात्क्षमापयेद्देवमुद्वास्यात्मनि चिंतयेत्

अर्घ्य आणि फुलांची अंजली अर्पण करून, योग्यप्रकारे मुद्रा बांधावी, मग देवाची क्षमा मागावी आणि त्याचे ध्यान अंतःकरणात करावे.

पाद्यादिमुखवासांतमर्घ्याद्यं चातिसंकटे पुष्पविक्षेपमात्रं वा कुर्याद्भावपुरस्सरम्

अतिशय अडचण असल्यास, फक्त फुलांची अर्पणा किंवा पाद्यापासून मुखवास व अर्घ्यपर्यंतची मुख्य पूजा भक्तीने करावी.

तावतैव परो धर्मो भावने सुकृतो भवेत् असंपूज्य न भुञ्जीत शिवमाप्राणसंचरात्

इतके केले तरी भक्तीनेच श्रेष्ठ धर्म पूर्ण होतो; पूजा न करता जेवू नये, केवळ प्राण जाण्याची वेळ सोडून.

यदि पापस्तु भुंजीत स्वैरं तय्स न निष्कृतिः प्रमादेन तु भुंक्ते चेत्तदुद्गीर्य प्रयत्नतः

पापी माणूस मोकळेपणाने जेवला तर त्याची काहीही भरपाई नाही; चुकून जेवल्यास, ते प्रयत्नपूर्वक वमन करावे.

स्नात्वा द्विगुणमभ्यर्च्य देवं देवीमुपोष्य च शिवस्यायुतमभ्यस्येद्ब्रह्मचर्यपुरस्सरम्

स्नान करून, देवाची दुप्पट पूजा करावी, देवीसह उपवास करावा, आणि ब्रह्मचर्य पाळून, दहा हजार वेळा शिवाची पूजा करावी.

परेद्युश्शक्तितो दत्त्वा सुवर्णाद्यं शिवाय च शिवभक्ताय वा कृत्वा महापूजां शुचिर्भवेत्

दुसऱ्या दिवशी, आपल्या शक्तीनुसार, सुवर्ण किंवा इतर वस्तू शिव किंवा शिवभक्ताला द्याव्यात, महापूजा करावी आणि शुद्ध व्हावे.

अनुक्तं चात्र पूजायाः कमलोपभयादिव यत्तदन्यत्प्रवक्ष्यामि समासान्न तु विस्तरात्

पूजेत कमळ वगैरे वापरण्याबद्दल जे सांगितले नाही, ते मी थोडक्यात सांगतो, विस्ताराने नाही.

हविर्निवेदनात्पूर्वं दीपदानादनन्तरम् कुर्यादावरणाभ्यर्चां प्राप्ते नीराजने ऽथ वा

हवन करण्यापूर्वी आणि दिवा दिल्यानंतर, आरतीच्या वेळी किंवा त्या वेळी, आवरणांची पूजा करावी.

तत्रेशानादिसद्यांतं रुद्राद्यस्त्रांतमेव च शिवस्य वा शिवायाश्च प्रथमावरणे जपेत्

त्या पहिल्या आवरणात, ईशानापासून सद्यांता आणि रुद्रापासून अस्त्रांता मंत्रांचा जप करावा, किंवा शिव व शिवा यांच्यासाठीही जप करावा.